H1 | Paragraaf 2.4 t/m 2.6

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Paragraaf 2.4

Samenhang: ontwikkeling en werk
Blz. 62 t/m 65 boek

Donderdag 17-09-2026

Deze les:

• Herhaling gisteren (bron 23)

• Maken opdrachten (zelfstandig!)
  

• Begrippen uitleggen in aantekening.

• HW maken

..........

Geldzendingen

Leerdoelen 2.4

1. Je kunt landen indelen naar centrum, semi-periferie en periferie op basis van een aantal kenmerken.
2. Je kunt het centrum-periferiemodel toepassen op verschillende schaalniveaus
3. De ongelijke welvaartverdeling in de wereld verklaren aan de hand van interne en externe factoren
4. Je kunt uitleggen op welke manier het koloniaal verleden van landen gevolgen heeft voor de internationale arbeidsverdeling en het c/p model.

Aantekening 1/2

Economisch wereldsysteem: Let op: Lesboek splitst in 4 categoriëen.
1. Centrumlanden
2. Semi-periferielanden
3. Periferielanden, ook wel MOL landen.

1. Centrum

2. Semi-Periferie hoog

3. Semi-Periferie laag

4. Periferie
   
   
   

Aantekening 2/2

Centrum-periferie model (Bron 23)
Interne oorzaken: natuurlijke mogelijkheden, ligging, poltiek systeem
Externe oorzaken: Rol in het wereldsysteem: Centrum-perifierie model.
> Uitwisseling van arbeid en kennis (Arbeidsintensief/Kapitaalintensief)
Lage lonen, wel meer kennis in rijke landen, ook braindrain!)
> Uitwisseling van kapitaal
Geldstromingen als gevolg van handelsstromingen. Ook leningen (ontwikkelingshulp)
> Uitwisseling van goederen
Laagwaardige goederen van periferie naar centrum, hoogwaardige goederen andersom

Noord-Zuid Tegenstelling in de wereld (Bron 23)

Aantekening 1/2

Bevolkingsgroei: geboortecijfer – sterftecijfer.
Wereldbevolking, einde van de eeuw (2100) > 11 miljard mensen op aarde.

1. De groei gaat steeds sneller, vanwege betere gezondheidszorg.
> -> Om bevolkingsgroei gelijk te houden is geboortecijfer van 2.1 nodig. Tegenstrijdig want geboortecijfers dalen. Maar mensen zijn er al (moeders van morgen).
-> Levensverwachting is gestegen, mensen leven langer. Dus meer mensen op de wereld.
2. De  groei is niet overal gelijk (m.n. Afrika groeit snel).

Aantekening 2/2

Bevolkingsgroei: economische en sociaal-culturele factoren:
Wat zijn oorzaken voor verschillende geboortecijfers?
1. Demografisch -> Afrika veel jonge vrouwen (vruchtbare leeftijd)
2. Sociaal/Cultureel: Onderwijs, overtuiging en cultuur en gezondheid.
3. Armoede: Stijgende welvaart in landen >

Demografisch Transitiemodel (bron 28):
Schema geeft de ontwikkeling van een land weer. Overnemen in aantekenschrift!

Paragraaf 2.6: Samenhang verstedelijking

Leerdoelen:

Aan het einde van de paragraaf kun je:

• Verklaren waarom in Westerse landen het verband tussen stijgende welvaart en verstedelijking veel sterker is dan in niet-westerse landen

• Het verband tussen welvaart, verstedelijkingsgraad en verstedelijkingstempo uitleggen

• Verklaren waarom stedelijke patronen op de wereldkaart voortdurend veranderen.

Aantekening 1/3

Urbanisanatie of verstedelijking = het trekken van platteland naar stad.

Hoeveel % van de mensen in de stad woont, noem je verstedelijkinsgraad.

Het verstedelijkingstempo is het % waarmee dat percentage jaarlijks toeneemt.

Hoe hoger de welvaart, hoe hoger/lager de ............ en hoe hoger/lager het ..............

Aantekening 2/3

Waarom groeien steden?
1. Steden bieden meer kansen (werk/scholing)
2. Natuurlijke bevolkingsgroei -> vooral jonge mensen trekken naar de stad.
3. Uitbreiding van de stad -> omliggende dorpen zijn inmiddels stad.
(of stedelijk gebied).

Westerse landen:
Veel suburbanisatie, steden te druk. Platteland rustiger. Werken in de stad, wonen daarbuiten.

Welke stad is dit?

Welke stad is dit?

Aantekening 3/3

Grote steden, meer dan 10 miljoen inwoners zijn megasteden. Verder stellen ze weinig voor op het wereldtoneel.

Sommige steden zijn niet mega groot, maar wel belangrijk in de wereld. Denk bijv. aan Washington. Dit noem je wereldsteden.