1.1 Biologie is overal

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Thema 1: Inleiding in de biologie

1.1 biologie is overal

1.2 Organen, weefsels en cellen

1.3 Plantaardige en dierlijke cellen

1.4 Organellen

1.5 Transport door membranen

1.6 Natuurwetenschappelijk onderzoek

Lesplanning

• Leerdoelen van bs1

• Uitleg basisstof 1: Biologie is overal

• Aantekeningentijd

• Aan de slag met de huiswerkopdrachten

• Afsluiting

Post it aantekeningen

We gaan op een actieve manier aantekeningen maken ipv overschrijven.

Je krijgt een serie post it blaadjes van mij. Maximaal 1 post it per slide van mijn presentatie.

Na ieder behandeld leerdoel krijg je de tijd om jouw steekwoorden als aantekening uit te werken in je schrift.

Leerdoelen

Aan het einde van de les kun je:

1.1.1 Beschrijven wat biologie is en kun je uitleggen dat biologie op veel gebieden een rol speelt.

1.1.2 het verschil tussen een levensloop en levenscyclus beschrijven.

1.1.3 de organisatieniveaus van de biologie benoemen en uitleggen dat op elk hoger organisatieniveau nieuwe eigenschappen kunnen ontstaan.

Leerdoel 1

Aan het einde van de les kun je beschrijven wat biologie is en kun je uitleggen dat biologie op veel gebieden een rol speelt.

Biologie is onmisbaar in de samenleving

• Bio = leven, logies = leer

• Waarom heb je gekozen voor biologie?

• Weet je al welke vervolg studie je wilt doen?

• Voor de volgende opleidingen is biologie verplicht of sterk aangeraden:

1. Fysiotherapie

2. Verpleegkundige

3. Medisch hulpverlener (SEH/chirurgie)

4. Mondzorgkunde

5. Biologie en medisch laboratoriumonderzoek

6. Biotechnologie

7. Dier- en Veehouderij

8. Voeding en Diëtistiek

9. Tuinbouw en Akkerbouw

Organismen

• Organismen = een levend wezen

• Een levend wezen vertoond levensverschijnselen.

• Welke 7 levensverschijnselen heb je in de onderbouw geleerd?

• Stofwisseling = alle scheikundige reacties in een organismen. (vertering, opname/afgifte van water, ademhalen, etc)

• Als iets geen levensverschijnselen meer vertoont is het dood

• Als iets nooit levensverschijnselen heeft gehad is het levenloos

Aantekeningen bij leerdoel 1

Aan het einde van de les kun je beschrijven wat biologie is en kun je uitleggen dat biologie op veel gebieden een rol speelt.

Werk je steekwoorden van je post it blaadjes uit tot een aantekening in je schrift. Je mag je boek ter ondersteuning gebruiken.

Leerdoel 2

Aan het einde van de les kun je het verschil tussen een levensloop en levenscyclus beschrijven.

Levenscyclus en levensloop van een organismen

• Levensloop zijn alle fasen/stadia die een organismen doorloopt.

• Baby -> peuter -> kleuter -> schoolkind -> puber -> adolescent -> volwassene -> oudere.

• Een levenscyclus = dezelfde soort organismen die dezelfde stadia doorlopen.

• Een soort = organismen die onderling kunnen voortplanten en daarbij vruchtbare nakomelingen krijgen.

Samengevat:

Een levensloop eindigt als een individu sterft

Een levenscyclus eindigt als een soort uitsterft.

Aantekeningen bij leerdoel 2

Aan het einde van de les kun je het verschil tussen een levensloop en levenscyclus beschrijven.

Werk je steekwoorden van je post it blaadjes uit tot een aantekening in je schrift. Je mag je boek ter ondersteuning gebruiken.

Leerdoel 3

Aan het einde van de les kun je de organisatieniveaus van de biologie benoemen en uitleggen dat op elk hoger organisatieniveau nieuwe eigenschappen kunnen ontstaan.

Organisatieniveaus in de biologie

• De kleinste organisatieniveau is een molecuul (bouwstenen van stoffen).

• DNA = een molecuul dat de erfelijke informatie van een organisme bevat.

• Organellen hebben een bepaalde functie in de cel.

• Cel = de kleinste, zelfstandig functionerende bouwsteen van een organisme

• Weefsel = meerdere cellen met dezelfde vorm en functie

• Orgaan = meerdere weefsels bij elkaar die samen een taak uitvoeren (hart)

• Orgaanstelsel = groep organen met dezelfde functie (bloedvatenstelsel)

• Organisme = individu (levend wezen)

• Populatie = groep van dezelfde soort

• Levensgemeenschap = verschillende populaties in een gebied

• ecosysteem = alle abiotische en biotische factoren in een gebied

Emergente eigenschap

Een emergente eigenschap is een nieuwe, complexe eigenschap die ontstaat op een hoger organisatie-niveau, maar die niet aanwezig is op de afzonderlijke, lagere niveaus.

Het is een verschijnsel waarbij 'het geheel meer is dan de som der delen': de samenwerking tussen losse onderdelen zorgt voor een functie die de onderdelen afzonderlijk niet hebben.

• Voorbeeld in de biologie: Een losse hersencel (celniveau) kan niet 'denken'. Pas wanneer miljarden hersencellen op een hoger niveau (de hersenen) samenwerken, ontstaat de emergente eigenschap bewustzijn.

Aantekeningen bij leerdoel 3

Aan het einde van de les kun je de organisatieniveaus van de biologie benoemen en uitleggen dat op elk hoger organisatieniveau nieuwe eigenschappen kunnen ontstaan.

Werk je steekwoorden van je post it blaadjes uit tot een aantekening in je schrift. Je mag je boek ter ondersteuning gebruiken.

Aan de slag

• Wat? Maak opdracht 2 tot en met 9 van basisstof 1.1 Biologie is overal

• Hoe? Eerste 5 minuten zelfstandig, daarna mag je overleggen en vragen stellen.

• Hulp? Steek je vinger op

• Tijd? Tot 5 minuten voor het einde van de les

• Klaar? Laat je huiswerk controleren door de docent en oefen met de begrippen in de online methode.

Wil je extra uitdaging? Maak opdracht 10, 11 en 12 op bladzijde 15.

Afsluiting basisstof 1

1. Wat is het verschil tussen levensloop en levenscyclus?

2. Wat is het kleinste organisatieniveau?

3. Noem 4 organisatieniveaus.

4. Wanneer behoren organismen tot dezelfde soort?