Meervoudige romananalyse

• newEditor
• Nederlands
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 4

Meervoudige romananalyse

Het hout

Mijn leesgedrag

De leesniveau’s

• Belevend lezen

• Herkennend lezen

• Reflecterend lezen

• Interpreterend lezen

• Letterkundig lezen

• Academisch lezen

Niveautest: https://niveautest-15-18.jeugdbibliotheek.nl/

Theo Witte

Reflecterend lezen

• Eenvoudige literaire romans

• Interesse in “volwassen” onderwerpen

• Discussiëren met klasgenoten over boeken

• Nieuwe werelden ontdekken

--> Reflecterend lezen

https://www.lezenvoordelijst.nl/docenten-15-18/leesniveaus/

Interpreterend lezen

• Belangstelling voor literaire klassieker en belangrijke schrijvers

• Interesse in literair-historische context

• Oog voor literaire stijl en kan daarvan genieten

• Brengt boeken gemakkelijk in verband met andere media en de wereld buiten de tekst

• Verdiept zich graag in taal, literatuur en cultuur.

• letterkundig leren lezen

• tekstinterne en tekstexterne verbanden leggen

• ontwikkelen van interesse voor poëtica en stijl van auteur

https://www.lezenvoordelijst.nl/docenten-15-18/leesniveaus/

Verklaar de titel van het boek

Meervoudige romananalye

Tekstgerichte benadering

Lesdoelen

Karakterisering

• Wie karakteriseert het personage?

• Hoe wordt het personage gekarakteriseerd?

• Wat voor personage wordt er gekarakteriseerd?

Wie karakteriseert er?

Autokarakterisering

• Autokarakterisering =df Het personage wordt door zichzelf gekarakteriseerd

• Bv. Ik raak de leerlingen niet aan. Ik niet. (p.15)

Alterokarakterisering

• Alterokarakterisering =df Het personage wordt door de verteller of door een ander personage gekarakteriseerd.

• Bv. Vader met schipperspet en snor tot voorbij de wangen op een terras. (p.28)

Hoe wordt er gekarakteriseerd?

Directe karakterisering

• Directe karakterisering =df Kenmerken/karaktereigenschappen van het personage worden expliciet genoemd.

• Bv. … overgedragen aan Bulletje. Dat is Johannes Vianney, veel te dik naar hij kort is, vandaar. Het verklaart ook waarom medebroeder Bulletje vanmorgen ook niet in de kapel was. (p.57)

Indirecte karakterisering

• Indirecte karakterisering =df De kenmerken/ karaktereigenschappen van een personage worden niet genoemd maar gesuggereerd.

  • Impliciet, de lezer leidt dit af uit de bredere context.

• Bv. Zou je niet beter mij geloven dan die jongen, Bonaventoera. Ik geloof Mark en heb alle schandelijks altijd geloofd, erover zwijgend als iedereen. Ik schrijf alles maar op om het opgeschreven te hebben.

Indirecte & directe karakterisering

• Gaan vaak hand in hand

Bv. Het groen van de trui harmonieerde met haar ogen en roodachtig blond en bedekte een bescheiden heuveling. Dat mijn ogen daar als de vorige keer overheen bleven scheren als de opgejaagde vossen uit de bijbel door het groene koren, dat kon niet.

(p. 202)

• Direct

• Indirect

Wat voor personage wordt er gekarakteriseerd?

Rond personage

• Rond personage: Complexe personage die uitvoerig (psychologisch) worden beschreven en doorheen het verhaal een karakterontwikkeling doormaken.

Vlak personage

• Vlak personage =df Relatief eenvoudige personages, die oppervlakkig worden gekarakteriseerd en geen ontwikkeling doormaken.

--> Geen scherpe grens

Opdracht 3

• Markeer voorbeelden van autokarakterisering met geel.

• Markeer voorbeelden van alterokarakterisering met groen.

• Onderstreep elementen die wijzen op directe karakterisering.

• Omcirkel elementen die wijzen op indirecte karakterisering.

Een personage dat doorheen een verhaal een sterke ontwikkeling doormaakt.

Term die we gebruiken wanneer iemand zichzelf beschrijft.

Een impliciete omschrijving van een personage.

Een omschrijving van duidelijke uiterlijke kenmerken.

Opdracht 4

• Schrijf onder de tekst over weke soort karakterisering het gaan, bv. Indirecte autokarakterisering.

• Herschrijf het fragment en karakteriseer zelf het personage.

