Het Arctisch gebied: ijs, opwarming en feedback

Het Arctisch gebied en smeltend ijs

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 2

In deze les zitten 31 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Het Arctisch gebied en smeltend ijs

Wat weet jij al over het Arctisch gebied en smeltend ijs?

Aan het einde van de les kun je...

...uitleggen wat absolute zeespiegelstijging is, het verschil tussen landijs en zeeijs beschrijven, het albedo-effect verklaren en positieve feedbacksystemen in het Arctisch gebied toelichten.

Waar ligt het Arctisch gebied?

Het Arctisch gebied is het gebied rond de Noordpool. Grote delen bestaan uit zeeijs, sneeuw, gletsjers en permafrost. Permafrost betekent dat de grond minstens 2 jaar aaneengesloten bevroren is.

Landijs en zeeijs

Landijs

Ligt op land, zoals op Groenland. Smelten laat water naar zee stromen en zorgt voor zeespiegelstijging.

Zeeijs

Drijft al op zee, bijvoorbeeld de Noordelijke IJszee. Smeltend zeeijs veroorzaakt bijna geen zeespiegelstijging.

Korte opdracht: welk ijs heeft meer invloed?

Schrijf op: heeft landijs of zeeijs de grootste invloed op de zeespiegel? Leg kort uit waarom.

Wat is absolute zeespiegelstijging?

Absolute zeespiegelstijging betekent dat het totale volume zeewater in oceanen toeneemt (bijvoorbeeld door smeltend landijs en uitzetting van warmer water).

Oorzaken van zeespiegelstijging

1. Smelten van landijs (zoals op Groenland) 2. Uitzetten van warmer oceaanwater

Waarom geen stijging door zeeijs?

Smeltend zeeijs zorgt nauwelijks voor extra water: het drijft al in de zee en het smeltwater vervangt het ijsvolume.

Het albedo-effect

Het albedo-effect betekent dat lichte oppervlakken (zoals ijs) veel zonlicht weerkaatsen. Donkere zee neemt juist meer warmte op.

Waarom maakt wit oppervlak uit?

Hoe witter het oppervlak, hoe meer zonlicht wordt teruggekaatst. Minder ijs betekent dus minder reflectie en meer opwarming.

Hoe beïnvloedt smeltend ijs het albedo?

Stap voor stap: ijs smelt → donkere zee zichtbaar → zee neemt meer warmte op → nog meer ijs smelt. Minder ijs betekent minder weerkaatsing van zonlicht.

sneller of langzamer warm?

Wordt de aarde sneller of langzamer warm als er minder ijs is? Licht je antwoord toe.

Positieve feedback uitgelegd

Een positieve feedback versterkt een proces. Bijvoorbeeld: opwarming → minder zeeijs → lager albedo → meer warmteopname → nog meer opwarming.

Extra positieve feedback: permafrost

Permafrost bevat veel opgeslagen broeikasgassen (zoals methaan). Smelten laat deze vrij, wat de opwarming extra versterkt.

Overzicht: processen in het Arctisch gebied

1. Smelten zeeijs: minder albedo, meer opwarming 2. Smelten landijs: stijgende zeespiegel 3. Smelten permafrost: extra broeikasgassen, meer opwarming

Denken als een onderzoeker

Waarom warmt het Arctisch gebied sneller op dan veel andere gebieden op aarde? Geef minimaal één reden.

Toepassingsopdracht: feedback uitleggen

Beschrijf in 4 stappen hoe smeltend zeeijs voor extra opwarming zorgt.

Belangrijkste begrippen

- Arctisch gebied - landijs - zeeijs - absolute zeespiegelstijging - permafrost - albedo-effect - positieve feedback

Wat is landijs?

A

Bevroren water op landoppervlak

B

Sneeuw op bergen

C

Zee-ijs in de oceaan

D

Vrieskou in de lucht

Wat veroorzaakt het albedo-effect?

A

Beweging van luchtstromen

B

Verwarming door broeikasgassen

C

Reflectie van zonlicht door ijs

D

Afbraak van permafrost

Wat is permafrost?

A

Zee-ijs in de winter

B

Landijs in de zomer

C

Tijdelijke sneeuwbedekking

D

Permanent bevroren grond

Check je leerdoelen

Kun je deze doelen nu uitleggen? ☑ absolute zeespiegelstijging ☑ verschil tussen landijs en zeeijs ☑ albedo-effect ☑ smeltend ijs en albedo ☑ versterkende processen

Wat is de absolute zeespiegelstijging?

A

Verandering in oceaanstromingen

B

Stijging van zeewaterniveau wereldwijd

C

Afname van regenval in kustgebieden

D

Verlies van landijs overal ter wereld

Wat is het verschil tussen landijs en zeeijs?

A

Landijs ligt op land, zeeijs op zee

B

Zeeijs ontstaat alleen in de zomer

C

Zeeijs is altijd dikker dan landijs

D

Landijs smelt sneller dan zeeijs

Wat is het albedo-effect?

A

Afkoeling door smeltend ijs

B

Verwarming van de aarde door broeikasgassen

C

Reflectie van zonlicht door oppervlakken

D

Afname van ozonlaag in de atmosfeer

Afsluitend: exit-ticket

Beantwoord: 1. Wat is het verschil tussen landijs en zeeijs? 2. Waarom zorgt minder ijs voor extra opwarming? 3. Noem één positieve feedback in het Arctisch gebied.

Samenvatting: ijs, albedo en feedback

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.