Zuurstoftoedining

Waarom zuurstof toedienen?

1 / 37
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 37 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Waarom zuurstof toedienen?

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan uitleggen om welke redenen zuurstof wordt toegediend en hoe een zuurstoftekort in het lichaam ontstaat.

Deze slide heeft geen instructies

Welke signalen of oorzaken van zuurstoftekort ken je al?

Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Let op woorden als benauwdheid, COPD, longen, hart, saturatie, paniek of verslikking.

Onvoldoende opname van zuurstof

Zuurstof is direct nodig voor het functioneren van organen. Bij een tekort ontstaat benauwdheid (dyspneu). Je kunt dat herkennen aan:

  • happen naar adem

  • zweten

  • zichtbare onrust

  • bij ernstige benauwdheid: paniek in de ogen


Als lucht in de longen niet op tijd wordt ververst, kan het lichaam geen zuurstof opnemen.

Leg de urgentie uit: langdurig zuurstoftekort kan leiden tot bewusteloosheid, uitval van organen en overlijden.

Luchtwegen: boven en onder

  • Bovenste luchtwegen: neus, mond- en keelholte, strottenhoofd tot boven de stembanden

  • Onderste luchtwegen: strottenhoofd onder de stembanden, luchtpijp en longen

  • Samen zorgen zij voor aanvoer van lucht naar de longen

Deze slide heeft geen instructies

Functies van de luchtwegen

  • wisselen zuurstof en koolstofdioxide uit

  • beschermen tegen schadelijke stoffen

  • maken geluid mogelijk

Bovenste luchtwegen

Onderste luchtwegen

  • geleiden lucht naar de onderste luchtwegen

  • zuiveren de lucht

  • warmen de lucht op

Deze slide heeft geen instructies

De route van ingeademde lucht

Neus of mond → keelholte → strottenhoofd → luchtpijp → bronchiën → steeds kleinere vertakkingen → longen


In de keelholte kruisen luchtweg en voedselweg elkaar. Het strotklepje sluit de luchtpijp af wanneer voedsel passeert, zodat voedsel niet in de luchtweg komt.

Benoem dat een vreemd voorwerp of veel slijm in mond of luchtpijp direct verwijderd moet worden voordat zuurstof toedienen zinvol is.

Wanneer opname tekortschiet

Onvoldoende zuurstofopname ontstaat als lucht de longen niet goed bereikt of de ademhaling niet goed verloopt.

  • verzwakt ademcentrum, bijvoorbeeld door hoofdletsel of intoxicatie

  • vernauwing of afsluiting van luchtweg, bijvoorbeeld door tumor of zwelling

  • afknelling van de luchtpijp van buitenaf

  • geen toegang tot een long, zoals bij een pneumothorax

  • onvoldoende ademarbeid door pijn, operatie, neurologisch letsel of rookinhalatie

Deze slide heeft geen instructies

Welke structuur voorkomt dat voedsel in de luchtpijp komt?

A

Bronchiën

B

Strotklepje

C

Keelholte

D

Middenrif

Toetst de route van ingeademde lucht en de functie van het strotklepje. Keelholte is een plausibele afleider omdat daar luchtweg en voedselweg elkaar kruisen.

Aanvoer van lucht naar de longen

Bij het inademen gaat lucht via neus of mond naar de keelholte. Daarna stroomt de lucht door het strottenhoofd en de luchtpijp richting de bronchiën. Als deze route geblokkeerd raakt, is de zuurstofopname onvoldoende.

keelholte
strottenhoofd
zuurstofopname
slokdarm
middenrif
diffusie
hemoglobine

Alle drie de invulwoorden zijn kernbegrippen uit de eerste subtopic: route van lucht en gevolg van blokkade.

Onvoldoende werking van de longen

Ademhalen en gasuitwisseling zijn niet hetzelfde.


Bij het ademhalen bewegen middenrif, tussenribspieren en buikspieren lucht in en uit de longen. In de longen vindt daarna de gasuitwisseling plaats: zuurstof gaat het bloed in en koolstofdioxide gaat naar de longblaasjes om uitgeademd te worden.

Deze slide heeft geen instructies

Diffusie in de longblaasjes

  • In de alveoli wordt zuurstof opgenomen in het bloed

  • Tegelijk geeft het bloed koolstofdioxide af

  • Dit heet diffusie: verplaatsing van hoge naar lage concentratie

Gebruik alveoli en longblaasjes vervolgens als hetzelfde begrip om verwarring te voorkomen.

