Zagen met de hand en vijlen

• newEditor
• Metaaltechniek
• Middelbare school
• vmbo b, k, g
• Leerjaar 3

Donderdag 22 Mei

Theorieles 

Zagen met de hand en vijlen

Welke woorden komen bij je op als je denkt aan zagen en vijlen van metaal?

Leerdoelen

Na deze les kun je:

• uitleggen welk zaagblad je kiest voor verschillende materialen;

• controleren of een beugelzaag veilig gebruikt kan worden;

• uitleggen hoe je op de juiste manier met een beugelzaag zaagt;

• verschillende toepassingen van een vijl noemen;

• onderdelen en soorten vijlen herkennen;

• uitleggen hoe je op de juiste manier vijlt.

De beugelzaag

Welk zaagblad gebruik je?

Hard of dun materiaal → fijne vertanding

Zacht materiaal → grove vertanding

Sleepvraag

Fijne vertanding

Grove vertanding

Dunne stalen buis

Dik zacht materiaal

Tandzetting

Waarom staan zaagtanden niet allemaal recht?

Leg kort uit:

De tanden van een zaagblad staan afwisselend iets naar links en rechts.

Dit noemen we de tandzetting.

Doel: voorkomen dat het zaagblad tijdens het zagen gaat klemmen.

Waarom hebben de tanden van een zaagblad een tandzetting?

A

Zodat het zaagblad harder wordt

B

Zodat de zaag sneller beweegt

C

Zodat de zaag minder snel klemt

D

Zodat het materiaal niet warm wordt

Sleepvraag Veiligheidscontrole

WEL controleren

NIET nodig

Zit het handvat goed vast?

Staat er een merknaam op?

Is de tandzetting nog goed?

Is het handvat precies 20 cm lang?

Zaaghouding

Zo sta je goed tijdens het zagen

• Houd de beugelzaag met twee handen vast.

• Eén hand aan het handvat.

• De andere hand aan het einde van de zaagbeugel.

• Zet je voeten uit elkaar.

• Eén been iets naar voren.

• Zorg dat je stevig staat.

Voeg hier je vraag toe

1

Druk niet te hard naar beneden.

2

Zaag rustiger als het materiaal bijna door is.

3

Stuur bij om haaks te blijven.

4

Gebruik de volledige lengte van het zaagblad.

5

Start rustig op de afgetekende plaats.

6

Beweeg de zaag rustig heen en weer.

Welke manier van zagen zorgt voor het beste resultaat?

A

Je drukt stevig naar beneden en gebruikt vooral het midden van het zaagblad.

B

Je zaagt snel heen en weer en houdt de zaag iets schuin op het materiaal.

C

Je drukt licht naar beneden en gebruikt vooral het voorste deel van het zaagblad.

D

Je zaagt rustig heen en weer en gebruikt de volledige lengte van het zaagblad.

Voor hard materiaal gebruik je:

A

grove vertanding

B

fijne vertanding

De tanden van een beugelzaag moeten:

A

naar voren wijzen

B

B. naar achteren wijzen

Waarom zaag je rustiger wanneer het materiaal bijna door is?

A

Om doorschieten en verwondingen te voorkomen

B

Om de tanden scherper te maken

C

Om het materiaal warmer te maken

Vijlen

Wat is vijlen?

Vijlen is een hand-verspanende bewerking.

De kleine tandjes van de vijl schrapen materiaal van het werkstuk af. Zowel de beweging als de druk wordt met de hand uitgevoerd.

verspanen = materiaal verwijderen in de vorm van kleine spanen/deeltjes.

Waarvoor gebruik je een vijl?

Wel

Niet

bramen verwijderen

schroefdraad tappen

scherpe kanten breken

onderdelen passend maken

Onderdelen van de vijl

• kap

• kruiskap

• spaarkant

• arend

• vijlheft

• lengte van de vijl

Grof of fijn?

Basterd

Grove vijl

Wordt gebruikt wanneer relatief veel materiaal verwijderd moet worden.

Zoet

Fijne vijl

Voor fijner vijlwerk.

Spaarkant

Een gladde zijde zonder tanden.

Hiermee kun je bijvoorbeeld één zijde van een binnenhoek vijlen zonder de aangrenzende zijde te beschadigen.

Welke vijl kies je?

• Platte vijl

• Ronde vijl / rattestaart

• Halfronde vijl

• Driehoekige vijl

• Vierkante vijl

Sleep de juiste vijl naar de vorm die je wilt bewerken.

△ hoek/vorm

□ vierkante opening

▭ vlak

○ rond gat

Platte vijl

Ronde vijl / rattestaart

Driehoekige vijl

Vierkante vijl

Hoe vijl je goed?

Eerst:

Voorbereiding

• bankschroef op goede hoogte;

• werkstuk goed inspannen;

• werkstuk niet onnodig ver laten uitsteken;

• stevig staan.

Daarna:

Rechtshandig?

Rechterhand → vijlheft
Linkerhand → uiteinde van de vijl

Wanneer haalt een vijl materiaal weg?

A

Alleen bij de teruggaande beweging

B

Bij de heengaande beweging

C

Bij beide bewegingen evenveel

D

Alleen als je de vijl optilt

Hoe vijl je goed?

Bij de heengaande beweging worden spanen verwijderd.

Bij de teruggaande beweging worden volgens de aangeleverde lesstof de spaantjes uit de vijl verwijderd; daarom moet de vijl ook tijdens de teruggaande beweging over het materiaal bewegen.

Onderhoud van de vijl

Hoe houd je een vijl goed?

Een vijl schoonmaken met:

• een speciale vijlenborstel;

• een koperen plaatje;

• een messing plaatje.

Vijlen nooit op elkaar gooien.

Daardoor worden ze sneller bot.

Noem één ding waarop je vanaf vandaag extra gaat letten wanneer je gaat zagen of vijlen.

Check Leerdoelen

Na deze les kun je:

• uitleggen welk zaagblad je kiest voor verschillende materialen;

• controleren of een beugelzaag veilig gebruikt kan worden;

• uitleggen hoe je op de juiste manier met een beugelzaag zaagt;

• verschillende toepassingen van een vijl noemen;

• onderdelen en soorten vijlen herkennen;

• uitleggen hoe je op de juiste manier vijlt.