Shock en anafylactische shock
Shock en anafylactische shock
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Shock en anafylactische shock
Open vanuit de praktijk: een slachtoffer kan er eerst nog aanspreekbaar uitzien, terwijl de situatie snel verslechtert. Benadruk dat snel herkennen in de EHBO het verschil maakt.
Lesdoelen
Aan het eind van de bijeenkomst kunnen de instructeurs:
Een slachtoffer met shock herkennen;
De juiste eerste hulp verlenen;
aan de hand van de shock cirkels of shock spiraal de reacties van het lichaam uitleggen.
Een aantal oorzaken van anafylactische shock.
Bekend zijn met de werking en toepassing van de Epipen
De extra doelen uit de input — oorzaken van anafylactische shock en de werking/toepassing van de Epipen — worden in de les behandeld, maar dit ene doel vormt de hoofdlijn van de les.
Wat is shock?
Shock is een levensbedreigende toestand waarbij de bloedsomloop tekortschiet.
Daardoor krijgen organen en weefsels te weinig zuurstof en voedingsstoffen. Zonder snelle hulp kan de toestand snel verslechteren.
Maak duidelijk dat shock geen emotionele schrikreactie is, maar een ernstig circulatieprobleem. Dat misverstand komt vaak voor.
Shock kan ontstaan door:
Ernstig bloedverlies
Ernstige allergische reacties (anafylaxie)
Hartproblemen
Groot vochtverlies
Ernstige brandwonden
Inwendige bloedingen
Maak duidelijk dat shock geen emotionele schrikreactie is, maar een ernstig circulatieprobleem. Dat misverstand komt vaak voor.
Kenmerken van shock
Bleek of grauw zien
Koude, klamme huid
Zwakte
Duizeligheid
Ernstig ziek gevoel
Angst en onrust
Verminderd bewustzijn
Maak duidelijk dat shock geen emotionele schrikreactie is, maar een ernstig circulatieprobleem. Dat misverstand komt vaak voor.
Benadruk dat niet elk teken altijd aanwezig is. Het totaalbeeld en het verloop zijn belangrijker dan één los symptoom.
Waarom is shock gevaarlijk?
Te weinig doorbloeding van hersenen, hart en nieren
Cellen schakelen over op noodstand
Organen raken steeds slechter werkzaam
Zonder ingrijpen kan bewusteloosheid optreden
Koppel steeds terug naar het hoofdidee: de kern van shock is onvoldoende circulatie en zuurstofaanvoer.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de kern van shock?
Tekort aan doorbloeding
Plots hoge bloeddruk
Ernstige koortsreactie
Spierspanning na schrik
Toetst het hoofdidee van slides 2-6: shock is een circulatieprobleem waarbij weefsels te weinig zuurstof en voedingsstoffen krijgen.
Vul de kern van de shockspiraal aan
Bij shock schiet de bloedsomloop tekort. Daardoor krijgen weefsels te weinig zuurstof. Het lichaam probeert dit eerst op te vangen met een snellere hartslag en een snellere ademhaling.
De drie doelwoorden sluiten aan op slides 2, 4 en 5.
Welk signaal van shock vind jij het meest alarmerend?
Bespreek dat studenten meerdere signalen kunnen noemen, zoals bleek/klam, koude huid, snelle zwakke pols, snelle ademhaling, onrust, misselijkheid, dorst, verwardheid of sufheid. Benadruk het totaalbeeld.
Eerste hulp bij shock
Bel direct 112.
Stop ernstige uitwendige bloedingen indien aanwezig.
Laat het slachtoffer liggen en vermijd inspanning. (bij benauwdheid zittende houding) bij shock in combinatie met hartklachten en geen beenletsel benen omhoog 30/60 graden
Bescherm tegen afkoeling. (niet actief opwarmen)
Blijf de vitale functies controleren.
Blijf bij het slachtoffer tot professionele hulp arriveert.
Laat het slachtoffer niet eten en drinken
Noem dat de precieze houding kan afhangen van letsel, benauwdheid of bewustzijn. Vermijd te absolute regels als die in de praktijk kunnen verschillen.
Vul de eerste hulp bij shock aan
Bij shock zorg je eerst voor veiligheid en laat je 112 alarmeren. Laat het slachtoffer zo weinig mogelijk bewegen en houd het warm. Blijf daarna ademhaling en bewustzijn controleren.
De invulwoorden volgen de volgorde van handelen zoals op slide 7.
Wat is anafylactische shock?
Anafylactische shock is een ernstige allergische reactie waarbij het hele lichaam heftig reageert.
