Les 2 – Rollen binnen de zorg
Rollen binnen de zorg
Wie doet wat in de zorg?
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Rollen binnen de zorg
Wie doet wat in de zorg?
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
Ik heb de theorie over het belang van samenwerken en de rollen daarin weer scherp.
Ik kan drie disciplines in de zorg benoemen en uitleggen wat hun taak is.
Deze slide heeft geen instructies
Nog even over gisteren:
Samenwerken --> belangrijk?
Deze slide heeft geen instructies
Uit learnbeat van gisteren:
Formele groepen zijn opgericht met een vastgesteld doel. Daar hoort een aantal regels bij die meestal beschreven zijn in een reglement of een arbeidsovereenkomst. Het personeel van een bedrijf is bijvoorbeeld een formele groep.
Informele groepen zijn groepen die zich spontaan gevormd hebben, bijvoorbeeld vriendengroepen. Er hoeft bij een informele groep niet altijd een duidelijk doel te zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Uit learnbeat van gisteren:
In een taakgerichte groep ligt de nadruk op het volbrengen van bepaalde taken of op het afleveren van een product. Een taakgerichte groep heeft een duidelijk einddoel, bijvoorbeeld de opzet voor een groepsreisje of een overwinning bij een sporttoernooi.
In een procesgerichte groep is geen duidelijk omschreven einddoel. Zo’n groep komt bijvoorbeeld bij elkaar voor de gezelligheid of om elkaar steun te geven.
Deze slide heeft geen instructies
Uit learnbeat van gisteren:
Rollen:
Functionele rol: zorgt ervoor dat iedereen goed functioneert binnen de groep. Werkt verdiepend en verbindend.
Disfunctionele rol: ??
Deze slide heeft geen instructies
Uit learnbeat van gisteren:
Rollen:
Rolspanning: Je voelt je niet veilig of onzeker over de rol die je moet vervullen in een groep.
Rolconflict: Je hebt meerdere rollen en deze komen in botsing met elkaar.
Deze slide heeft geen instructies
Welke beroepen ken je in de zorg?
Gebruik de woordenwolk als startactivatie. Laat studenten spontaan beroepen, taken of verantwoordelijkheden noemen die zij al kennen.
Wat is een discipline?
Een discipline is een beroep of vakgebied binnen de zorg.
Elke discipline heeft:
eigen kennis en vaardigheden
eigen verantwoordelijkheden
een eigen bijdrage aan het zorgplan
Benadruk dat disciplines elkaar aanvullen. Voorkom het misverstand dat één beroep 'belangrijker' is dan de rest; de bijdrage verschilt per zorgvraag.
Taak en verantwoordelijkheid
Een taak is wat iemand doet.
Een verantwoordelijkheid is waar iemand op aangesproken kan worden.
In de zorg is het belangrijk dat duidelijk is wie welke beslissingen neemt en uitvoert.
Koppel dit aan veiligheid: onduidelijkheid over verantwoordelijkheden kan leiden tot fouten, bijvoorbeeld bij medicatie of overdracht.
Waarom werken zoveel disiplines samen?
Een patiënt heeft vaak meer nodig dan één soort hulp.
Bij goede zorg werken verschillende professionals samen.
Iedere discipline heeft een eigen deskundigheid, taak en verantwoordelijkheid.
Leg uit dat samenwerking nodig is omdat zorg niet alleen gaat over ziekte, maar ook over voeding, bewegen, communicatie, mentale gezondheid en dagelijks functioneren.
Eén patiënt, meerdere zorgvragen
Bij één patiënt kunnen tegelijk vragen spelen over:
behandeling
persoonlijke verzorging
medicatie
voeding
bewegen
communicatie of welzijn
Gebruik eventueel een herkenbaar voorbeeld, zoals een oudere patiënt na een beroerte of val, om te laten zien dat meerdere disciplines tegelijk nodig kunnen zijn.
Casus: meneer Jansen
Meneer Jansen is 79 jaar en heeft:
COPD
diabetes
beginnende dementie
een recente val
Deze situatie vraagt om samenwerking, omdat er meerdere gezondheidsproblemen tegelijk spelen.
