Lesboek 2 H20 Lichtsterkte
Lichtsterkte
Hoofdstuk 20: Begrijpen van licht en verlichtingseenheden
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Onderdelen in deze les
Lichtsterkte
Hoofdstuk 20: Begrijpen van licht en verlichtingseenheden
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
LEERDOELEN
Wat ga je leren?
Lichtsterkte begrijpen
De basis van lichtmeting en waarom dit belangrijk is voor Smart Buildings
Eenheden kennen
Watt, Candela, Lumen en Lux - wat betekenen ze en wanneer gebruik je ze?
Praktische toepassing
Hoe pas je deze kennis toe in jouw werk als Smart Building professional?
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Hoofdstuk 20
Lichtsterkte
Vier belangrijke begrippen
Bij het praten over lichtsterkte worden vaak meerdere begrippen door elkaar gebruikt. Laten we ze ontrafelen:
1
Watt (W)
Het opgenomen vermogen van de lamp - hoeveel energie gebruikt de lamp?
2
Candela (cd)
De lichtsterkte in een bepaalde richting - hoe fel is het licht?
3
Lumen (lm)
De totale lichtstroom - hoeveel licht geeft de lamp af?
4
Lux (lx)
De verlichtingssterkte op een oppervlak - hoeveel licht valt ergens op?
Ons doel: genoeg licht op de werkplek. Om dat te bereiken moeten we de juiste termen gebruiken!
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Hoofdstuk 20
Armaturen en soorten verlichting
Watt: Het gloeilampentijdperk
Vroeger werkten we met Watt voor lichtsterkte. Een 60W gloeilamp gaf slechts 4,2W aan zichtbaar licht - de rest werd warmte.
Rendement: slechts 7%!
Iedereen wist: 15W = te weinig licht, 60W = standaard toilet, 1000W = veel te fel.
Maar er waren grote verschillen tussen lamptypen bij hetzelfde wattage.
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Armaturen en soorten verlichting
Hoofdstuk 20
Van gloeilamp naar LED
Gloeilampen
60W = bekend lichtniveau, maar inefficiënt en veel warmte
Spaarlampen
Vergelijkingstabel met gloeilampen, energiezuiniger
LED-lampen
Focus op lumen in plaats van wattage, maximale efficiëntie
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Armaturen en soorten verlichting
Hoofdstuk 20
Candela: Lichtsterkte meten
Wat is Candela?
Candela (cd) komt van het Latijnse woord voor 'kaars'. De lichtsterkte van één kaars = 1 cd.
Meetmethode: Plaats een kaars in een bol met straal 1m. 1 cd = licht op 1m² van het boloppervlak.
We werken met steradialen (sr) - driedimensionale hoeken. Een bol = 4π sr ≈ 12,6 sr.
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Armaturen en soorten verlichting
Hoofdstuk 20
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Armaturen en soorten verlichting
Van cirkel naar bol (2D vs. 3D):
2D (Radiaal): Een cirkel bevat 2 radialen (circa 6,28).
3D (Steradiaal): Voor bollen gebruiken we de "ruimtehoek". Een bol bevat 4 steradialen (circa 12,6 sr).
De definitie in de ruimte:
1 cd is de hoeveelheid licht die een bron uitzendt binnen een ruimtehoek van 1 steradiaal (sr).
In een bol met een straal van 1 meter valt 1 cd precies op een oppervlak van 1m2
Hoofdstuk 20
Lumen: Totale lichtstroom
Kaars
1 cd × 12,6 sr = 12,6 lumen totaal
Spaarlamp 5W
230 lumen = evenveel als 25W gloeilamp
Halve bol
1 cd × 6,3 sr = 6,3 lumen (met reflector)
Lichtstroom (lumen) = totale hoeveelheid lichtstraaltjes die een lamp afgeeft.
Met een reflector verhoog je de lichtsterkte in één richting,
maar de totale lichtstroom blijft gelijk!
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Armaturen en soorten verlichting
Hoofdstuk 20
PRAKTIJKVOORBEELD
Lampverpakking lezen
01
5W = 25W
Deze spaarlamp gebruikt 5W maar geeft evenveel licht als 25W gloeilamp
02
230 lumen
De totale lichtstroom die de lamp afgeeft
03
10 jaar levensduur
10.000 branduren = 2u45min per dag gemiddeld
04
5.000x schakelen
Maximaal aantal keren in- en uitschakelen
05
Niet dimbaar
Deze lamp kan niet worden gedimd
06
Energielabel A
Meest energiezuinige categorie
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Armaturen en soorten verlichting
Hoofdstuk 20
Lux: Verlichtingssterkte
Lux (lx) = de hoeveelheid licht op een oppervlak. Dit is wat echt telt voor jouw werk!
Formule: lx = lm/m² (lichtstroom per vierkante meter)
100%
Direct zonlicht
100.000 lux - extreem fel
10%
Daglicht indirect
10.000 lux - helder daglicht
1%
Bewolkte dag
1.000 lux - voldoende voor werken
0.01%
Schemering
10 lux - voorwerpen herkennen
0.0001%
Volle maan
0,1 lux - minimaal licht
Praktijkvoorbeeld: Lamp met 100 lm op 1m² = 100 lux. Dezelfde lamp hoger hangen over 2m² = 50 lux.
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Armaturen en soorten verlichting
Hoofdstuk 20
Toets je kennis!
Vraag 1
Hoeveel steradialen zitten er in een bol?
Antwoord: 4π (≈ 12,6 sr)
Vraag 2
Welke eenheid voor verlichtingssterkte?
Antwoord: Lux (lx)
Vraag 3
9W = 40W op een spaarlamp betekent?
Antwoord: 9W spaarlamp geeft evenveel licht als 40W gloeilamp
Vraag 4
Reflector achter lamp: wat gebeurt er?
Antwoord: Lichtsterkte neemt toe, totale lichtstroom blijft gelijk
Vraag 5
Formule voor verlichtingssterkte?
Antwoord: Lichtstroom / vierkante meter (lm/m²)
Elektrotechniek voor de Smart Builder 2
Armaturen en soorten verlichting
Hoofdstuk 20
