Spelling - §3 met of zonder -n

• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 3

§3 Spelling 

Met of zonder -n 

3 havo 

Huiswerk

Boek: 3 havo 7e editie 

Cursus 7, paragraaf 2. Trema, apostrof, accenten en cedille 

opdracht 1 tot 4 is huiswerk VANDAAG 

Lesdoel:

Aan het eind van deze les weet je wanneer zelfstandig gebruikte telwoorden en bijvoeglijke naamwoorden op een -n eindigen. 

wanneer geen ''n''

Als telwoorden geen personen aanduiden of niet-zelfstandig maar bijvoeglijk gebruikt worden, schrijf je ze zonder -n;

voorbeeldzinnen  

• GEEN N 
• 1. Sommige leerlingen weten het antwoord.
• → Sommige hoort bij leerlingen → geen -n.
• 2. Enkele mensen kwamen te laat.
• → Enkele hoort bij mensen → geen -n.
• 3. Vele toeristen bezochten het museum.
• → Vele hoort bij toeristen → geen -n.

wanneer wel een n  ? 

Wanneer schrijf je -n?

Stel jezelf 2 vragen:

1. Gaat het over personen?
2. Staat er geen zelfstandig naamwoord (zn.) achter?

• Het woord staat dus alleen in de zin → het wordt zelfstandig gebruikt. 

👉 Als beide antwoorden JA zijn → schrijf -n

voorbeeldzinnen

WEL EEN N

• Sommigen weten het antwoord.
• Sommigen verwijst naar mensen, maar dat woord staat er niet bij.
• Zelfstandig gebruikt → met -n.
• 
  
• Enkelen kwamen te laat.
• Enkelen betekent enkele mensen, maar mensen is weggelaten.
•  Zelfstandig gebruikt → met -n.

3️⃣ Velen vonden het een goed idee.

➡️ Velen betekent veel mensen en er staat geen zelfstandig naamwoord achter.

👉 Zelfstandig gebruikt → met -n.

Uitzondering: 

Telwoorden als tientallen, honderden, duizenden, miljoenen

 altijd met -n

Omdat ze altijd een meervoud aanduiden (meer dan één groep of hoeveelheid).

Zelfstandig gebruikte bijvoeglijke naamwoorden

Twee vragen:

1. Gaat het over personen?
2. Staat er geen zelfstandig naamwoord (zn.) achter?

Als beide antwoorden JA zijn → schrijf -n

Voorbeelden:

1. de rijken (= rijke mensen)
2. de armen (= arme mensen)
3. de jongeren (= jonge mensen)

voorbeeld

De betrokkenen spraken na school nog even met elkaar.

Wordt het zelfstandig gebruikt?  Ja Er staat geen zelfstandig naamwoord bij (leerlingen is weggelaten).

Verwijst het naar personen?  Ja Het gaat om mensen (leerlingen) die ergens bij betrokken waren.

 Is het meervoud?  Ja Het gaat om meerdere personen.

De zieke ligt op de bank.

 Zelfstandig gebruikt? ja → ga door

Verwijst het naar personen? ja → ga door

Meervoud? nee! alleen -e → zieke

De gewonden werden naar het ziekenhuis gebracht.

Wordt het zelfstandig gebruikt?  Ja Er staat geen zelfstandig naamwoord bij (mensen is weggelaten).

 Verwijst het naar personen?  Ja Het gaat om mensen die gewond zijn.

 Is het meervoud?  Ja! Er zijn meerdere gewonde personen.

De eerste / eersten schepten ruim op van het buffet, zodat er voor de
laatste / laatsten helaas weinig overbleef.

1. Eerste/laatste
2. Eersten/laatsten
3. Eersten/laatste
4. Eersten/laatste

Uitleg 

De eerste / eersten

Hier verwijzen de woorden  naar personen, namelijk de mensen die als eerste en laatste  aan het buffet stonden.

Ze staan  alleen, er staan geen zelfstandige naamwoorden (zn.) achter zoals “mensen”.

Daarom worden de woorden  zelfstandig gebruikt → met -n

Correct: De eersten en laatsten 

De ouders van Sheira hebben een goede baan, hoewel ze geen ven beide / beiden hebben gestudeerd.

1. Beide
2. Beiden

uitleg 

Het woord verwijst naar haar ouders.

Omdat ‘ouders’ niet direct herhaald wordt, staat het telwoord zelfstandig: het staat alleen in de zin en verwijst naar personen.

Bij zelfstandig gebruik van personen schrijf je altijd -n → beiden

 Correct: hoewel ze geen beiden hebben gestudeerd.

Op Texel zag ik heel veel verschillende vogels' wel honderde / honderden

1. Honderde
2. Honderden

Wegens tijdgebrek konden sommige / sommigen van de dieren niet direct geholpen worden tijdens het spreekuur.

1. Sommige
2. Sommigen

uitleg 

Sommige → staat bij een zelfstandig naamwoord (sommige dieren) → zonder -n

Voor deze zin: sommige van de dieren 

Hoewel we veel vrienden hebben, nodigen we de meeste / meesten niet uit voor ons zilveren huwelijksfeest.

1. Meeste
2. Meesten

uitleg 

De meeste → bij een zelfstandig naamwoord (de meeste vrienden) → zonder -n

Voor deze zin: de meeste niet uitgenodigd 

Uit alle / allen reacties na de presentatie bleek dat weinige / weinigen zich hadden verveeld.

1. Alle/weinige
2. Allen/weinigen
3. Alle/weinigen
4. Allen/weinige

uitleg 

Alle → bij een zelfstandig naamwoord (alle reacties) → zonder -n

Weinigen → zelfstandig gebruikt, verwijst naar personen → met -n

Voor deze zin: alle reacties & weinigen zich hadden verveeld 

Aan de slag 

ONLINE: boek 3 havo 7e editie. 

Cursus 7 paragraaf 3. 

Opdracht 1 tot 6. LAPTOP NODIG 

OPDRACHT 1 TOT. 6