B1F Par. 6.2

6

Klimaat en natuurlandschappen in Europa

1 / 46
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 46 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

6

Klimaat en natuurlandschappen in Europa

Deelvraag

Wat is de invloed van reliëf op het klimaat?

6.2

Het klimaat in de bergen

Leerdoelen

Wat moet je kennen en kunnen?

  • Je kunt de kenmerken van de vorm van Europa beschrijven.

  • Je kunt de kenmerken van het reliëf van Europa beschrijven.

  • Je kunt het verband tussen de hoogteligging en de temperatuur beschrijven en verklaren.

  • Je kunt aan de hand van gegevens de temperatuur (in een berggebied) berekenen.

  • Je kunt het ontstaan van stuwingsregens verklaren en daarbij de begrippen
    loefzijde, lijzijde en regenschaduw op de juiste manier gebruiken.

  • Je kunt de neerslagverschillen in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kunt de temperatuurverschillen in de winter in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kent de topografie van de hooggebergten in Europa.






6.2

Het klimaat in de bergen


6.2

Vorm van Europa


Schiereiland: een stuk land dat door water wordt omringd en aan één kant vastzit aan het vasteland.


Europa in zijn geheel is een schiereiland van het continent Eurazië


Europa heeft meerdere kleinere
schiereilanden en andere eilanden.









Het klimaat in de bergen


Benoem eilanden en schiereilanden:

Leerdoelen

Wat moet je kennen en kunnen?

  • Je kunt de kenmerken van de vorm van Europa beschrijven.

  • Je kunt de kenmerken van het reliëf van Europa beschrijven.

  • Je kunt het verband tussen de hoogteligging en de temperatuur beschrijven en verklaren.

  • Je kunt aan de hand van gegevens de temperatuur (in een berggebied) berekenen.

  • Je kunt het ontstaan van stuwingsregens verklaren en daarbij de begrippen
    loefzijde, lijzijde en regenschaduw op de juiste manier gebruiken.

  • Je kunt de neerslagverschillen in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kunt de temperatuurverschillen in de winter in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kent de topografie van de hooggebergten in Europa.






6.2

Het klimaat in de bergen


6.2

B113 Reliëf


► Reliëf = hoogteverschillen in de aardkorst.


● Reliëf op land:
– hooggebergte: meeste toppen > 1.500 m

– middelgebergte: meeste toppen 500 – 1.500 m

– heuvelland: meeste toppen 200 – 500 m
– laagland: vrijwel overal < 200 m


Horn ligt relatief laag, omdat het in het Maasdal ligt.

Gemiddelde hoogte: ongeveer 25 meter boven NAP.


● Vlakte = gebied met weinig reliëf
– laagvlakte: < 500 m
– hoogvlakte / plateau: > 500 m



Het klimaat in de bergen


6.2

Het klimaat in de bergen


Reliëf van Europa


► Hooggebergte: hoger dan 1500 m


Enkele hooggebergten in Europa zijn:


  • Alpen (Mont Blanc 4.808 m):

  • Pyreneeën (Aneto 3.404 m)

  • Kaukasus (Elbroes 5.642 meter

  • Oeral ( Narodnaja 1.895 meter


  • Scandinavisch Hoogland (Galdhøpiggen

    2.469 m)



Reliëf van Europa

● In Europa is veel reliëf: vanuit de Alpen stroomt
de Rijn via middelgebergte en heuvelland (DU)
naar het laagland (NL).




Leerdoelen

Wat moet je kennen en kunnen?

  • Je kunt de kenmerken van de vorm van Europa beschrijven.

  • Je kunt de kenmerken van het reliëf van Europa beschrijven.

  • Je kunt het verband tussen de hoogteligging en de temperatuur beschrijven en verklaren.

  • Je kunt aan de hand van gegevens de temperatuur (in een berggebied) berekenen.

  • Je kunt het ontstaan van stuwingsregens verklaren en daarbij de begrippen
    loefzijde, lijzijde en regenschaduw op de juiste manier gebruiken.

  • Je kunt de neerslagverschillen in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kunt de temperatuurverschillen in de winter in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kent de topografie van de hooggebergten in Europa.






6.2

Het klimaat in de bergen


Hoe hoger hoe kouder:

Elke 100 meter stijging, daling temperatuur met 0,6 ºC.






Dit heeft invloed op de begroeiing


A

−13 °C

B

− 6 °C

C

13 °C

D

6 °C

Reliëf =

A

De bergen in het landschap.

B

De vorm van het landschap.

C

Hoogteverschillen in de aardkorst.

Hooggebergte = hoger dan

A

500 meter

B

1000 meter

C

2000 meter

D

1500 meter

Beschrijf wat een schiereiland is:

6.2

Reliëf en temperatuur


► Hooggebergte Scandinavische Hoogland:
– Verschillen in wintertemperatuur oost en westkant.

● Gebergte kan warme lucht tegenhouden:
– In de stad Bergen is de gemiddelde temperatuur boven 0 ºC
door de Golfstroom en de aanlandige wind.


– In de stad Lillehammer is het kouder omdat de aanlandige
wind niet over het Scandinavisch Hoogland kan komen.


● Hoe hoger hoe kouder:

– Elke 100 meter stijging, daling temperatuur met 0,6 ºC.




Het klimaat in de bergen


Leerdoelen

Wat moet je kennen en kunnen?

  • Je kunt de kenmerken van de vorm van Europa beschrijven.

  • Je kunt de kenmerken van het reliëf van Europa beschrijven.

  • Je kunt het verband tussen de hoogteligging en de temperatuur beschrijven en verklaren.

  • Je kunt aan de hand van gegevens de temperatuur (in een berggebied) berekenen.

  • Je kunt het ontstaan van stuwingsregens verklaren en daarbij de begrippen
    loefzijde, lijzijde en regenschaduw op de juiste manier gebruiken.

  • Je kunt de neerslagverschillen in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kunt de temperatuurverschillen in de winter in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kent de topografie van de hooggebergten in Europa.






6.2

Het klimaat in de bergen


6.2

Reliëf en neerslag


► Klimaat = gemiddelde temperatuur en neerslag in een
gebied over een periode van 30 jaar.

Reliëf bepaalt deel neerslagverschillen in Europa.
3x zoveel neerslag in Bergen als in Lillehammer.





Het klimaat in de bergen



Bergen 2464 mm, Lillehammer 813 mm neerslag gemiddeld per jaar.




De gemiddelde jaarlijkse neerslag in Nederland is ongeveer

850 millimeter per jaar.

6.2

Het klimaat in de bergen


B53 Stuwingsregen


► Stuwingsregen = neerslag die ontstaat door
stijgende lucht tegen een gebergte.


● Loefzijde:
– kant van het gebergte waar de wind vandaan komt
– vochtige lucht moet stijgen en koelt af
– wel neerslag

● Lijzijde:
– kant van het gebergte uit de wind
– dalende lucht wordt warmer, wolken verdwijnen
– regenschaduw: weinig / geen neerslag



Leerdoelen

Wat moet je kennen en kunnen?

  • Je kunt de kenmerken van de vorm van Europa beschrijven.

  • Je kunt de kenmerken van het reliëf van Europa beschrijven.

  • Je kunt het verband tussen de hoogteligging en de temperatuur beschrijven en verklaren.

  • Je kunt aan de hand van gegevens de temperatuur (in een berggebied) berekenen.

  • Je kunt het ontstaan van stuwingsregens verklaren en daarbij de begrippen
    loefzijde, lijzijde en regenschaduw op de juiste manier gebruiken.

  • Je kunt de neerslagverschillen in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kunt de temperatuurverschillen in de winter in Noorwegen verklaren met behulp van de ligging van het hooggebergte.

  • Je kent de topografie van de hooggebergten in Europa.






6.2

Het klimaat in de bergen


Deelvraag

Wat zijn de kenmerken van de klimaten in Europa en wat is de invloed daarvan op het landschap?


6.3

Europa: klimaat en landschap


Leerdoelen:

  • Je kunt klimaatgrafieken aflezen en ze plaatsen bij het juiste klimaatgebied.

  • Je kunt de temperatuur- en neerslagkenmerken van het zeeklimaat, landklimaat, Middellandse Zeeklimaat, toendraklimaat en hooggebergteklimaat beschrijven.

  • Je kunt beschrijven welk (oorspronkelijk) landschap er voorkomt in het zeeklimaat, landklimaat, Middellandse Zeeklimaat, toendraklimaat en hooggebergteklimaat.

  • Je kunt beschrijven en verklaren welke invloed de ligging van een hooggebergte heeft op het klimaat.

  • Je kunt het verband tussen het klimaat en plantengroei beschrijven.



6.3

Europa: klimaat en landschap


6.3

Europa: klimaat en landschap


B68 Klimaatdiagram


► Een klimaatdiagram laat de gemiddelde
temperatuur en neerslag zien.


● Gemiddelde temperatuur: 24 uur per dag
metingen voor maandgemiddelde.


■ Gemiddelde maximumtemperatuur (overdag)
en gemiddelde minimumtemperatuur (‘s nachts).


● Gemiddelde neerslag Nederland: 850 mm.




6.3

Zeeklimaten


► Zeeklimaat (Nederland en West-Europa):
– hele jaar door neerslag en gematigde temperaturen
– niet heel warm in de zomer en niet heel koud in de winter
– loofbomen


● Middellandse Zeeklimaat (Zuid-Europa):
– gemiddeld warmer in de zomer en de winter
– drogere zomers
– subtropische bomen, zoals olijfbomen en palmen



Europa: klimaat en landschap


6.3

Landklimaat


► Landklimaat (binnenland Europa):

– minder invloed van de zee en aanlandige wind
– hetere zomers, koudere winters
– gemiddelde wintertemperatuur onder de -3 °C


● Geleidelijke overgang zeeklimaat naar landklimaat.
– Europa: hoe verder naar het oosten, hoe minder
invloed van zee.
– naaldbomen




Europa: klimaat en landschap


6.3

Koude klimaten


► Toendraklimaat (noorden Europa en hooggebergten):
– gemiddelde temperatuur zomer: onder de 10 °C
– de zomertemperatuur is de boomgrens
– toendra: landschap met grassen, mossen en
lage struiken, maar zonder bomen.


■ Hooggebergteklimaat:
– gemiddelde temperatuur zomer: onder de 0 °C
– veel neerslag, vooral in de vorm van sneeuw





Europa: klimaat en landschap


6.3





Europa: klimaat en landschap


6.3

Europa: klimaat en landschap


B81 Loofbos


► Loofboomgordel:

– gematigde zone
– warmste maand gemiddeld > 10 ºC
– koudste maand gemiddeld > -3 ºC
– oa eiken, beuken



6.3

Europa: klimaat en landschap


B81 Loofbos


● Mediterrane plantengroei:

– gematigde zone in de subtropen
– tussen 23½° en 40°
– warmer en droger klimaat
– oa palmen, vijgen en kurkeiken


6.3

Europa: klimaat en landschap


B82 Naaldbos (taiga)

► Naaldboomgordel of taiga:

– gematigde zone en dicht bij de poolstreken
– warmste maand gemiddeld > 10 ºC (boomgrens), daarna begint de toendra.
● Gemengde bos: overgangsgebied met loof- en naaldbomen (geen scherpe grens).


6.3

B83 Toendra


– in de poolstreken ten noorden van de boomgrens

– bodem is ongeveer 9 maanden bevroren, diepere laag met permafrost het hele jaar

– grassen, mossen, lage struikjes
– moerassig in de zomer door gesmolten sneeuw

● Geen scherpe grens tussen de toendra en de taiga: bomen steeds verder uit elkaar.



Europa: klimaat en landschap