Willem van Oranje:
Vader des Vaderlands
Willem van Oranje:
Vader des Vaderlands
Maar eerst even voorkennis op halen .....
Waarom wilden Maarten Luther en veel protestanten dat de Bijbel vertaald werd naar 'gewone taal'?
Omdat ze bang waren dat mensen anders geen interesse hadden in religie.
Omdat de meeste mensen niet Latijns konden lezen en begrijpen en zo afhankelijk werden van priesters
Omdat dat een opdracht was van de progressieve Paus
Omdat er te weinig Bijbels in het Latijn waren, en als er nieuwe gemaakt moesten worden kon dat net zo goed in de 'normale' taal gebeuren.
Wat was een belangrijke oorzaak voor de
Beeldenstorm in 1566?
De protestanten waren jaloers en wilden de schilderen en beelden voor hun eigen kerk.
Het was uitlokking om meer Spaanse soldaten hier te krijgen.
Er was veel onvrede over de macht en rijkdom van de katholieke kerk en haar belastingen.
De edelen wilden een nieuwe Paus mogen kiezen en werden boos toen dat niet mocht.
Waarom reageerden Karel V en later Filips II zo streng op Luther en zijn aanhangers?
Ze waren bang dat Luther tot koning gekozen zou gaan worden door het volk.
Ze dachten dat de protestanten niet meer in God geloofden.
Ze waren bang dat Luthers ideeen de macht van de Paus en de eenheid van het geloof zouden verzwakken.
Ze waren het beu om alles te moeten overleggen met de onafhankelijke edelen en wilden zelf meer macht hebben.
Waarom organiseerden de protestanten geheime hagepreken? Verwerk kennis uit de vorige les in je antwoord.
Wat waren de gevolgen voor Maarten Luther nadat hij zijn 95 stellingen openbaar had gemaakt? Noem minstens twee belangrijke gevolgen.
Leerdoel
Aan het einde van de les kun je uitleggen wie Willem van Oranje was en waarom hij zo belangrijk is voor de Nederlandse geschiedenis.
Van Dillenburg naar prins van Oranje
Willem werd in 1533 geboren in Duitsland, maar kreeg als elfjarige het prinsdom Orange van zijn neef en later veel land in de Nederlanden van zijn vader.
Willems jeugd en opvoeding
Karel V ging akkoord met de erfenis onder de voorwaarden:
Willem moest verhuizen naar Brussel
Hier krijgt hij zijn verdere opleiding aan het hof
Omdat de erfenis groot en belangrijk was (een prinsdom!), ging de vader van Willem akkoord.
Willem is uiteindelijk nooit in Orange geweest!
Prins in opleiding
Mooi en met gezag spreken voor groepen
Onderhandelen
Hoe je een kasteel en landgoed beheert
Algemeen onderwijs (zoals rekenen en allerlei talen)
Paardrijden, jagen, schermen, vecht met zwaard en lans, dansen en kunst.
Kennis van en over de Nederlanden.
Ook maakte hij kennis met Karel V, de Hertog van Alva en Filips II.
Filips en Willem werden toen goede vrienden................. later werden het elkaars grootste vijanden.
Willems 1e huwelijk
In 1551 trouwde Willem met Anna van Egmont, (Gravin van Buren, Lingen en Leerdam).
Wonen op kasteel Breda
Politiek huwelijk: Willem breidt zijn gebieden in de Nederlanden uit.
Eerste kind overlijd al in haar eerste jaar.
Daarna krijgen ze een zoon: Filips Willem (naar Filips II).
Anna overlijdt door ziekte in 1558
Willems 2e huwelijk
In 1561 trouwt hij met Anna van Saksen
Vooral interesse in de Duitse steun die hij hiermee kreeg
Ze kregen 6 kinderen, waarvan 2 binnen een jaar al overlijden en 1 niet van Willem is....
Anna, Maurits, Emilia en Chistine (niet van Willem)
Vanwege het vreemdgaan moet ze gedwongen scheiden en wordt ze later 'krankzinnig' verklaard.
Willems 3e huwelijk
In 1575 trouwt hij met Charlotte van Bourbon
Ze krijgen 6 dochters (met bijzondere namen....)
Louise, Elisabeth, Catharina, Charlotte Flandrina, Charlotte Brabantia en Emilia Secunda Antwerpiana
Charlotte van Bourbon overlijdt na ziekte.