Deze casus komt straks nog terug
Introduceer de casus rustig. Maak duidelijk dat complexiteit vaak niet in één probleem zit, maar in de combinatie van problemen.
Opdracht
Maak in totaal 10 groepjes
1 iemand van het groepje draait aan de spinner
10 minuten om de discipline uit te werken; elk groepje doet er één
klassikale terugkoppeling dmv pitch
Benadruk dat de exacte samenstelling kan verschillen per situatie. Het gaat erom dat studenten leren herkennen dat meerdere disciplines nodig kunnen zijn.
Welke discipline past het best bij valrisico en mobiliteit?
Diëtist
Apotheker
Fysiotherapeut
Mantelzorger
Gebaseerd op de casusslides 9-13. Fysiotherapeut past het best bij mobiliteit en valrisico.
Wat is in de zorg een discipline?
Een zorgberoep
Een behandelplan
Een afdeling
Een hulpmiddel
Sluit aan op de slides over samenwerking, zorgvragen en het begrip discipline. Veelgemaakte fout: discipline verwarren met afdeling of plan.
Taak en verantwoordelijkheid
Een discipline is een beroep of vakgebied binnen de zorg. Een taak is wat iemand doet. Een verantwoordelijkheid is waar iemand op aangesproken kan worden.
Controleer of studenten de kernbegrippen uit elkaar kunnen houden.
Verpleegkundige en verzorgende IG
Verpleegkundige
Verzorgende IG
Helpt bij persoonlijke verzorging
Ondersteunt bij wonen en dagelijks leven
Voert afgesproken zorghandelingen uit
Signaleert veranderingen
Heeft veel direct contact met de cliënt
Observeert de gezondheidstoestand
Verleent verpleegkundige zorg
Voert verpleegtechnische handelingen uit
Stelt mee zorgdoelen op
Signaleert veranderingen en onderneemt actie
Maak duidelijk dat beide beroepen observeren en signaleren, maar dat de verpleegkundige doorgaans een bredere verpleegkundige verantwoordelijkheid heeft.
De verpleegkundige
De verpleegkundige bewaakt de gezondheidstoestand van de patiënt en coördineert vaak een deel van de zorg.
Deze discipline kijkt naar klachten, risico's en veranderingen in de situatie.
Noem voorbeelden zoals wondzorg, observatie van benauwdheid of het rapporteren van verslechtering aan de arts.
De verzorgende IG
De verzorgende IG ondersteunt vooral bij dagelijkse verzorging en zelfredzaamheid.
Denk aan hulp bij wassen, aankleden, eten, drinken en wonen.
Leg uit dat verzorgende IG vaak veel ziet doordat deze dichtbij het dagelijks leven van de cliënt staat. Dat maakt signaleren extra belangrijk.
Arts en apotheker
De arts onderzoekt, stelt diagnoses op en bepaalt de medische behandeling.
De apotheker bewaakt en levert medicijnen en controleert op veilig gebruik, dosering en combinatie van middelen.
Gebruik hier expliciet het voorbeeld uit de start: de arts schrijft medicijnen voor; de apotheker controleert en verstrekt ze.
Wie helpt vooral bij dagelijkse verzorging en zelfredzaamheid?
Arts
Verzorgende IG
Apotheker
Fysiotherapeut
Toetst het onderscheid tussen verzorgende IG en andere disciplines.
Verpleegkundige, verzorgende IG, arts en apotheker
De verpleegkundige observeert de gezondheidstoestand en signaleert veranderingen. De verzorgende IG helpt bij persoonlijke verzorging en dagelijks leven. De arts stelt de diagnose en bepaalt de behandeling. De apotheker bewaakt medicijnen en controleert veilig gebruik.
Laat studenten de beroepen koppelen aan hun kerntaak.
Bewegen en dagelijks functioneren
Ergotherapeut
Helpt bij dagelijkse handelingen
Adviseert over hulpmiddelen
Kijkt naar zelfstandig functioneren
Past omgeving of activiteiten aan
Helpt bij houding en beweging
Oefent spierkracht en mobiliteit
Werkt aan herstel na ziekte of letsel
Vermindert beperkingen in bewegen
Fysiotherapeut
Benadruk het verschil: fysiotherapie richt zich meer op bewegen van het lichaam; ergotherapie meer op functioneren in het dagelijks leven.
De fysiotherapeut
De fysiotherapeut helpt patiënten om beter te bewegen.
Voorbeelden:
lopen na een operatie
balans trainen
kracht en conditie opbouwen
Deze slide heeft geen instructies
De ergotherapeut
De ergotherapeut helpt bij dagelijkse activiteiten zoals wassen, aankleden, koken of schrijven.
Ook geeft deze discipline advies over hulpmiddelen en een veilige omgeving.
Gebruik hier expliciet het voorbeeld uit de start: hulp bij hulpmiddelen past vooral bij de ergotherapeut.
Wie adviseert vooral over hulpmiddelen?
Diëtist
Ergotherapeut
Psycholoog
Logopedist
Sluit aan op het startvoorbeeld uit het lesplan.
Wanneer kies je een ergotherapeut en niet een fysiotherapeut?
Bespreek dat de fysiotherapeut zich vooral richt op bewegen, spierkracht, mobiliteit en herstel, terwijl de ergotherapeut vooral kijkt naar dagelijkse handelingen, hulpmiddelen en zelfstandig functioneren.
Voeding en slikken
Helpt bij spraak en taal
Ondersteunt bij stemproblemen
Behandelt slikproblemen
Adviseert over veilig eten en drinken
Logopedist
Maakt een voedingsplan
Geeft advies over gezonde voeding
Past voeding aan bij ziekte of herstel
Let op tekorten, gewicht en energiebehoefte
Diëtist
Koppel aan herkenbare situaties: de diëtist bij ondervoeding of diabetes; de logopedist bij slikproblemen na een beroerte.
De diëtist
De diëtist kijkt naar wat iemand nodig heeft aan voeding.
Deze discipline maakt voedingsadviezen of een voedingsplan dat past bij de gezondheidssituatie.
Gebruik hier expliciet het voorbeeld uit de start: wie maakt een voedingsplan? De diëtist.
De logopedist
De logopedist is niet alleen voor spraak.
Ook bij slikken speelt deze discipline een belangrijke rol, zodat eten en drinken veilig blijven.
Veel studenten denken alleen aan uitspraak of taal. Benadruk juist de rol bij slikveiligheid in de zorg.
Wie maakt een voedingsplan?
Logopedist
Apotheker
Diëtist
Verpleegkundige
Herneemt expliciet het voorbeeld uit de start.
Voeding en slikken
De diëtist maakt een voedingsplan en geeft advies over voeding. De logopedist helpt niet alleen bij spraak, maar ook bij slikken zodat eten en drinken veilig blijven.
Benadruk het vaak onbekende punt dat logopedie ook over slikveiligheid gaat.
Psycholoog en maatschappelijk werk
Niet alle zorgvragen zijn lichamelijk.
De psycholoog helpt bij emoties, gedrag en mentale problemen.
Het maatschappelijk werk ondersteunt bij sociale, praktische en financiële problemen en bij de thuissituatie.
Maak duidelijk dat ziekte vaak gevolgen heeft voor het hele leven van de patiënt, niet alleen voor het lichaam.
De psycholoog
De psycholoog begeleidt mensen bij bijvoorbeeld:
angst of somberheid
omgaan met ziekte
stress of trauma
gedragsverandering
Deze slide heeft geen instructies
Het maatschappelijk werk
Het maatschappelijk werk helpt wanneer zorg ook invloed heeft op thuis, werk of geld.
Denk aan steun bij familieproblemen, wonen, schulden of het regelen van hulp.
Leg uit dat deze discipline vaak de schakel is tussen zorginstelling, patiënt en thuissituatie.
Wie helpt vooral bij schulden, wonen of hulp thuis regelen?
Psycholoog
Maatschappelijk werk
Fysiotherapeut
Apotheker
Toetst het onderscheid tussen mentale begeleiding en sociale/praktische ondersteuning.
Wat is het verschil tussen psycholoog en maatschappelijk werk?
Bespreek dat de psycholoog past bij angst, somberheid, stress, trauma en omgaan met ziekte. Maatschappelijk werk past bij thuissituatie, familie, wonen, werk, geld en praktische hulp.
Samenwerken in een zorgteam
Goede zorg ontstaat door afstemming.
Observeren → overleggen → behandelen → begeleiden
Iedere discipline levert eigen informatie, zodat het zorgteam samen passende zorg kan geven.
Verbind deze slide met de afsluiting uit het lesplan: laat zien dat disciplines niet los werken, maar voortdurend met elkaar overleggen.
Casus: meneer Jansen
Meneer Jansen is 79 jaar en heeft:
COPD
diabetes
beginnende dementie
een recente val
Deze situatie vraagt om samenwerking, omdat er meerdere gezondheidsproblemen tegelijk spelen.
Bedenk in je groep welke disciplines bij meneer Jansen betrokken zijn.
Verdieping 😊
welke disciplines werken samen? Werk met een woordweb bijv.
Verdieping 🥵
welke taken liggen er bij de disciplines in deze casus?
Introduceer de casus rustig. Maak duidelijk dat complexiteit vaak niet in één probleem zit, maar in de combinatie van problemen.
Wie overlegt met wie?
Voorbeelden van samenwerking:
verpleegkundige ↔ arts
verpleegkundige ↔ verzorgende IG
arts ↔ apotheker
fysiotherapeut ↔ ergotherapeut
diëtist ↔ logopedist
zorgteam ↔ patiënt en naasten
Benadruk dat overleg afhangt van de zorgvraag. De patiënt en naasten horen ook bij goede afstemming.
Wie is waarvoor verantwoordelijk?
Arts: medische diagnose en behandeling
Verpleegkundige: verpleegkundige zorg en observatie
Verzorgende IG: dagelijkse verzorging en ondersteuning
Apotheker: medicatieveiligheid
Diëtist: voeding
Fysiotherapeut / ergotherapeut: bewegen en functioneren
Logopedist / psycholoog / maatschappelijk werk: communicatie, mentaal en sociaal welzijn
Deze samenvattende slide mag gebruikt worden als kapstok voordat studenten zelf beroepen aan casussen koppelen.
Waarom is overleg in een zorgteam belangrijk?
Voor passende zorg
Voor minder patiënten
Voor kortere lessen
Voor één leiding
Gebaseerd op de slides over afstemming en samenwerken. Goede zorg ontstaat doordat disciplines informatie delen.
Samenwerken in een zorgteam
Goede zorg ontstaat door afstemming. Iedere discipline levert eigen informatie, zodat het zorgteam samen passende zorg kan geven.
Verbind dit met de afsluitende opdracht waarin studenten een zorgteam samenstellen.
Welke rol binnen de zorg onthoud jij het best?
Reflectievraag zonder goed of fout. Laat studenten kort benoemen welke discipline of welk onderscheid voor hen het meest is blijven hangen.
Begrippenlijst
discipline - een beroep of vakgebied binnen de zorg
verantwoordelijkheid - waar iemand in zijn of haar functie voor moet instaan
zorgteam - groep professionals die samen zorg geeft aan een patiënt
verpleegkundige - zorgprofessional die observeert, verpleegt en veranderingen signaleert
verzorgende IG - zorgprofessional die helpt bij dagelijkse verzorging en ondersteuning
arts - zorgprofessional die onderzoekt, diagnose stelt en behandelt
apotheker - zorgprofessional die medicijnen bewaakt en verstrekt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
fysiotherapeut - behandelaar die helpt bij houding, beweging en herstel
ergotherapeut - behandelaar die helpt bij dagelijkse handelingen en hulpmiddelen
diëtist - specialist die voedingsadvies geeft en voedingsplannen maakt
logopedist - specialist in spraak, taal, stem en slikken
psycholoog - hulpverlener voor mentale en emotionele problemen
maatschappelijk werk - ondersteuning bij sociale en praktische problemen
Deze slide heeft geen instructies
