H O O F D S T U K 3 · K L I M A A T
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Waarom is het aan de kust anders dan in het binnenland, en wat verandert er?
Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie
H O O F D S T U K 3 · K L I M A A T
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Waarom is het aan de kust anders dan in het binnenland, en wat verandert er?
Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie
Open met de vraag: is het weer in Nederland overal hetzelfde? Laat de klas zeggen wat ze weten. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Felix / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Dit leer je
Je kunt klimaatverschillen tussen de kust en het binnenland uitleggen.
Je kunt klimaatverandering in Nederland aflezen uit grafieken.
Lees de twee doelen voor. De klas komt ze aan het eind terug in de afsluitende vragen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
A C T I V E R E N
Wat weet je al over het weer en klimaat in Nederland?
Laat de klas woorden typen: regen, wind, zee, warm, hittegolf. Haak later aan op wat ze noemen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
T E R U G B L I K
Uit: §3.5 Nederland, een gematigd zeeklimaat
Wat is een aanlandige wind?
Wind die vanaf de zee het land op waait
Wind die vanaf het land naar zee waait
Wind die elke dag van richting verandert
Wind die alleen in de winter waait
Goed is A: een aanlandige wind komt van zee. In Nederland komt de overheersende wind uit het zuidwesten, van de Atlantische Oceaan en de Noordzee. Dat hebben ze nodig voor het volgende blok. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Kust en binnenland verschillen
Nederland is klein, maar het klimaat is niet overal gelijk. Zo'n klimaatverschil zie je aan de gemiddelde temperatuur en de hoeveelheid neerslag.
Kustgebieden zoals Zeeland en Noord-Holland hebben mildere winters en minder hete zomers. In het binnenland, zoals Limburg en Gelderland, zijn de verschillen tussen winter en zomer groter.
Domburg, Zeeland · een kustgebied aan de Noordzee
Een klimaatverschil is een verschil in klimaat tussen twee gebieden, ook binnen één klein land. Vraag: waar zou je in januari liever wonen, aan de kust of in het binnenland? ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Felix / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Waar liggen kust en binnenland?
P L A A T S E N
1
2
3
4
1
Zeeland: kust
2
Noord-Holland: kust
3
Gelderland: binnenland
4
Limburg: binnenland
De Noordzee ligt links (west) van Nederland.
Nederland · twee kustprovincies, twee binnenlandse
Laat de leerlingen de vier provincies aanwijzen en zeggen aan welke kant de Noordzee ligt. Kust ligt westelijk, het binnenland oostelijk en zuidelijk. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Natural Earth (public domain), drawn for LessonUp
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Twee oorzaken van klimaatverschillen
De Noordzee
De zee warmt langzamer op en koelt langzamer af dan het land.
Daarom heeft de zee een matigende invloed op de kust: milder in de winter, koeler in de zomer.
De wind
De wind waait vaak uit het zuidwesten. Die brengt warme, vochtige lucht van de Atlantische Oceaan.
In het binnenland is deze invloed minder sterk. De temperatuur varieert daar meer.
Verbind met §3.5: dit is de aanlandige wind die zorgt voor een gematigd zeeklimaat. Laat een leerling in eigen woorden uitleggen waarom water de temperatuur matigt. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
V R A A G 1
Welke regio in Nederland heeft gemiddeld de mildste winters?
Zuid-Limburg
De Veluwe
De Waddeneilanden
Oost-Brabant
Goed is C: de Waddeneilanden liggen midden in de Noordzee, die de winters mild houdt. De andere drie liggen ver van de zee. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
Vul de juiste woorden in.
De Noordzee zorgt voor kleine klimaatverschillen tussen het kustgebied en het binnenland.
3.6
Weer en klimaat in Nederland
V R A A G 2
Noordzee en kustgebied. Let op: de Atlantische Oceaan brengt de wind, maar de Noordzee ligt direct langs de kust. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Het klimaat verandert ook hier
Klimaatverandering is een verandering van het gemiddelde weer over een lange periode. Het gebeurt overal op aarde, ook in Nederland.