• Gebruik de tegenovergestelde technieken, bv. indirecte autokarakterisering --> directe alterokarakterisering.

• Gebruik je eigen creativiteit, indien er noodzakelijke informatie mist.

Opdracht 5

• Kies een personage uit.

• Karakteriseer het personage op basis van de kernwoorden en je eigen fantasie.

• Maak gebruik van minstens twee karakteriseringstechnieken.

Grote lesafsluiting

• Volgende les: contextgerichte benadering

contextgerichte benadering

Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt.

“Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt”

- Jeroen Brouwers

Bezonken rood

Lesdoelen

Contextgerichte benadering

• Biografische relevantie: Waarom is een biografie relevant?

• Historische context: Welke plaats bekleed in werk in de (literatuur) geschiedenis?

• Maatschappelijke relevantie: Welke maatschappelijke relevantie heeft een werk in het heden?

Even opwarmen…

Schrijf in één woord welke status het pensionaat uit dit tekstfragment heeft.

Al zag ik eruit, zoals Patricia zou zeggen, als een drolkleurige kobold, de mensen hadden ontzag voor mijn pij. Ik was er een van het klooster met het landelijk geprezen pensionaat. Sommige oud-leerlingen hadden het ver gebracht, zelfs tot burgemeester, een kegelkampioen, een schrijver of zoiets.

Relevantie van een biografie

Een korte biografie

Jeroen Brouwers

• Geboren in Nederlands – Indië

• 1940

• Begin van de tweede wereldoorlog

Jeroen Brouwers

• Spendeert zijn jongste jaren in een “Jappenkamp”

• Deze ervaringen zullen zijn oeuvre sterk kleuren

• Bv. Bezonken rood

Jeroen Brouwers

• Familie Brouwers keert terug naar Nederland in 1947

• “Ik heb geen kampsyndroom, ik heb een kostschoolsyndroom”

• 1953: Pensionaat Sint Maria ter Engelen

"We raken de oorlog niet meer kwijt. Wil en veel anderen, onder wie ik, deze terreurschool ook niet meer." (p.140)

Jeroen Brouwers

• 2014: Het hout

• Geschreven op bakkersvellen

• Gebruikt geen computer

Terugblik

Al zag ik eruit, zoals Patricia zou zeggen, als een drolkleurige kobold, de mensen hadden ontzag voor mijn pij. Ik was er een van het klooster met het landelijk geprezen pensionaat. Sommige oud-leerlingen hadden het ver gebracht, zelfs tot burgemeester, een kegelkampioen, een schrijver of zoiets.

Terugblik

Al zag ik eruit, zoals Patricia zou zeggen, als een drolkleurige kobold, de mensen hadden ontzag voor mijn pij. Ik was er een van het klooster met het landelijk geprezen pensionaat. Sommige oud-leerlingen hadden het ver gebracht, zelfs tot burgemeester, een kegelkampioen, een schrijver of zoiets.

• Pensionaat: Sint jozef ter Engelen

• Pensionaat: Maria ter Engelen

Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw

De orbea opal 20 Speed

Ik kende alle vissersboten bij naam Kweekschool gedaan. Aktes Duits gehaald. Veel op de fiets. Ik als Louison Bobet, bijgenaamd Zonzon. Als Fausto Coppi, Gino Bartali, de vrome, de monnik, Wout Wagtmans, Wim van Est. Heel Duitsland rond. De ouders van mijn moeder wonen daar nog. Frankrijk. Griekenland. Ik op mijn Orbea Opal 20 Speed. Zoals de wereld langs de naast van mijn ogen voorbijrende. Nu zit ik hier, het warm te hebben in een wollen pij die als een harnas, niet van wol maar als van brons, op mijn lijf drukt, starend naar mijn voeten, de pedalen kwijt. (p.71)

De orbea opal 20 speed

• Anachronisme

• 1953: Fietsen hebben nog geen 20 versnellingen

• Verklaringen?

Wat is jouw verklaring voor het anachronisme?

Historische context

“Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt”

- Jeroen Brouwers

1953: De oorlog nog vers in het geheugen

De toenmalige aanwezigen zaten er bij zo’n toespraak van de Reichsführer even geparalyseerd bij als deze pubers bij Mansuetus’ declamatie. (p.126)

Literatuurgeschiedenis

• Intertekstualiteit =df Wanneer er in een literaire tekst verwezen wordt naar een andere (literaire) tekst, film of muziek.

