5.1 De Koude Oorlog
De Koude Oorlog 5.1
De wereld na 1945
Lesduur is: 70 minOnderdelen in deze les
De Koude Oorlog 5.1
De wereld na 1945
De VS was kapitalistisch: er was een vrije economie met ondernemers en privébezit. Bedrijven bepalen wat er geproduceerd wordt
De SU was communistisch: de communistische partij heeft de macht (dictatuur) en bepaalde de prijzen, salarissen en wat er werd geproduceerd door wie (planeconomie)
.
§5.1
De Koude Oorlog
A
DeBoze burgers
Europa raakt verdeeld
De Oostbloklanden werden satellietstaten: landen die volledig afhankelijk waren van de SU. (bufferstaten)
Langs de grens west-oost > IJzeren Gordijn: de streng bewaakte grens tussen het Oosten en het Westen met mijnenvelden, prikkeldraad en wachttorens tussen 1945 en 1989
§5.1
De Koude Oorlog
A
DeBoze burgers
Europa raakt verdeeld
Satellietstaten
Koude Oorlog: periode van vijandschap tussen het kapitalistische westen en het communistische oosten, waarbij er geen échte, daadwerkelijke oorlog ontstond tussen beide machtsblokken. Wel altijd dreiging.
van 1945-1989
§5.1
De Koude Oorlog
DeBoze burgers
Europa raakt verdeeld
Al tijdens de oorlog hadden de geallieerden afgesproken om Duitsland en Berlijn te verdelen in vier stukken.
Leerdoel:
Je kunt de oorzaken en gevolgen noemen van de Blokkade van Berlijn
Begrippen:
Blokkade van Berlijn
Warschaupact
§5.1
De Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Ruzie over Duitsland
Tweedeling van
Europa > Duitsland > Berlijn
twee invloedssferen: een verdeling van landen die onder invloed van de VS of de SU vielen.
landen in invloedssfeer SU: Oostblok,
landen in invloedssfeer VS: Westblok.
§5.1
De Koude Oorlog
A
DeBoze burgers
Europa raakt verdeeld
Westblok
Oostblok
Berlijn lag midden in het Oostblok. Vrij reizen was daar nog mogelijk.
Veel (hoogopgeleide) burgers, vluchtten van Oost naar West-Berlijn.
Daarom begon Stalin met de Blokkade van Berlijn: alle toegangswegen van en naar West-Berlijn werden afgesloten van juni 1948 tot mei 1949.
§5.1
De Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Ruzie over Duitsland
De Amerikanen kwamen West-Berlijn te hulp: 11 maanden lang vlogen vrachtvliegtuigen dag en nacht om Berlijn te bevoorraden: een luchtbrug.
Stalin gaf op, maar de spanning bleef…
§5.1
De Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Ruzie over Duitsland
In 1949 werd de BRD opgericht: de Bundesrepublik Deutschland (West-Duitsland)
Daarna werd snel de DDR opgericht: Deutsche Democratischer Republik (Oost-Duitsland)
Duitsland was nu definitief verdeeld
§5.1
De Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Ruzie over Duitsland
Tijdens de blokkade van Berlijn (1949) richtten een aantal West-Europese landen, met Canada en de VS de NAVO op: de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie; het was een bondgenootschap tegen het communisme.
Ze beloofden elkaar te helpen bij een oorlog
In 1955 werd het Warschaupact opgericht: een militair bondgenootschap van de SU en de Oostbloklanden
§5.1
De Koude Oorlog
B
DeBoze burgers
Ruzie over Duitsland
In West-Duitsland kwam de (kapitalistische) economie weer snel op gang. Dat kwam onder andere door het Marshallplan. Dit plan bevatte geld, grondstoffen, voedsel en machines.
Leerdoel:
Je kunt uitleggen waarom bij mensen in het Oostblok meer onvrede was dan bij mensen in het Westblok, en welke gevolgen dit had.
Begrippen:
Marshallplan
containmentpolitiek
§5.1
De Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Verschillen tussen Oost en West
De VS wilden niet dat het communisme zich verder zou verspreiden. Ze voerden daarom containmentpolitiek: de politiek van de VS die erop is gericht om de verspreiding van het communisme overal ter wereld tegen te houden.
Het Marshallplan past compleet bij deze politiek.
§5.1
De Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Verschillen tussen Oost en West
Poster van de Amerikaanse informatiedienst die in Azië is verspreid en waarop Juan de la Cruz staat afgebeeld, klaar om de Filippijnen te verdedigen tegen de dreiging van het communisme.
Toch greep de VS niet altijd in; ze waren bang voor een kernoorlog met de SU:
In 1956 werd in Hongarije een opstand tegen de communistische regering hard neergeslagen door Sovjet-tanks
In 1961 werd de Berlijnse Muur gebouwd
In 1968 werd er met geweld een einde gemaakt aan de ‘Praagse Lente’. In Tjecho-Slowakije had de communistische leider de bevolking meer vrijheid gegeven. De SU was het hier niet mee eens en herstelde het communistische gezag
De VS greep niet in bij deze gebeurtenissen.
§5.1
De Koude Oorlog
C
DeBoze burgers
Verschillen tussen Oost en West
Wapenwedloop
Atoombommen
Doel: tegenstander afschrikken
MAD: Mutual Assured Destruction
De Cubacrisis - 1962
Op Cuba was een communistische regering aan de macht gekomen.
In 1962 werd met opnames vanuit de lucht geconstateerd dat er kernraketten op Cuba geplaatst waren. De Amerikanen eisten dat de Russen de kernwapens daar weg zou halen, maar ze weigerden
Fidel Castro, de leider van Cuba. Had hulp gezocht bij de Sovjet-Unie. Heeft van Cuba een communistisch land gemaakt. Is erg anti Amerika.
John F. Kennedy, president van de Ver.- Staten,
roept dat hij een ultimatum heeft gesteld. Als Rusland de raketten niet verwijderd zal hij de nucleaire oorlog starten.
Nikita Chroesjtsjov, president van de Sovjet Unie,
zegt dat hij contact heeft opgenomen met de VS om een oorlog te vermijden.
Gevolgen van de Cubacrisis
Iedereen beseft dat de wereld heel dicht bij een nieuwe wereldoorlog had gezeten
Betere communicatie tussen de VS en de SU: directe telefoonverbinding (Hotline). Wapens weg van Cuba + Turkije.
Na de Cubacrisis brak er een tijd van rust aan in de Koude Oorlog.
