1.3. Geldzaken

• newEditor
• Economie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 3

Geldzaken: inkomen, vermogen en zekerheid

Wat weet jij al over inkomen, vermogen en sociale zekerheid?

Leerdoel van deze les

Aan het einde van deze les kun je:

1. het verschil uitleggen tussen primaire en overdrachtsinkomens

2. brutoloon en nettoloon berekenen

3. vermogen bepalen

4. het Nederlandse systeem van sociale zekerheid beschrijven.

Wat is inkomen?

Je hebt inkomen nodig om te kunnen consumeren. Er zijn twee hoofdvormen: - Primair inkomen (tegenprestatie): loon, rente, huur, pacht, winst. - Overdrachtsinkomen (geen tegenprestatie): uitkeringen en toeslagen.

Soorten inkomens

Inkomen voor arbeid (loon) of vermogen (rente, huur, pacht, winst). Je doet iets om het te verdienen.

Primair inkomen

Inkomen waar je niets voor hoeft te doen, zoals toeslagen of sociale uitkeringen als AOW.

Overdrachtsinkomen

Sleepvraag: Welke categorie?

Sleep de inkomens naar de juiste kolom: Primair: Loon, rente, winst, huur, pacht. Overdracht: AOW, huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag.

Sleepvraag

Voeg tekst toe

Voeg tekst toe

Voeg tekst toe

Voeg tekst toe

Welke is een primair inkomen?

A

Loon

B

huurtoeslag

C

zorgtoeslag

D

AOW

Wat is een voorbeeld van een overdracht?

A

pacht

B

winst

C

huurtoeslag

D

rente

Wat hoort bij primair inkomen?

A

AOW

B

zorgtoeslag

C

kinderopvangtoeslag

D

huur

Inkomen versus vermogen

- Inkomen: gemeten over een periode, bijv. een jaar. - Vermogen: momentopname (bijv. 1 januari). - Vermogen = bezittingen – schulden. - Door inkomen te sparen bouw je vermogen op.

Quizvraag: Wat is je vermogen?

Op 1 januari is je huis €450.000 waard en heb je €420.000 hypotheek. Wat is je vermogen? A) €450.000 B) €420.000 C) €30.000 (juiste antwoord) D) €870.000

Van bruto naar netto

Loonheffing en pensioen worden automatisch ingehouden. Wat overblijft is je nettoloon op je rekening.

Waar gaat je geld heen?

- Brutoloon MIN loonheffing MIN pensioenpremies = nettoloon. - Primaire arbeidsvoorwaarden: loon, werkuren. - Secundaire voorwaarden: reiskosten, vakantie.

Hoe werkt het?

Sociale zekerheid in Nederland

Het vangnet bestaat uit: - Sociale voorzieningen: bijstand. Betaald uit belastingen. - Sociale verzekeringen: volksverzekeringen (bijv. AOW) voor iedereen, werknemersverzekeringen (WW, ZW, WIA) voor wie werkt.

Quizvraag: Wie betaalt de WW-premie?

Wie betaalt de premies voor werknemersverzekeringen (zoals WW en ZW)? A) Overheid B) Werknemer via pensioenpremie C) Werkgever bovenop brutoloon (juist) D) Belastingdienst

Toeslagen: extra steun

De Belastingdienst helpt gezinnen met lage inkomens met huurtoeslag, zorgtoeslag en kinderopvangtoeslag. Hoe lager je inkomen, hoe hoger de toeslag.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.