Willems 4e en laatste huwelijk
In 1583 trouwt hij met Louise de Coligny
Ze was niet populair in de Nederlanden (vanwege Franse afkomst)
Ze krijgen 1 zoon: Frederik Hendrik
Louise overleeft haar man.
Hoeveel kinderen heeft Willem gekregen?
10
14
18
Veel te veel!
Nieuwe koning: Filips II
Filips II volgde zijn vader Karel op en regeerde streng.
Hij wilde overal dezelfde regels, zeker voor geloof en belasting.
Edelen waren niet blij: raakte stuk zeggenschap en vrijheid kwijt.
Filips negeerde zijn zus en verbood de Hagepreken. Hij greep hardhandig in na de beeldenstorm
Hoe heette de rechtbank die Ketters vervolgde?
Het hooggerechtshof
De geheime raad
De inquisitie
De rijksdag
Willem kiest voor geloofsvrijheid
Willem, katholiek met protestantse ouders, vond dat iedereen vrij moest zijn in zijn of haar geloof. Hij sprak hier openlijk over in 1564 tijdens een vergadering van de edelen van de Nederlandse gewesten.
“Ik kan het niet goedkeuren dat vorsten over gewetens heersen"
Willem in gevaar
De edelen schrijven een brief te schrijven aan Filips II: "maak een einde aan de inquisitie".
Filips was overtuigd van zijn keuzes: hij verdedigde God en de kerk, dus bleef doorgaan met streng straffen.
Willem van Oranje was een van de belangrijkste edelen in het land, hij had kant van de protestanten gekozen --> Filips was heel boos
Willem was nu in gevaar! Hij vlucht naar zijn kasteel in Duitsland.
Vanuit zijn kasteel begon hij een leger te vormen met behulp van familie, edelen uit Nederland, strenge protestanten en watergeuzen.
Watergeuzen?
gevluchtte Calvinisten die nu zeerovers waren op de Noordzee
vielen zowel Spaanse als Nederlandse schepen aan
De protestanten sloten zich aan bij Willem. Maar wat vond hij daarvan denken jullie? (goed nadenken over zijn visie!)
De eerste overwinning
In 1568 wonnen de broers van Willem een belangrijke veldslag bij Heiligerlee. De opstand was begonnen! (de volgende verloren ze, maar leger wilde door!)
De rol van propaganda
Willem gebruikte liederen, brieven en prenten om steun te krijgen, zoals het Wilhelmus.
80-jarige oorlog is gestart
Op 1 april 1572 veroverden de watergeuzen Den Briel. Dit gaf de opstand nieuwe kracht.
De Spanjaarden namen wraak door Naarden te veroveren en de bevolking te doden. Toch gaven de opstandelingen niet op.
In Holland en Zeeland boden de opstandelingen veel verzet. Dijken werden doorgestoken om Spanjaarden tegen te houden.
Door gebrek aan loon kwamen Spaanse soldaten in opstand en trokken rovend door het land.
In 1581 kozen de 17 Nederlandse gewesten Willem boven Filips II. Willem werd de leider van de opstand.
Willem van Oranje vogelvrij
Filips II was vreselijk boos op Willem van Oranje en zag hem als zijn allergrootste vijand. Filips loofde een beloning uit voor degenen die Willem zou vermoorden.
Willem reageert met een ‘verweerschrift’:
Willem en de edelen van alle 17 Nederlandse gewesten zeggen dat de koning zich als een ‘tiran’ gedraagt en dus is verzet gerechtvaardigd.
Filips is niet onder de indruk.......
De dood van Willem van Oranje
Willem overleeft een paar moordpogingen. Maar ....
Balthasar Gerards doet zich voor als aanhanger en weet door te dringen tot het huis van Willem.
Op 10 juli 1584 wordt
Willem van Oranje
in Delft vermoord
door Balthasar Gerards.
Waarom was Willem van Oranje zo belangrijk voor Nederland?
Hij kwam in opstand tegen de Spaanse overheersing
Geloofsvrijheid was zijn grootste speerpunt
Hij was leider van de opstand
Hij werkte aan de eenheid en samenwerking van de Nederlanden
Welk punt van Willem is nog steeds van groot belang in Nederland?
Wat vond je het interessantste, gekste of indrukwekkendste stukje kennis waarover je thuis gaat vertellen?