1. Een nieuwe grondwet

Staatsinrichting 

van Nederland



1. Een nieuwe grondwet

1 / 55
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo, mavo, havo, vwoLeerjaar 3,4

In deze les zitten 55 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Introductie

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen waarom Nederland in 1848 een nieuwe grondwet kreeg en welke gevolgen dit had voor het bestuur van het land.

Onderdelen in deze les

Staatsinrichting 

van Nederland



1. Een nieuwe grondwet

Leerdoel

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen waarom Nederland in 1848 een nieuwe grondwet kreeg en welke gevolgen dit had voor het bestuur van het land.


Wat is staatsinrichting?



Staatsinrichting is de wijze waarop de staat, 

zijn regering en zijn bestuur zijn ingericht. 


Bij geschiedenis leer je vooral hoe dit in Nederland is ontstaan;

Bij maatschappijleer leer je vooral hoe dit in Nederland werkt

1789: 

De Franse Revolutie

  • Strijd voor vrijheid, gelijkheid en broederschap


  • Einde aan Koninkrijk Frankrijk


  • Meer gelijkheid: einde aan de standenmaatschappij


  • Een grondwet

1795-1801: 

Bataafse Republiek

  • Revolutie o.l.v. de Patriotten: zij willen meer van het volk (...en zijn wel klaar met de Oranjes)


  • De Patriotten krijgen hulp van de Fransen


  • Frankrijk bezet Nederland (1795-1813) en erfstadhouder Willem V moet vluchten naar Engeland

1815: Verenigd Koninkrijk der Nederlanden

  • Napoleon verslagen bij Waterloo


  • Zoon van prins Willem V wordt koning Willem I


  • Nederland krijgt een grondwet en een tweekamerstelsel


  • Verenigd Koninkrijk der Nederlanden: Nederland, België en Luxemburg


Belgische Revolutie

1830




Tijdens de viering van de verjaardag van koning Willem I in Brussel, 

slaat de vlam in de pan en komt het volk in opstand.


Ruim een maand later roepen de Belgen hun onafhankelijkheid uit

1830-1839: België wordt onafhankelijk

Oorzaken:

  • Nederlands officiële taal


  • Protestantse geloof is de staatsgodsdienst: België is katholiek


  • Belangrijke banen vaak in handen van Nederlanders


  • Nederland wordt voorgetrokken


Gevolgen




1831: Leopold I wordt de eerste Belgische koning

1831: Tiendaagse Veldtocht

1839: onder internationale druk erkent Willem I de onafhankelijkheid

1840: Willem I treedt af

1840-1848: 

Koning Willem II

  • Conservatief: geen ruimte voor veranderingen


  • Regeert, min of meer, als absolute vorst


  • Moet niets weten van democratie


  • Moeizame relatie met zijn vader


Hoe zag het bestuur van Nederland er uit 

tussen 1815-1848?

Benoemt

Benoemt

Benoemt

Verantwoording

Benoemt

Verantwoording

Benoemt

Verantwoording

Benoemt

Verantwoording

Benoemt

Verantwoording

Benoemt

Verantwoording

Benoemt

Verantwoording

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Benoemt

Verantwoording

Kiest

Benoemt

Verantwoording

Kiest


Revolutiejaar 

1848



De ‘erfgenamen van de Franse Revolutie’, de Liberalen, komen tot de conclusie: "Alles is weer hetzelfde als vóór de Franse Revolutie!"


Overal zitten er weer koningen op de Europese tronen en 

ondanks 'een grondwet' is er maar weinig democratie.


Paniek bij de vorsten

in heel Europa!





Ook in Den Haag...

...koning Willem II wordt 'in één nacht' liberaal

Gevolgen (1)

  • De leider van de Nederlandse Liberalen: Johan Rudolf Thorbecke maakt een nieuwe grondwet:


  1. Koning is onschendbaar

  2. Ministeriële verantwoordelijkheid


  • Dit betekent: de ministers zijn verantwoordelijk voor de daden van de regering (ook: voor de daden van de koning)

Gevolgen (2)

  • Parlementaire democratie (=parlement heeft het laatste woord)


  • Constitutionele monarchie (=koning moet zich aan de grondwet houden)


  • Verandering van het parlementaire stelsel ("Hoe wordt het parlement gekozen?", "Wie heeft welke macht?")


Nieuwe Grondwet

1848

Trias Politica

  • Belangrijk onderdeel van een parlementaire democratie


  • Verdeling van de macht in het land in drie machten


  • Bedacht in Frankrijk in 18e eeuw, toen de koning alle macht(en) had.


  • Iemand kan maar bij één van de drie machten horen.

Trias Politica

(Driemachtenleer)










Hoe zag het bestuur 

van Nederland er 

vanaf 1848* uit?











*de meeste onderdelen zijn vandaag nog steeds geldig



Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Benoemt

Kiest

Verantwoording

Begrippen uit deze les

  • grondwet

  • ministeriële verantwoordelijkheid

  • onschendbaarheid

  • Staten-Generaal

  • Eerste Kamer

  • Tweede Kamer

  • censuskiesrecht

  • parlementaire democratie

  • constitutionele monarchie

  • Trias Politica

Personen uit deze les


  • Koning Willem I

  • Koning Willem II

  • Johan Rudolf Thorbecke

Jaartallen uit deze les

  • 1789: Franse Revolutie

  • 1795-1801: Bataafse Republiek

  • 1815-1830: Verenigd Koninkrijk der Nederlanden

  • 1830: België verklaart zich onafhankelijk

  • 1848: Revolutiejaar

  • 1848: Thorbecke maakt een nieuwe Grondwet

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen