Riool & Sanitair – Kleintje Riolering
MBO Niveau 3 Installatietechniek · BBL · ISSO richtlijnen
HOOFDSTUK 1.3
HOOFDSTUK 2
HOOFDSTUK 3
HOOFDSTUK 4
HOOFDSTUK 5
Riool & Sanitair – Kleintje Riolering
MBO Niveau 3 Installatietechniek · BBL · ISSO richtlijnen
HOOFDSTUK 1.3
HOOFDSTUK 2
HOOFDSTUK 3
HOOFDSTUK 4
HOOFDSTUK 5
Leerdoelen
Na deze presentatie kun jij:
Rioleringstelsels herkennen
Gemengd, gescheiden en verbeterd gescheiden stelsel
Gebouwriolering begrijpen
Standleiding, verzamelleiding, toestelleiding
HWA vs VWA onderscheiden
Hemelwaterafvoer en vuilwaterafvoer
Leidingdelen benoemen
Alle leidingtypes en hun functie
Ontspanning begrijpen
Primaire en secundaire ontspanning
Buitenriolering herkennen
Terreinleiding, ontlastput, perceelaansluiting
Dimensionering begrijpen
70% vulling, Qh-formule, afschot
HOOFDSTUK 1.3
Waarom is riolering belangrijk?
Vroeger: open riolen
Afvalwater stroomde via open greppels door straten. Infectieziekten als cholera en tyfus eisten duizenden levens.
Nu: gesloten riolering
Riolering is een van de grootste volksgezondheidsverbeteringen ooit. Levensverwachting steeg drastisch door schoon drinkwater en afvoer van afvalwater.
💡 Praktijkvoorbeeld: Een verstopte standleiding = direct stankoverlast en gezondheidsrisico voor bewoners.
❌ Vroeger
Open greppels, besmetting, epidemieën
✅ Nu
Gesloten riool, schoon water, volksgezondheid
❓ Checkvraag 1: Noem twee ziekten die door open riolering werden verspreid.
❓ Checkvraag 2: Waarom verhoogde riolering de levensverwachting?
HOOFDSTUK 2
Rioleringstelsels
Drie stelsels in Nederland
Gemengd: Vuilwater + hemelwater → één leiding → RWZI
Gescheiden: Vuilwater → RWZI · Hemelwater → oppervlaktewater
Verbeterd gescheiden: Hemelwater eerst infiltreren, dan lozen
🏠 Perceeleigenaar is verantwoordelijk tot aan de erfgrens. Daarna: gemeente.
💡 GRP = Gemeentelijk RioleringsPlan. Gemeente plant hierin onderhoud en vervanging.
HOOFDSTUK 2
Leidingdelen gebouwriolering
Elke leiding heeft een specifieke functie en een eigen naam. Ken ze allemaal!
Standleiding
Verticale afvoer door alle bouwlagen
Verzamelleiding
Horizontaal, verzamelt afvoer van meerdere toestellen
Toestelleiding
Korte leiding van toestel naar verzamelleiding
Ontspanningsleiding
Voorkomt onderdruk en sifonleegzuiging
Terreinleiding
Buitenriolering op eigen terrein → perceelaansluiting
HWA-leiding
Hemelwaterafvoer: dak → infiltratie of oppervlaktewater
❓ Meerkeuzevraag: Welke leiding voorkomt sifonleegzuiging?
A) Toestelleiding · B) Verzamelleiding · C) Ontspanningsleiding ✓ · D) Terreinleiding
HOOFDSTUK 3
Gebouwriolering – Huishoudelijk afvalwater
Aanlegvoorwaarden
Max 70% vulling (luchtruim nodig!)
Minimaal afschoot 1:50 (2 cm per meter)
Elk toestel → stankafsluiter (sifon)
Primaire ontspanning: bovenste standleiding open naar buitenlucht
Secundaire ontspanning: bij lange verzamelleidingen
Stankafsluiters
Waterslothoogte: min. 50 mm waterkolom
Waterloze sifons: voor vloerputten (mechanisch)
Aansluitvrije zone: 0,5 m rond standleiding vrij houden
⚠️ Fout: Geen ontspanning → sifons worden leeggezogen → stank!