--> Literaire teksten bevatten echo’s van andere teksten en staan dus steeds in relatie met elkaar.

Bv.

Na nog een haal kneep hij de peuk weer uit en borg hem op borsthoogte weg in het lucifersdoosje met de zwaluw. Mocht ik een zwaluw zijn. De lente zuigt aan mij. Olla uogala, hinase hic. Wat let me eigenlijk nog? (p.20)

Waarom past olla vogola zo goed in deze context?

Kleine lesafsluiting

En dit hier! Mansuetus toonde een blaadje dat Mickey heette. Voorop Mickey Mouse en die lange hond van hem, voorpoot omhoog of hij naar de lezertjes zwaait. Mickey vriendelijk lachend, hond ook. En al het andere nog veel erger in dit genre. Strips! Voor wie te lui is om echt te lezen. Kindische plaatjesrommel die het brein verpapt. En nog een voorbeeld van te vervloeken lectuur: een eveneens van hand tot hand gegaan, danig verfomfaaid Kuifje-album, De zonnetempel. Unsinn! Klap op de lessenaar. Blasfemie! Klap op de lessenaar. Dat betekent God beledigen. (p.127)

Zelfstandige verwerking

• Markeer de elementen die verwijzen naar de historische context in het groen.

• Markeer voorbeelden van intertekstualiteit in het geel.

Maatschappelijke relevantie

Waarom zou dit boek maatschappelijk relevant kunnen zijn?

Maatschappelijke relevantie

Verwerkingsopdracht

• Schrijf een monoloog van ongeveer 2 – 5 minuten waarin je de wisselwerking tussen het hout en de context waarin de roman is ontstaan beschrijft.

• Verwerk de inzichten die we tijdens deze les hebben besproken.

• Zorg ervoor dat je je taalgebruik afstemt op de doelgroep.

• Verwoord je eigen kritische visie, kopieer niet zo maar alles wat er in de les is gezegd.

• Gebruik het internet om extra informatie op te zoeken.

How Do you Like Them Apples

Grote lesafsluiting

• Volgende les: lezersgerichte benadering

De lezersgerichte benadering

Rarara…Wie zegt het?

• Dit boek is een schande voor de maatschappij! Van de pot gerukte godslastering!

• Wat een slecht boek ik snap er niets van.

• Ik heb het boek niet kunnen uitlezen, het was te pijnlijk.

• Een psycholoog: Wat een fantastisch interessante kijk op de gedachtegang van een omstaander.

• Interessant hoe de gevolgen van WOII op sommige momenten subtiel werden verweven in het verhaal.

Lesdoelen

Literaire lenzen

• Literaire lens =df De manier waarop een lezer kijkt naar een tekst.

• Zeven lenzen:

  • Marxistische lens

  • Psychoanalytische lens

  • Archetypische lens

  • Objectief intrinsieke lens

  • Lezer-respons lens

  • Nieuw historicisme lens

  • Gender kritische lens

Carrousel

• Onderzoek per twee jouw toegewezen literaire lens.

• Ga in twee cirkels tegenover elkaar zitten.

• Leg de essentie van je onderzoek uit in 30 seconden.

• Schuif door.

Korte lesafsluiting

• Welke lens focust op de interne gedachteprocessen van personages?

• Welke lens zou focussen op de klassieke genderpatronen binnen het hout?

• Welke lens werkt strikt met tekst-based evidence?

• Welke lens is altijd aanwezig?

Welke lens focust op de interne gedachteprocessen van personages?

A

De gender kritische lens

B

De psychoanalystische lens

C

De archetypische lens

D

De lezer-respons lens

Welke lens zou focussen op de klassieke genderpatronen binnen het hout?

A

Geen enkele lens

B

De Marxistische lens

C

De objectief-intrinsieke lens

D

De gender kritische lens

Welke lens werkt strikt met tekst-based evidence?

A

Lezer-respons lens

B

De Marxistische lens

C

De objectief-intrinsieke lens

D

De nieuw historicisme lens

Welke lens is altijd relevant?

A

Lezer-respons lens

B

Gender kritische lens

C

Psychoanalytische lens

D

Archetypische lens

Verwerkingsopdracht: literaire lenzen

• Kies een literaire lens.

• Bespreek het hout vanuit je gekozen lens. (max. 200 woorden)

• Gebruik de geziene tekstfragmenten als brontekst.

• Gebruik het internet om extra informatie op te zoeken.

Grote lesafsluiting