Energiebronnen om ons heen

filmpje over stroomuitval

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

filmpje over stroomuitval

Deze slide heeft geen instructies

Wat als... Vanaf vandaag alle energie op is?

Open met herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven: lamp aan, fiets opladen, verwarming, zon op het schoolplein. Zo koppel je aardrijkskunde aan de leefwereld van middenbouwleerlingen.

Wat kun je vandaag allemaal niét doen als de energie op is?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: stroom, stopcontact, batterij, licht, zon, wind, gas.

Dit ga ik leren

Ik kan uitleggen:

  • Wat energie is;

  • Wat een energiebron is;

  • Welke soorten energiebronnen er zijn;

  • Waar energiebronnen vandaan komen;

  • Welke energiebronnen we gebruiken;

  • Wat het verschil is tussen hernieuwbare en niet-hernieuwbare energie.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een energiebron?

Een energiebron is iets waaruit we energie halen.


Met die energie kunnen we:

  • lampen laten branden

  • huizen verwarmen

  • apparaten gebruiken

Houd het begrip eenvoudig: een energiebron geeft ons de kracht om dingen te laten werken.

Waar gebruiken we energie voor?

  • thuis: licht, koken, douchen

  • op school: computers, digibord, verwarming

  • onderweg: auto's, bussen en treinen

  • in fabrieken: machines laten werken

Blijf binnen aardrijkskunde: laat zien dat energiegebruik op verschillende plekken gebeurt.

Energie komt niet uit het stopcontact

Het stopcontact geeft stroom, maar maakt die niet zelf.


De energie komt eerst uit een energiebron. Daarna wordt zij omgezet in elektriciteit of warmte.

Veel kinderen denken dat stroom 'uit de muur' komt. Benoem dat de bron ergens anders ligt, zoals wind, zon of brandstoffen.

Van bron naar gebruik

zon, wind of brandstof → energie opwekken → elektriciteit of warmte → gebruik thuis, op school of onderweg

Gebruik deze slide als eenvoudig ketenbeeld. Geen technische details nodig; het gaat om het systeem van bron naar plek van gebruik.

Welke energiebronnen zijn er?

Er zijn veel energiebronnen.


Voorbeelden zijn:

  • zon

  • wind

  • water

  • aardgas

  • steenkool

  • aardolie

Noem dat sommige bronnen uit de natuur steeds terugkomen en andere op kunnen raken. De precieze indeling volgt later.

Wat is een energiebron?

A

Iets voor licht

B

Iets uit de muur

C

Iets met warmte

D

Iets met energie

De juiste kern is: iets waaruit we energie halen. De andere opties zijn expres te smal of een misvatting, zoals 'uit de muur'.

Van bron naar gebruik

Een energiebron is iets waaruit we energie halen. Die energie kan worden omgezet in elektriciteit of warmte. Zo kunnen we thuis lampen laten branden.

energiebron
elektriciteit
branden
water
stopcontact
fietsen

Controleer of leerlingen de keten begrijpen: bron → elektriciteit of warmte → gebruik.

Twee soorten energiebronnen

  • aardgas

  • steenkool

  • aardolie

  • zon

  • wind

  • stromend water

Uit voorraden in de aarde

Uit de natuur die terugkomt

Gebruik nog niet meteen de moeilijke woorden als de groep dat lastig vindt; koppel eerst aan 'terugkomt' en 'voorraad in de aarde'.

Bron 1: de zon

De zon geeft licht en warmte.


Met zonnepanelen kunnen mensen zonlicht omzetten in elektriciteit.

Maak het concreet: op daken van huizen, scholen of schuren.

Bron 2 en 3: wind en water

  • Windmolens maken van wind elektriciteit.

  • Stromend water kan machines laten draaien.

  • Beide bronnen gebruiken kracht uit de natuur.

Bij water volstaat een eenvoudig beeld van stromend water of een stuwdam. Houd de uitleg op basisschoolniveau.

Waar komen energiebronnen vandaan?

Energiebronnen komen uit verschillende plekken:

  • uit de lucht: wind

  • van de zon: zonlicht

  • uit rivieren en zee: water

  • uit de bodem: gas, olie en steenkool

Benadruk het aardrijkskundige idee van plaats: lucht, water, zon en bodem zijn verschillende delen van onze omgeving.

