4
spieren en beweging
VP
4
spieren en beweging
VP
Het bewegingsstelsel
LEERDOELEN...
Je vertelt uit welke lagen het bot is opgebouwd
Je vertelt hoe het bot wordt gevormd
spieren
1 dwarsgestreepte spieren
zitten vast aan het skelet
bewust (willekeurig) in te spannen
trekken snel samen
raken snel vermoeid
soorten spierweefsel
2 gladde spieren
zitten in de wand van holle organen
niet bewust (onwillekeurig) in te spannen
trekken traag samen
raken niet vermoeid
soorten spierweefsel
3 hartspieren
zitten in het hart
niet bewust (onwillekeurig) in te spannen
trekken snel samen
raken niet vermoeid
soorten spierweefsel
Functies van spieren
beweging mogelijk maken (spieren trekken aan het bot)
positiebepaling (spieren laten het brein weten in welke houding je ligt, staat of beweegt)
skeletspieren
skeletspieren zijn een verzameling kabels van bot naar bot...
om elk groepje kabels ligt een vliesje (fascie)
om de hele spier ligt ook een beschermend vlies (epimysium)
skeletspieren
skeletspieren zijn een verzameling kabels van bot naar bot...
elke spier bestaat uit een aantal spierbundels
elke bundel bestaat uit spiervezels
skeletspieren
spier
spierbundel
skeletspieren zijn een verzameling kabels van bot naar bot...
elke vezel bevat rijen spiercellen (myofibrillen)
de spiercellen zijn langgerekt en hebben meerdere kernen
ze hebben een gestreept uiterlijk
skeletspieren
skeletspieren zijn een verzameling kabels van bot naar bot...
de strepen bestaan uit lichte en donkere banden
deze banden zijn opgebouwd uit draden van eiwitten....
skeletspieren
de eiwitten actine en myosine kunnen over elkaar heen schuiven...
dit zorgt voor het korter worden van de spier
het maakt zo beweging mogelijk
skeletspieren
de trekkracht van een spier kan groot zijn, de spier moet wel intact blijven...
spieren
de trekkracht van een spier kan groot zijn, de spier moet wel intact blijven...
eiwit dystrofine zorgt voor verbinding tussen celmembraan en de samentrek-eiwitten
spieren
skeletspieren worden ingedeeld op grond van vorm...
kringspieren (sfincters) openen of sluiten holle organen
toelopende spieren hebben een brede basis en lopen uit naar één pees
werking spieren en spiergroepen
kringspier
toelopende spier
skeletspieren worden ingedeeld op grond van vorm...
geveerde spieren kunnen veel kracht leveren
werking spieren en spiergroepen
geveerde spier (enkelvoudig)
geveerde spier (meervoudig)
geveerde spier (vertakt)
skeletspieren worden ingedeeld op grond van vorm...
parallel-lopende spieren overbruggen afstanden
werking spieren en spiergroepen
parallel-lopende spier
parallel-lopende spier
werking van de spier...
een motorische zenuw geeft het signaal
skeletspieren
werking van de spier...
het deel dat de zenuw kan stimuleren (innerveren) heet motorische unit
skeletspieren
werking van de spier...
met de neurotransmitter acetylcholine wordt de spier getriggerd
zouten (Na+ en K+) worden uitgewisseld om zo een stroompje te veroorzaken
skeletspieren
werking van de spier...
hierdoor komt kalk (Ca2+) vrij
kalk draait de actine om → zo kan myosine aanhaken
→ samentrekking (contractie)
kost veel energie (glucose)
skeletspieren
er zijn 2 typen spiervezels...
type I-vezels werken traag en duurzaam
hebben veel zuurstof nodig (aerobe verbranding)
rode kleur
functie: houding, wandelen en langdurige beweging
skeletspieren
er zijn 2 typen spiervezels...
type IIx-vezels werken supersnel
hebben geen zuurstof nodig (anaerobe verbranding)
witte kleur
functie: explosieve kracht nodig
skeletspieren
er zijn 2 typen spiervezels...
als je ouder wordt, vermindert het aantal witte vezels
krachttraining kan dit proces verminderen
bewegen voorkomt verlies van duurzame rode vezels
eiwitten kunnen veroudering (ietsje!) voorkomen
skeletspieren
antagonisten...
een spier kan alleen korter worden (inspanning)
een andere spier moet zich inspannen om deze eerste spier te doen ontspannen
er zijn altijd twee spieren nodig voor een hele beweging...
skeletspieren
antagonisten...
de ene spier buigt
de andere spier strekt, deze noem je de antagonist
skeletspieren
synergisten...
spieren die gezamenlijk werken om een beweging mogelijk te maken
skeletspieren
spiertonus...
om spieren niet af te breken als ze niet daadwerkelijk gebruikt worden, blijft het brein de spier prikkelen
dit heet spierspanning of spiertonus
skeletspieren