zintuigen

• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 1,2

Zintuigen

Doelen

• je kunt de verschillende zintuigen benoemen en hun functie
• je kunt de bouw en werking van het oog beschrijven
• je kunt de bouw en werking van het oor beschrijven

Welke zintuigen kennen jullie

Zintuigen

De mens heeft 5 zintuigen:

we horen, zien, ruiken, proeven en tasten (voelen). 

Met onze oren, ogen, neus, smaak en huid leggen wij contact met de wereld om ons heen.

Zintuigcellen

Een zintuigcel (sensor) is een cel die gevoelig is voor een prikkel. De prikkel is een veranderde omstandigheid in de omgeving van de zintuigcel. Vaak wordt een zintuigcel ook aangeduid met de term receptor (ontvanger)

Prikkels en impulsen

Een prikkel is een berichtje (uit de omgeving) dat wordt opgevangen in een zintuig.

In je zintuig wordt zo'n prikkel omgezet in een elektrisch stroompje, dat noem je een impuls

    Vangen inwendige prikkels op, bijvoorbeeld: hormonen vrijlaten

    Vangen prikkels vanuit de buitenwereld op met de zintuigen. 

Centraal zenuwstelsel, met zintuigcellen en zenuwen

Werken zintuigen

Reflex (en reflexboog)

Reflexboog

• zintuigcel
• gevoelszenuwcel
• schakelcellen in
   ruggenmerg of hersenstam
• bewegingszenuwcel
• spier/klier
  REACTIE

Wat is de functie van de gehoorbeentjes?

1. Trillingen overbrengen
2. Richtingsgevoel
3. Evenwicht
4. Stevigheid

Oog

... bevat veel bloedvaten en zorgt voor de voeding van het oog en het afvoeren van afvalstoffen.

1. Netvlies
2. Vaatvlies
3. Lens
4. Traanbuizen

Je zit buiten in de zon en leest in een tijdschrift.

Je iris is dan ...
Je lens is dan...

1. Breed en bol
2. Smal en bol
3. Smal en plat
4. Breed en plat

Reukzintuig

- Reukzintuig is als enige verbonden met het limbisch systeem, je emotionele brein

- Bijvoorbeeld een speciale geur van een drankje wat je terug brengt naar het moment dat je daar erg ziek van bent geworden.

De structuren in het limbisch systeem zijn betrokken bij emotie, motivatie, genot en het emotioneel geheugen. 

Het limbische systeem is onderdeel van de grote hersenen.

Reukzintuig

- Kun je mee ruiken

- Geuren waarschuwen je voor gevaar

- Reukslijmvlies bestaat uit reukzintuigcellen, slijmklieren en steuncellen

- Reukzintuigcellen zijn langgerekte

gespecialiseerde zenuwuiteinden

- Geurreceptoren zorgen ervoor dat

er een impuls ontstaat.

Geurprikkels

Zintuigen

Prikkeldrempel en drempelwaarde:

Prikkel moet een bepaalde sterkte hebben voordat een zintuigcel kan reageren. 

Sterkte die nodig is, noemen we drempelwaarde.

Smaakzintuig

- Om te proeven

- Proeven is samenspel van smaak en geurwaarneming

- Bij proeven blijft het niet; structuur en temperatuur belangrijke rol. 

- Als je iets echt niet lust, kun je gaan kokhalzen, reflex

Smaakzintuig

Smaakzintuig bestaat uit smaakzintuigcellen en zenuwvezels van drie hersenzenuwen:

1. tong-keelzenuw

2. aangezichtszenuw

3. zwervende zenuw

Smaken proef je als ze in contact komen met vocht. Bij een droge tong proef je weinig. 

Werking smaak

Zintuigen in de huid

1. Tastzintuigen
2. Drukzintuigen
3. Pijnzintuigen
4. Warmte zintuigen
5. Koude zintuigen
   

 Gevoelszintuig

- Kunnen we mee voelen

- Bewust worden van het feit dat je iets aanraakt

- Voelen doe je via je huid, je huid is één groot voelorgaan

- Miljoenen zintuigcellen; druk, pijn, warmte en kou

Wat is de drempelwaarde bij een zintuig?

1. maximale sterkte om een prikkel waar te nemen door een zintuigcel
2. minimale sterkte om een prikkel waar te nemen door een zintuigcel
3. minimale verschil in een prikkel die je nog waar kan nemen
4. maximale verschil in een prikkel die je nog waar kan nemen

Zintuigcellen maken van prikkels...

1. Prikkels
2. Impulsen
3. Warmte
4. Geur

Zintuigen reageren op ...

1. informatie
2. een impuls
3. een prikkel
4. dat waar je hersenen op willen reageren

Evenwichtsorgaan

Bestaat uit:

• het voorhof (houdingsevenwicht, als je stil staat)
• de halfcirkelvormige kanalen (evenwicht bewaren als je beweegt)

Proprioceptoren

Je hersenen registeren hoe je lichaam in de ruimte staat via receptoren in ...

evenwichtsorgaan;
spieren;
pezen;
gewrichten