2.1 Wat is een rechtsstaat

2.1

Wat is een rechtsstaat?

1 / 18

Slide 1: Tekstslide

newEditorMaatschappijleerMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 18 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Lesduur is: 45 min

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

2.1

Wat is een rechtsstaat?

2.1 Wat is een rechtsstaat?

• Je kunt verklaren waarom het sociaal contract een belangrijk onderdeel is van de democratische rechtsstaat.
• Je kunt uitleggen op welke manier de rechtsstaatbeginselen bijdragen aan het doel van de rechtsstaat.
• Je kunt aan de hand van een voorbeeld aantonen dat er een dilemma is tussen rechtsbescherming en rechtshandhaving.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

De centrale vraag is:
Waarom is het goed dat we een rechtsstaat hebben?

2.1 Wat is een rechtsstaat?

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Wat is een rechtsstaat

2.1 Wat is een rechtsstaat?

Een rechtsstaat is een staat waarin:
de macht van de overheid wordt beperkt door het recht
en waarin de rechten en vrijheden van burgers door wetten worden beschermd.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Wat is een rechtsstaat

Nederland is een democratische rechtsstaat en een sociale rechtsstaat.

Democratische rechtsstaat: burgers worden beschermd door wetten waarover ze zelf indirect mogen meebeslissen.

Sociale rechtsstaat: er zijn allerlei wetten en voorzieningen om welvaart en welzijn van burgers te bevorderen.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Wat is een democratische rechtsstaat?

2.1 Wat is een rechtsstaat?

Stel, je leeft in een dictatuur…

Kijkvraag: Wat zou je missen als dit jouw realiteit was?

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Wat is een dictatuur? | NPO Kennis

2.1 Wat is een rechtsstaat?

Een rechtsstaat hangt samen met:
Sociale cohesie
Vertrouwen
Wederkerigheid
Rechtszekerheid

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Welke term past het best bij een rechtsstaat, omdat burgers weten welke regels gelden en welke rechten zij hebben?

Wederkerigheid

Rechtszekerheid

Sociale cohesie

Vertrouwen

Welk begrip beschrijft het best dat mensen zich verbonden voelen met elkaar en met de samenleving?

Vertrouwen

Rechtszekerheid

Sociale cohesie

Wederkerigheid

Wat is een rechtsstaat

2.1 Wat is een rechtsstaat?

Basiswaarden:
Vrijheid
Gelijkwaardigheid
Solidariteit

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Sociaal contract

2.1 Wat is een rechtsstaat?

Idee achter de rechtsstaat is het sociaal contract:
Afspraken tussen mensen om in vrijheid en gelijkheid te kunnen samenleven.
De staat ziet toe op het naleven van deze afspraken.
De staat heeft hiervoor het geweldsmonopolie.
De staat is hierbij gebonden aan wetten die de burgers zelf hebben opgesteld.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

De rol van de staat in een rechtsstaat

In een rechtsstaat ziet de staat toe op het naleven van gezamenlijke afspraken. Daarvoor beschikt zij over het geweldsmonopolie, wat betekent dat niet burgers zelf, maar alleen de overheid onder strikte voorwaarden geweld mag gebruiken.

staat

geweldsmonopolie

gebruiken

parlement

stemrecht

overtreden

regeren

Beginselen van de rechtsstaat

2.1 Wat is een rechtsstaat?

Het idee van het sociaal contract leidde tot de volgende grondbeginselen:

democratiebeginsel
grondrechtbeginsel
legaliteitsbeginsel
trias politica
onafhankelijke rechtspraak

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Dilemma van de rechtsstaat

2.1 Wat is een rechtsstaat?

In een rechtsstaat heeft de overheid twee kerntaken:
Rechtshandhaving: de overheid moet ervoor zorgen dat iedereen zich aan de wet houdt.
Rechtsbescherming: de overheid moet de rechten van burgers beschermen.

Bij de uitvoering van deze kerntaken kan een dilemma tussen veiligheid en vrijheid ontstaan.

Geen tekst- en datamining toegestaan.

Kernidee van de rechtsstaat

In een rechtsstaat is de overheid zelf ook aan de wet gebonden. Zij moet niet alleen regels vaststellen, maar ook zorgen voor rechtshandhaving wanneer burgers of organisaties de wet overtreden. Tegelijk biedt zij rechtsbescherming door grondrechten en andere belangen van burgers te bewaken.

rechtsstaat

rechtshandhaving

rechtsbescherming

democratie

belastingheffing

strafmaat

verkiezingen

2.1 Wat is een rechtsstaat

Politie gaat thuis langs bij demonstrant

Kijkvraag: Rechtshandhaving of rechtsbescherming, wat weegt zwaarder?

Geen tekst- en datamining toegestaan.

2.1 Wat is een rechtsstaat?

• Je kunt verklaren waarom het sociaal contract een belangrijk onderdeel is van de democratische rechtsstaat.
• Je kunt uitleggen op welke manier de rechtsstaatbeginselen bijdragen aan het doel van de rechtsstaat.
• Je kunt aan de hand van een voorbeeld aantonen dat er een dilemma is tussen rechtsbescherming en rechtshandhaving.

Geen tekst- en datamining toegestaan.