Rol van hemoglobine

In rode bloedcellen zit hemoglobine. Deze stof bindt zuurstof en vervoert die naar de cellen. Bij de cellen laat hemoglobine zuurstof los en neemt koolstofdioxide mee terug richting de longen.


Goede gasuitwisseling in de longen is dus nodig om hemoglobine weer met zuurstof te vullen.

Deze slide heeft geen instructies

Als de longen niet goed uitwisselen

Benauwdheid kan ontstaan wanneer diffusie in de longen verstoord is.

  • longembolie: minder doorbloeding achter de verstopping

  • verhoogde druk in longvaten

  • longontsteking in luchtwegen of longblaasjes

  • beschadiging door taai slijm, zoals bij taaislijmziekte

  • verlies van elasticiteit en kleiner uitwisselingsoppervlak

  • schade door verbranding of giftige gassen

Deze slide heeft geen instructies

Wat gebeurt er bij diffusie in de longblaasjes?

A

Zuurstof gaat naar het bloed

B

Voedsel gaat naar de slokdarm

C

Bloed wordt rondgepompt

D

Lucht wordt opgewarmd

Correct is de gasuitwisseling: zuurstof naar het bloed en koolstofdioxide terug naar de longblaasjes. De andere opties horen bij andere delen van het ademhalings- of circulatiesysteem.

Gasuitwisseling en vervoer

In de longblaasjes vindt diffusie plaats. Daarbij gaat zuurstof het bloed in. In rode bloedcellen zit hemoglobine, dat zuurstof bindt en vervoert. Als de uitwisseling verstoord is, ontstaat vaak benauwdheid.

diffusie
hemoglobine
benauwdheid
bronchiën
slijm
saturatie
keelholte

Controleert of studenten het verschil zien tussen plaats van uitwisseling, transportstof en zichtbaar gevolg.

Waarom geeft een longembolie benauwdheid?

Bespreek dat een mogelijk antwoord gaat over een verstoorde gasuitwisseling: zuurstof komt minder goed in het bloed, waardoor organen te weinig zuurstof krijgen en benauwdheid ontstaat. Voorbeelden: longembolie, longontsteking, beschadigde longblaasjes, giftige gassen.

Onvoldoende zuurstoftransport door het bloed

Zelfs als de longen zuurstof opnemen, moet die zuurstof nog door het lichaam worden vervoerd. Daarvoor zijn bloed en hart nodig.


Als het hart het bloed niet goed rondpompt, krijgen organen te weinig zuurstof. Ook het hart zelf kan dan te weinig zuurstof krijgen en slechter gaan functioneren.

Deze slide heeft geen instructies

Drie manieren waarop transport faalt

  • te weinig zuurstofrijk bloed terug uit de longen, zoals bij hartfalen

  • het hart pompt te weinig weg, zoals bij een hartaanval of klepprobleem

  • er is te weinig effectief circulerend bloed, zoals bij shock

Noem eventueel vocht achter het hart als voorbeeld uit de bron bij verminderde terugstroom.

Gevolg van slecht transport

Longen nemen zuurstof op → bloed moet zuurstof vervoeren → hart moet bloed rondpompen


Als één schakel uitvalt, bereikt zuurstof de organen onvoldoende. Dan kan zuurstoftoediening nodig zijn als ondersteuning, naast behandeling van de oorzaak.

Deze slide heeft geen instructies

Waardoor kan zuurstoftransport door het bloed tekortschieten?

A

Shock

B

Verslikking

C

Longontsteking

D

Strotklepje

Shock hoort bij falend transport/circulatie. Verslikking past bij opnameprobleem, longontsteking bij gestoorde longwerking.

Van longen naar organen

De longen nemen zuurstof op, maar daarna moet het bloed die zuurstof vervoeren. Het hart pompt dit bloed rond door het lichaam. Als die schakel faalt, krijgen organen te weinig zuurstof.

bloed
hart
organen
alveoli
keelholte
slijm
stembanden

Eenvoudige ketencontrole: opname in longen is niet genoeg zonder bloed en hart.

Chronisch zuurstoftekort

Sommige zorgvragers hebben langdurig een verminderde zuurstofopname. Dat heet chronisch zuurstoftekort.


Dit komt voor bij onderliggende aandoeningen, bijvoorbeeld:

  • COPD

  • nog maar één werkende long

  • hersenletsel waardoor opnemen van zuurstof moeilijker is

Deze slide heeft geen instructies

Zuurstofsaturatie meten

  • Met een saturatiemeter meet je de zuurstofverzadiging

  • De meter wordt vaak op de vinger geplaatst

  • Je meet hoeveel hemoglobine aan de oppervlakteweefsels met zuurstof verzadigd is

Houd het op basisuitleg; noem geen streefwaarden, omdat die niet in de brontekst staan.

