1.1 Het leven van jagers-verzamelaars (2)
1.1 Het leven van Jager-verzamelaars
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
1.1 Het leven van Jager-verzamelaars
Deze slide heeft geen instructies
Start in stilte
Aan het einde van de les kan jij als leerling;
Uitleggen hoe jager-verzamelaars leefden en hoe we iets weten over de prehistorie.
Het verschil tussen geschreven en ongeschreven bronnen herkennen en uitleggen.
Leerdoelen deze les...
🟢 Werk zelfstandig
🔴 Werk in stilte
⏱️ Timer: 5 minuten
Wat ga jij doen:
Lees de leerdoelen van de les aandachtig door.
Ga naar par 1.1 en lees tekst 3 en 4.
De docent vertelt zelf mondeling wat leerlingen precies moeten doen in deze 5 minuten.
Waar denk je aan bij prehistorie?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: jagers, verzamelen, grotten, vuur, nomaden, vroeger, stenen werktuigen.
Samenleving van jager-verzamelaars
Wat is een samenleving (of maatschappij)?
Is de manier waarop mensen in een grote groep samenleven.
Jager-verzamelaars leefden als nomaden. Wat zijn Nomaden?
Nomaden trekken van plek naar plek.
Hoe kwamen zij aan voedsel?
jagen
verzamelen
Dit noemen we een samenleving van jager-verzamelaars.
Noem mondeling dat later andere soorten samenlevingen ontstonden, bijvoorbeeld landbouwsamenlevingen. Dat staat bewust niet uitgebreid op de slide om hem rustig en leesbaar te houden.
Deze slide heeft geen instructies
1.1 Het leven van jager-verzamelaar (deel 2)
bronnen van onze kennis
Alles wat we weten komt van bronnen.
Geschreven bronnen:
dagboeken, kranten.
ongeschreven bronnen:
grotschilderingen, werktuigen
Deze slide heeft geen instructies
Prehistorie
Jager-verzamelaars konden niet lezen en schrijven. Daarom zijn er geen geschreven bronnen van hen.
Hoe noemen we de tijd waar er nog geen geschreven bronnen waren?
De prehistorie (voor de uitvinding van het schrift)
Deze slide heeft geen instructies
Hoe weten we iets over de prehistorie?
We hadden ongeschreven bronnen, zoals;
werktuigen en grotschilderingen.
Onderzoekers die zulke bronnen opgraven en bestuderen zijn archeologen.
We kijken naar groepen mensen die nu nog leven zoals de jager-verzamelaars in de prehistorie.
Bij sommige volken in bijvoorbeeld het Amazonegebied en in Afrika is jagen en verzamelen nog altijd het belangrijkste middel van bestaan.
Welke bronnen hadden we dan van de prehistorie?
Benadruk dat onderzoekers niet precies hetzelfde leven terug kunnen halen, maar wel aanwijzingen verzamelen. Het naspelen van vroeger heet experimentele archeologie.
Classroom...
Gebruik eventueel de vergelijking die de gebruiker noemde: Amsterdam groeide ook door problemen op te lossen, zoals ruimtegebrek. Zo zien leerlingen dat vernieuwing vaak begint bij een praktische vraag.
Waarom noemen we jager-verzamelaars nomaden?
Ze trokken rond
Ze woonden in steden
Ze schreven dagboeken
Ze verbouwden graan
Toetst begrip van nomaden. De afleiders sluiten aan bij latere samenlevingen of bronnen, zodat leerlingen echt moeten begrijpen wat het woord betekent.
Wanneer eindigt de tijd van jagers en boeren?
3000 v.C.
5000 v.C.
10.000 v.C.
1000 v.C.
Controleert de tijdbalk. 5000 v.C. is een voorbeeld binnen dit tijdvak, geen eindpunt.
Vul de begrippen in
De tijd van jagers en boeren is het eerste tijdvak. Mensen kwamen aan eten door jagen en verzamelen. Dat was hun middel van bestaan.
Herhaalt de kern van tekst 1 met de toetsbegrippen.
Wat betekent nomaden?
Mensen met akkers
Mensen in dorpen
Mensen zonder vaste woonplaats
Mensen met vee
De juiste formulering uit de les is toetsbelangrijk.
Noem twee dingen die jagers-verzamelaars zelf maakten.
Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over: pijlpunten, messen, krabbers, naalden, draad, handvatten, manden, visfuiken; en wat ze daarmee deden, zoals jagen, slachten, huiden schoonmaken, tenten of kleren maken.
Vul de begrippen in
Jager-verzamelaars leefden als nomaden. Ze kwamen aan voedsel door jagen en verzamelen. De tijd zonder geschreven bronnen noemen we de prehistorie.
Alle ingevulde woorden komen letterlijk terug in de theorie en in de begrippenlijst.
Welke bron is ongeschreven?
krant
dagboek
grotschildering
brief
Controleert het onderscheid tussen geschreven en ongeschreven bronnen.
Wat is een geschreven bron?
Een tekst uit het verleden
Een bot uit de grond
Een oud gebouw
Een steenbijl
Deze slide heeft geen instructies
Welke bron past bij de prehistorie?
Krantenbericht
Dagboek
Munten met tekst
Vuursteenbijl
Deze slide heeft geen instructies
Waarom zijn er in de prehistorie geen geschreven bronnen?
Er was nog geen schrift
Papier was te duur
Mensen konden niet praten
Alles is verbrand
Deze slide heeft geen instructies
Wat doet een archeoloog?
Schilderijen maken
Boeken schrijven
Opgravingen doen
Kaarten verkopen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is één ding dat jij vandaag hebt geleerd?
Laat leerlingen in eigen woorden noemen wat ze het best hebben onthouden, bijvoorbeeld nomaden, bronnen, prehistorie, archeologen of grotschilderingen.
Welke manier van leren hielp jou het meest?
Mogelijke antwoorden: ongeschreven bronnen onderzoeken, kijken naar jager-verzamelaars van nu, of het leven van vroeger naspelen. Vraag door waarom dat hielp.
Begrippen
samenleving / maatschappij - de manier waarop mensen in een grote groep samenleven
nomaden - mensen die van plek naar plek trekken
bronnen - dingen die mensen hebben achtergelaten
geschreven bronnen - bronnen zoals dagboeken en kranten
prehistorie - de tijd waaruit we geen geschreven bronnen hebben
ongeschreven bronnen - bronnen zoals werktuigen en grotschilderingen
archeologen - onderzoekers die resten uit het verleden opgraven en bestuderen
Deze slide heeft geen instructies
