Argumenteren in een blokjesschema
Argumenteren in een blokjesschema
Open met de stelling 'Huiswerk moet worden afgeschaft' als herkenbaar onderwerp. Houd de introductie kort; de kern van de les is hoe leerlingen argumenten ordenen, niet of ze voor of tegen zijn.
Lesdoel
Ik kan bij een stelling een blokjesschema maken met een standpunt, onderbouwing, enkelvoudige argumentatie, subargumenten en zowel nevenschikkende als onderschikkende argumentatie.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij goed argumenteren?
Gebruik de antwoorden als voorkennisactivatie. Haal woorden op als mening, reden, bewijs, uitleg, standpunt of voorbeeld en verbind die daarna aan het lesdoel.
Standpunt en onderbouwing
Standpunt - wat iemand vindt over een onderwerp.
Onderbouwing - de redenen die uitleggen waarom iemand dat vindt.
Bij deze les gebruiken we de stelling: 'Huiswerk moet worden afgeschaft.'
Het standpunt staat bovenaan in een blokjesschema. De argumenten komen eronder.
Benadruk dat een stelling zelf nog geen argument is. Leerlingen halen standpunt en argument vaak door elkaar.
Feitelijk of waarderend?
Een argument dat controleerbaar is.
Voorbeeld:
'Huiswerk kost leerlingen gemiddeld meerdere uren per week.'
Waarderend argument
Feitelijk argument
Een argument met een oordeel of mening.
Voorbeeld:
'Huiswerk is oneerlijk, omdat niet iedereen thuis rustig kan werken.'
Leg uit dat beide soorten argumenten bruikbaar zijn. Een feitelijk argument is niet automatisch sterker; het hangt af van de situatie en de onderbouwing.
Enkelvoudige argumentatie
Bij enkelvoudige argumentatie is er maar één argument voor een standpunt.
In een blokjesschema noteer je dus:
Standpunt bovenaan → één argument eronder.
Maak duidelijk dat dit de eenvoudigste vorm is. Vanuit deze basis kunnen leerlingen later meerdere argumenten of subargumenten toevoegen.
Enkelvoudige argumentatie
Standpunt: Huiswerk moet worden afgeschaft.
Argument:
In een blokjesschema noteer je dus:
Standpunt bovenaan → één argument eronder.
Maak duidelijk dat dit de eenvoudigste vorm is. Vanuit deze basis kunnen leerlingen later meerdere argumenten of subargumenten toevoegen.
Nevenschikkende argumentatie
Bij nevenschikkende argumentatie ondersteunen meerdere losse argumenten hetzelfde standpunt.
Deze argumenten staan naast elkaar op hetzelfde niveau.
Gebruik het beeld van 'drie losse pilaren onder hetzelfde dak'. De argumenten hebben elkaar niet nodig om te kloppen.
Nevenschikkende argumentatie
Standpunt: Huiswerk moet worden afgeschaft.
Deze argumenten staan naast elkaar op hetzelfde niveau.
Gebruik het beeld van 'drie losse pilaren onder hetzelfde dak'. De argumenten hebben elkaar niet nodig om te kloppen.
Onderschikkende argumentatie
Bij onderschikkende argumentatie wordt een argument ondersteund door een subargument.
Standpunt: Huiswerk moet worden afgeschaft.
Argument: Huiswerk zorgt voor stress.
- Subargument: Leerlingen hebben na school ook toetsen, sport en bijbaantjes.
Het subargument legt uit waarom het argument klopt.
Hier zit vaak de moeilijkheid: leerlingen moeten zien dat het onderste blokje niet direct het standpunt ondersteunt, maar eerst het argument daarboven.
Onderschikkende argumentatie
Bij onderschikkende argumentatie wordt een argument ondersteund door een subargument.
Standpunt: Huiswerk moet worden afgeschaft.
Het subargument legt uit waarom het argument klopt.
Hier zit vaak de moeilijkheid: leerlingen moeten zien dat het onderste blokje niet direct het standpunt ondersteunt, maar eerst het argument daarboven.
Wat is in deze les het standpunt?
Huiswerk kost tijd
Huiswerk moet weg
Niet iedereen heeft hulp
Huiswerk geeft stress
De drie foute opties zijn argumenten of onderbouwingen uit de voorbeelden. Zo check je of leerlingen standpunt en argument uit elkaar houden.
Vul de begrippen in
In een blokjesschema staat het standpunt bovenaan. Daaronder komt de onderbouwing met redenen. Als er maar één reden is, noem je dat enkelvoudige argumentatie.
Alle begrippen komen letterlijk uit de eerste uitlegslides. Laat leerlingen hardop benoemen waarom de andere termen hier niet passen.
Noem een waarderend argument tegen huiswerk.
Bespreek klassikaal dat een feitelijk argument controleerbaar is en een waarderend argument een oordeel bevat. Goede antwoorden kunnen bijvoorbeeld gaan over stress, vrije tijd, hulp thuis of een rustige werkplek, zolang de leerling het soort argument goed toelicht.
Voorbeeld uit een videofragment
Videofragment: een korte discussie of vlog over huiswerk.
Let op hoe iemand:
een standpunt noemt;
argumenten geeft;
soms een argument verder uitlegt met een subargument.
Gebruik hier het gevraagde videofragment. Kies een kort, duidelijk fragment op 3 havo-niveau waarin een spreker echt een mening onderbouwt. Bespreek na het kijken welk deel het standpunt was en welke zinnen argument of subargument waren.
Blokjesschema bij de stelling
Standpunt: Huiswerk moet worden afgeschaft.
Argument 1: Huiswerk zorgt voor stress.
Subargument: Leerlingen hebben vaak al een volle planning.
Argument 2: Huiswerk vergroot verschillen tussen leerlingen.
Subargument: Niet iedereen heeft thuis hulp of een rustige plek.
Zo zie je samen nevenschikkende én onderschikkende argumentatie.
Wijs expliciet aan: argument 1 en argument 2 zijn nevenschikkend ten opzichte van elkaar; elk subargument is onderschikkend aan het argument erboven.
Wat is een subargument?
Een extra standpunt
Een los voorbeeld
Een steun voor een argument
Een feit zonder mening
Deze vraag sluit aan op de uitleg over onderschikkende argumentatie en op het videofragment.
Maak het schema compleet
Bij nevenschikkende argumentatie staan argument 1 en argument 2 op hetzelfde niveau. Bij onderschikkende argumentatie geeft een subargument extra uitleg bij een argument.
Laat leerlingen eventueel met vingers of pijlen aangeven welke blokjes naast elkaar staan en welk blokje onder een argument hangt.
Wat vind jij nu het lastigst aan een blokjesschema?
Standpunt kiezen
Soort argument
Subargument zien
Niveaus onthouden
Deze slide heeft geen instructies
Wat ga jij voortaan eerst opschrijven in een blokjesschema?
Reflectievraag zonder fout antwoord. Laat leerlingen kort terugkijken op wat ze echt meenemen uit de les, bijvoorbeeld standpunt vs. argument of het verschil tussen neven- en onderschikking.
Begrippen
standpunt - de mening of uitspraak die centraal staat
onderbouwing - de uitleg waarom een standpunt klopt
feitelijk argument - een controleerbaar argument
waarderend argument - een argument met een oordeel
enkelvoudige argumentatie - een standpunt met één argument
nevenschikkende argumentatie - meerdere argumenten op hetzelfde niveau
subargument - een argument dat een ander argument ondersteunt
De term onderschikkende argumentatie zit hier niet los in de lijst, omdat die in deze les direct gekoppeld is aan het begrip subargument. Noem dat mondeling nog eens expliciet.