Signalen van zuurstoftekort

  • benauwdheid, sterker dan bij de inspanning past

  • versnelde ademhaling, ook in rust

  • gebruik van hulpademhalingsspieren

  • snelle pols of hartritmestoornissen

  • verhoogde bloeddruk

  • hyperventilatie

  • verwardheid door te weinig zuurstof in de hersenen

Deze slide heeft geen instructies

Waarmee meet je zuurstofsaturatie?

A

Saturatiemeter

B

Stethoscoop

C

Thermometer

D

Spirometer

Toetst basiskennis uit chronisch zuurstoftekort en meten.

Welk signaal van zuurstoftekort valt jou het snelst op?

1

Benauwdheid

2

Snelle ademhaling

3

Hulpademhaling

4

Verwardheid

Deze slide heeft geen instructies

Verlichting van benauwdheid

Benauwdheid is een klacht die mensen verschillend ervaren. Niet alleen ziekte, maar ook onverwachte situaties kunnen benauwdheid veroorzaken, zoals:

  • verslikking

  • hyperventilatie

  • een allergische reactie

  • angst na een heftige gebeurtenis

Deze slide heeft geen instructies

Rust en observatie

Een rustige benadering kan paniek verminderen. Door goed te observeren, zie je wanneer benauwdheid toeneemt en ondersteuning nodig is.


In sommige situaties kunnen medicijnen of zuurstof helpen om de benauwdheid te verlichten.

Benoem ook dat benauwdheid in de laatste levensfase veel voorkomt en vaak versterkt wordt door angst.

Vijf redenen voor zuurstoftoediening

onvoldoende opname van zuurstof - lucht bereikt de longen niet goed of ademhaling verloopt onvoldoende

onvoldoende werking van de longen - gasuitwisseling in de longblaasjes is verstoord

onvoldoende zuurstoftransport door het bloed - hart en circulatie vervoeren zuurstof niet goed

chronisch zuurstoftekort - langdurige aandoening geeft blijvende verminderde opname

verlichting van benauwdheid - zuurstof kan ondersteuning geven bij ernstige benauwdheid

Deze slide heeft geen instructies

Welke situatie past het best bij verlichting van benauwdheid?

A

Rustig benaderen

B

Alleen temperatuur meten

C

Direct laten lopen

D

Meteen laten eten

Sluit aan op de laatste subtopic: observatie, rust en paniekvermindering zijn belangrijk bij benauwdheid.

Waarom blijven observeren bij benauwdheid belangrijk?

Laat studenten benoemen dat benauwdheid subjectief is, dat angst benauwdheid kan versterken en dat observeren helpt om verergering op tijd te signaleren.

Wat neem je uit deze les mee naar de praktijk?

Reflectievraag zonder goed of fout. Stimuleer concrete antwoorden, bijvoorbeeld een begrip, oorzaak of signaal.

Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Reflectievraag over het leerproces. Gebruik antwoorden om te bepalen welke uitleg of visual het best werkte.

Welk deel vond je nog lastig of verwarrend?

Reflectievraag om zicht te krijgen op lastige onderdelen, bijvoorbeeld diffusie, hemoglobine of het verschil tussen opname en transport.

Begrippenlijst

dyspneu - benauwdheid of kortademigheid

bovenste luchtwegen - neus, mond- en keelholte en strottenhoofd tot boven de stembanden

onderste luchtwegen - strottenhoofd onder de stembanden, luchtpijp en longen

trachea - de luchtpijp

bronchiën - de twee hoofdtakken van de luchtpijp naar de longen

alveoli - longblaasjes waarin gasuitwisseling plaatsvindt

diffusie - verplaatsing van moleculen van hoge naar lage concentratie

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

hemoglobine - stof in rode bloedcellen die zuurstof en koolstofdioxide kan binden

erytrocyten - rode bloedcellen

pneumothorax - klaplong waardoor een long niet goed kan ontplooien

longembolie - afsluiting van een bloedvat in de longen

zuurstofsaturatie - mate waarin hemoglobine met zuurstof verzadigd is

saturatiemeter - apparaat dat de zuurstofverzadiging meet

chronisch zuurstoftekort - langdurig tekort aan beschikbare zuurstof in het lichaam

Deze slide heeft geen instructies