De bloedvaten gaan wijder staan en kunnen gaan lekken. Daardoor daalt de bloeddruk snel en kan ook de ademhaling bedreigd raken.
Maak het onderscheid helder: anafylaxie is een oorzaak van shock, niet een apart los probleem zonder relatie met circulatie.
Oorzaken van anafylaxie
Voedingsmiddelen, zoals pinda of schaal- en schelpdieren
Geneesmiddelen
Insectensteken of -beten
Soms latex of andere allergenen
Reactie ontstaat vaak snel na contact
Noem voorbeelden alleen als illustratie, zonder volledig te willen zijn. De lesdoelstelling vraagt om een aantal oorzaken, niet om een compleet overzicht van allergologie.
Signalen van anafylaxie
Huidreacties: jeuk, roodheid, galbulten, zwelling
Zwelling van lippen, tong of keel
Benauwdheid, piepen, heesheid
Duizeligheid of flauwvallen
Tekenen van shock kunnen snel volgen
Leg uit dat huidklachten vaak opvallen, maar dat ademhalingsproblemen en circulatieproblemen het meest bedreigend zijn.
Welke oorzaak past het best bij anafylaxie?
Gebroken been
Pinda-allergie
Lage bloedsuiker
Hoge koorts
Toetst of studenten anafylaxie herkennen als ernstige allergische reactie, niet als willekeurige acute aandoening.
Vul de kenmerken van anafylaxie aan
Bij anafylaxie reageren de bloedvaten heftig. Ze gaan wijder staan, waardoor de bloeddruk snel kan dalen. Ook kan zwelling in de luchtwegen de ademhaling bedreigen.
Sluit direct aan op slides 9-11 en maakt het mechanisme van anafylactische shock expliciet.
Welk teken van anafylaxie vraagt voor jou om direct handelen?
Bespreek dat bedreigende signalen vooral zijn: zwelling van lippen/tong/keel, benauwdheid, piepen, heesheid, duizeligheid/flauwvallen en snelle tekenen van shock. Huidreacties mogen genoemd worden, maar zijn minder bedreigend dan luchtweg- en circulatieproblemen.
Eerste hulp bij anafylaxie
Bel direct 112 of laat dit doen
Verwijder zo mogelijk de oorzaak, bijvoorbeeld een angel
Help het slachtoffer in een houding die prettig ademt
Laat slachtoffer een adrenaline pen toedienen als die beschikbaar is of dien deze toe indien bekwaam
Blijf controleren op ademhaling en bewustzijn
Benadruk dat anafylaxie altijd spoed is, ook als het na toediening van adrenaline tijdelijk beter lijkt te gaan.
Deze slide heeft geen instructies
Adrenaline pen gebruiken
Volg de instructie van het hulpmiddel
Plaats de injector tegen de buitenkant van het bovenbeen
Dit kan meestal door kleding heen
Houd de injector volgens de gebruiksinstructie op zijn plaats
Bel of blijf in contact met 112
Vermijd merkspecifieke details die kunnen verschillen per auto-injector. Laat in de les waar mogelijk een trainer of demonstratiemodel zien.
Wat doet een Adrenaline pen?
Bevat adrenaline
Vernauwt bloedvaten
Helpt de bloeddruk ondersteunen
Vermindert zwelling in de luchtwegen
Kan de ademhaling verbeteren
Koppel de werking terug aan de shockspiraal: adrenaline werkt in tegen vaatverwijding en luchtwegzwelling.
Na toediening van een Adrenaline pen
Blijf het slachtoffer geruststellen
Controleer ademhaling en bewustzijn voortdurend
Wees voorbereid op verslechtering of terugkeer van klachten
Draag de informatie over aan de ambulancezorg
Medische beoordeling blijft altijd nodig
meestal is het toedienen van een 2e injectie noodzakelijk
Benadruk dat een Epipen geen eindbehandeling is maar een noodmaatregel. Observatie en verdere zorg blijven noodzakelijk.
Wat doet een Epipen vooral?
Koelt de huid af
Vernauwt bloedvaten
Verdunt het bloed
Stopt de pols
Koppelt de werking van adrenaline terug aan de shockspiraal en vaatverwijding.
Vul het gebruik van de Epipen aan
Een Epipen bevat adrenaline. Je plaatst de injector tegen de buitenkant van het bovenbeen. Na toediening blijf je contact houden met 112 en controleer je het slachtoffer.
Herhaalt de kern van slides 13-15 zonder merkspecifieke details.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