Uit de bodem van de aarde

Aardgas, aardolie en steenkool zitten in de aarde.


Mensen halen ze uit de grond of uit de zeebodem. Daarna worden ze gebruikt om warmte of elektriciteit te maken.

Noem eventueel dat Nederland aardgas heeft gebruikt, maar houd het kort en zonder zijpad.

Uit natuurkrachten

De zon schijnt steeds opnieuw.

De wind blijft bewegen.

Water blijft stromen.


Daarom kunnen we deze bronnen steeds opnieuw gebruiken.

Maak de koppeling naar het woord 'hernieuwbaar' op de volgende slides.

Waar komt aardolie vandaan?

A

Uit de lucht

B

Uit de bodem

C

Uit de zon

D

Uit rivieren

Toetst het verschil tussen bronnen uit natuurkrachten en bronnen uit de aarde.

Waar komen bronnen vandaan?

Wind komt uit de lucht. Zonlicht komt van de zon. Gas, olie en steenkool komen uit de bodem.

lucht
zon
bodem
zee
dak
school

De woorden sluiten aan bij de aardrijkskundige plekken op de vorige slides: lucht, zon, water en bodem.

Hernieuwbare energie

Hernieuwbaar betekent: de bron raakt niet snel op.


Voorbeelden:

  • zon

  • wind

  • water

Gebruik eenvoudige taal: 'komt steeds terug' of 'de natuur maakt het steeds opnieuw mogelijk'.

Niet-hernieuwbare energie

Niet-hernieuwbaar betekent: de voorraad kan op raken.


Voorbeelden:

  • aardgas

  • aardolie

  • steenkool

Vermijd ingewikkelde vorming over miljoenen jaren; voor deze doelgroep is 'voorraad raakt op' genoeg.

Wat is het verschil?

  • is een voorraad

  • kan op raken

  • gas, olie, steenkool

  • komt steeds terug

  • raakt niet snel op

  • zon, wind, water

Hernieuwbaar

Niet-hernieuwbaar

Deze slide is de kernvergelijking van de les. Neem de woorden rustig door en herhaal de voorbeelden.

Samenvatting

Een energiebron geeft ons energie voor licht, warmte en beweging.

Sommige bronnen komen uit natuurkrachten, zoals zon, wind en water.

Andere bronnen komen uit de bodem, zoals aardgas, aardolie en steenkool.

Het grote verschil is: hernieuwbare bronnen komen terug, niet-hernieuwbare bronnen kunnen op raken.

Gebruik deze slide om de centrale vraag af te ronden: wat energiebronnen zijn, waar ze vandaan komen en hoe we ze indelen.

Welke bron is hernieuwbaar?

A

Aardgas

B

Steenkool

C

Wind

D

Aardolie

Laat leerlingen het kenmerk 'komt steeds terug' koppelen aan een voorbeeld.

Wat is het grootste verschil?

1

Komt terug

2

Geeft licht

3

Maakt geluid

4

Is duur

Deze slide heeft geen instructies

Leg uit: hernieuwbaar of niet-hernieuwbaar?

Verwachte elementen: hernieuwbaar komt steeds terug en raakt niet snel op; niet-hernieuwbaar is een voorraad die op kan raken. Voorbeelden mogen genoemd worden, zoals zon/wind/water en gas/olie/steenkool.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen in eigen woorden één nieuw inzicht noemen.

Wat hielp jou het best begrijpen?

Reflectievraag zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om te horen wat steun gaf: voorbeelden, plaatjes, vergelijking of herhaling.

Begrippen

energiebron - iets waaruit we energie halen

elektriciteit - stroom die apparaten laat werken

hernieuwbaar - een bron die steeds opnieuw gebruikt kan worden

niet-hernieuwbaar - een bron met een voorraad die op kan raken

zonnepanelen - platen die zonlicht omzetten in elektriciteit

windmolen - molen die van wind elektriciteit maakt

bodem - de grond of ondergrond van de aarde

Deze slide heeft geen instructies