De gemiddelde temperatuur stijgt. Winters zijn zachter, zomers warmer. Er komen meer hittegolven en hevige regenbuien.
Windmolen aan een rivier, Nederland · het weer verandert, ook in het binnenland
Klimaat (het gemiddelde weer over lange tijd) is bekend uit §3.1. Het nieuwe is dat dit gemiddelde zelf verandert. Vraag welke extreme weersomstandigheden de leerlingen zelf hebben meegemaakt. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Adrian Cole / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Oorzaken en gevolgen van de klimaatcrisis
O O R Z A K E N
G E V O L G E N
Klimaatcrisis: de aarde warmt op
Broeikasgassen zoals CO₂ houden warmte vast.
Zachtere winters en warmere zomers
Mensen stoten CO₂ uit door verkeer, industrie en het opwekken van energie.
Meer hittegolven en hevige regenbuien
Zeespiegelstijging: de zee wordt hoger
De klimaatcrisis is de snelle opwarming van de aarde, met extremer weer als gevolg. Voor een laag land als Nederland is een stijgende zee een groot risico.
Broeikasgas: een gas dat warmte vasthoudt, zoals CO₂. Door die gassen warmt de aarde op. Zeespiegelstijging: het water in de zeeën en oceanen komt hoger te staan, onder andere doordat ijs smelt. Vraag waarom dit voor Nederland extra belangrijk is: een groot deel ligt laag. Landbouw en de manier waarop we bouwen moeten zich aanpassen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
V A A R D I G H E I D G R A F I E K L E Z E N
Zo lees je een grafiek over de jaren
Kijk eerst naar de assen: onderaan staan de jaren, links de graden of de millimeters neerslag.
Kijk dan naar de lijn: stijgt hij, daalt hij of blijft hij vlak? Een lijn die over 50 jaar omhoog loopt, laat zien dat het gemiddeld warmer wordt.
Kijk naar de trend over lange tijd, niet naar één warme of koude jaar.
Teken eventueel een lijn op het bord die over 50 jaar stijgt. Laat zien dat één piek nog geen klimaatverandering is. Het gaat om de richting over tientallen jaren. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
V R A A G 3
In een grafiek loopt de lijn van de gemiddelde jaartemperatuur al 50 jaar omhoog. Wat laat dat zien?
Het wordt in Nederland gemiddeld warmer
Het is elk jaar warmer dan het jaar ervoor
Het regent steeds minder
De zeespiegel stijgt
Goed is A. B is te sterk: een trend laat zien dat het gemiddeld stijgt, niet dat elk jaar warmer is. C en D staan niet in een temperatuurgrafiek: daarvoor heb je een neerslaggrafiek of een zeespiegelmeting nodig. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
V R A A G 4
Waarom zijn de winters in Zeeland zachter dan in Limburg?
Modelantwoord: Zeeland ligt aan de Noordzee. De zee koelt langzamer af dan het land, dus de zee houdt het mild. Ook brengt de zuidwestenwind warme, vochtige lucht van de oceaan, en die invloed is in Limburg, ver van de zee, minder sterk. Beoordeel op: zee noemen, langzaam afkoelen, en de afstand tot de kust. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
3.6
Weer en klimaat in Nederland
Begrippen
Klimaatverschil
Verschil in klimaat tussen gebieden, bijvoorbeeld tussen kust en binnenland.
Klimaatverandering
Verandering van het gemiddelde weer over een lange periode.
Broeikasgas
Gas zoals CO₂ dat warmte vasthoudt in de lucht.
Klimaatcrisis
Snelle opwarming van de aarde, met extremer weer als gevolg.
Zeespiegelstijging
Het water in de zee komt hoger te staan.
Loop de termen langs en laat leerlingen elk begrip in eigen woorden zeggen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash