Literatuur
Week 1
Les 1 en 2
Literatuur
Week 1
Les 1 en 2
Wat gaan we doen?
Uitleg: wat is literatuur?
Zelf ervaren: opdrachten uit boek
Uitleg: literair begrip personages
Maak het huiswerk
Aan het einde van de les:
kun je benoemen wat het verschil is tussen literatuur en lectuur;
kun je zelf onderbouwen hoe literair een tekst is.
Wat gaan we doen?
Uitleg: wat is literatuur?
Video: waarom lezen op school?
Zelf ervaren: opdrachten uit boek
Aan het einde van de les:
kun je benoemen wat het verschil is tussen literatuur en lectuur;
kun je zelf onderbouwen hoe literair een tekst is.
Wat is literatuur?
Heel veel soorten verzonnen teksten.
Proza (verhalen), poëzie (gedichten) en drama (toneel)
Kunstwerk: complexe gedachten, gevoelens en ervaringen
Literatuur vs. lectuur (is niet altijd duidelijk)
Kenmerken van literatuur
Originaliteit: literaire werken voegen iets nieuws toe.
Onvoorspelbaarheid: er zitten onvoorspelbare wendingen in het verhaal.
Stijl: de taal die de schrijver gebruikt is mooi of bijzonder.
Diepere laag: het verhaal heeft een abstract onderwerp.
Video
Waarom moeten leerlingen lezen van school?
https://youtu.be/c8Iy_py5BG0?si=xqSjlaBNi0HcoEaa
Wat leren we deze periode over literatuur?
We leren wanneer een tekst ‘literair’ is
We leren hoe je een verhaal kunt analyseren
We leren hoe je een literair begrip (personages, perspectief, tijd, thema en motief) toepast op een verhaal (novelle/roman)
We leren hoe literatuur zich in Nederland heeft ontwikkeld (middeleeuwen, Renaissance, Verlichting, 19e eeuw)
Aan de slag
Je gaat eerst zelf korte fragmenten lezen om te ervaren wat literatuur is.
We werken 25 minuten in stilte. Maak opdracht 1-3 van paragraaf 1.1 (p. 179)
Literair begrip: personages
Personages
Hoofdpersoon: belangrijkste personage
Bijfiguren: overige personages
Belangrijk bijfiguur: tegenspeler (van de hoofdpersoon)
De bijfiguur zorgt ervoor dat de hoofdpersoon tot zijn recht komt
Onbelangrijke bijfiguren: typen (soms: karikatuur)
Ontwikkeling van personages
Flat characters
Personages die geen ontwikkeling doormaken. Je kent ze als lezer niet goed. Dit zijn altijd bijfiguren.
Round characters
Personages die een ontwikkeling doormaken. Ze hebben een complexe persoonlijkheid.
Personages: conflictmodel
Het model bestaat uit 4 fases en gaat over de ontwikkeling van de personages. Het kan op de meeste verhalen worden toegepast, niet op alle verhalen.
Fases:
Evenwicht: stabiele situatie
Conflict (motorisch moment): gebeurtenis die leidt tot actie van de hoofdpersoon
Ontwikkeling: gevolgen van de actie van de hoofdpersoon
Oplossing/voorlopig nieuw evenwicht: nieuwe stabiele situatie
Aan de slag
Maak opdracht 1-3 uit het boek (p. 185)
Literatuur
Week 1
Les 3
Eerst: 35 min. lezen
Wat gaan we doen?
Uitleg: perspectief
Aan de slag: opdracht 1 en 2 uit je boek
Aan het einde van de les:
kun je uitleggen welke soorten perspectief er zijn;
kun je herkennen welk perspectief een schrijver heeft gebruikt in zijn verhaal.
Perspectief
Overleg 5 minuten met elkaar. Wat weet je al?
Wat is perspectief?
Wat voor soorten perspectieven zijn er?
Vanuit welk perspectief heb je net een stukje gelezen?
(vertel)perspectief
Soorten perspectief
Ik-perspectief
Hij/zij-perspectief
Auctoriaal perspectief/vertellersperspectief (of: alwetende verteller)
Wisselend perspectief
(vertel)perspectief
Soms is het perspectief onbetrouwbaar.
Er is een onbetrouwbaar perspectief als de verteller niet vertelt wat er in werkelijkheid is gebeurd of gebeurt. Je komt er dan in het verhaal achter dat de verteller niet geloofwaardig is.
Waarom?
Lezer op het verkeerde been zetten, boek minder voorspelbaar maken
Een negatief beeld maken van het personage
Aan de slag
Je gaat nu zelf aan de slag om het perspectief in een verhaal te kunnen herkennen.
Maak opdracht 1 en 2 uit je boek (p. 189)
Wat je niet af hebt, is huiswerk.