Sovent-systeem
Speciale standleiding met luchtkern → geen aparte ontspanningsleiding nodig
Ontstoppingsvoorziening
Elke verzamelleiding → inspectieput of reinigingsopening
HOOFDSTUK 3
Stankafsluiters & Ontspanning – Goed vs Fout
Hoe werkt een sifon?
De waterslot blokkeert rioollucht. Bij onderdruk in de leiding kan deze leeggezogen worden.
Goed: Ontspanningsleiding aanwezig → luchtdruk gelijk → sifon blijft gevuld
Fout: Geen ontspanning → onderdruk → sifon leeg → stank!
Fout: Te weinig afschot → water blijft staan → verstopping
🔧 Praktijkfout: Sifon vergeten bij wastafel = directe rioollucht in woning!
❓ Checkvraag: Wat is de minimale waterslothoogte?
A) 25 mm · B) 50 mm ✓ · C) 75 mm · D) 100 mm
HOOFDSTUK 4
Hemelwaterafvoer (HWA)
🌧️ HWA-systemen
Overlaatstroming (zwaartekracht) of UV-systeem (vacuüm, minder leidingen)
📐 Dakafschot
Min. 1:50 richting dakafvoer. Goten: min. 1:200
🆘 Noodoverlaat
Verplicht bij platte daken → voorkomt wateroverlast bij verstopping
💧 Infiltratie
Hemelwater → bodem (geen riool!). Scheelt belasting RWZI
Formule hemelwaterbelasting
Qh = afvoer (l/s) · A = dakoppervlak (m²) · r = regenintensiteit (mm/uur, standaard 300 mm/uur)
📐 Voorbeeld: Dak 50 m² → Qh = 50 × 300 ÷ 3600 = 4,2 l/s → kies leiding Ø 110 mm
❓ Checkvraag: Een dak van 100 m². Hoe groot is Qh? (r = 300 mm/uur)
HOOFDSTUK 5
Buitenriolering binnen perceel
Terreinleiding aanleggen
Min. afschoot 1:200 (0,5 cm per meter)
Diepte: min. 0,8 m onder maaiveld (vorstvrij)
Bedding: zand 10 cm onder én boven leiding
Max 70% vulling aanhouden
Belangrijke onderdelen
Ontlastput: scheidt hemelwater en vuilwater buiten
Ontstoppingsstuk: elke 10 m of bij bochten
Perceelaansluiting: overgang eigen terrein → gemeenteriool
⚠️ Montagefout: Te weinig afschot → water blijft staan → verstopping!
❓ Checkvraag: Wat is de minimale inbeddingsdiepte voor een terreinleiding?
A) 0,5 m · B) 0,8 m ✓ · C) 1,2 m · D) 1,5 m
Samenvatting & Eindquiz
1
Rioleringstelsels
Gemengd, gescheiden, verbeterd gescheiden
2
Leidingdelen
Standleiding, verzamelleiding, toestelleiding, ontspanningsleiding, terreinleiding, HWA
3
Ontspanning
Primaire + secundaire ontspanning voorkomt sifonleegzuiging
4
HWA & Qh
Qh = A × r ÷ 3600 · Min. dakafschot 1:50
5
Buitenriolering
Afschot 1:200, diepte 0,8 m, ontlastput, ontstoppingsstuk
📋 Wat moet je kennen voor de PvB?
Alle leidingdelen benoemen en functie uitleggen
Qh berekenen met de formule
Verschil gemengd vs gescheiden stelsel
Ontspanning uitleggen + waarom nodig
Stankafsluiter werking en waterslothoogte
Afschot eisen voor afvalwater en hemelwater
❓ Eindquiz – 10 vragen: Bereid je voor met de checkvragen uit deze presentatie. Oefen de Qh-formule en ken alle leidingdelen uit je hoofd!