Arm en rijk in de 19e eeuw

Arm en rijk in de 19e eeuw

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo k, g, tLeerjaar 2

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Arm en rijk in de 19e eeuw

Deze les is opgebouwd rond het herkennen van verschillen tussen arme arbeiders en rijke fabrikanten in de 19e eeuw, zoals zichtbaar in de video.

Lesdoel

Ik kan verschillen tussen arm en rijk in de 19e eeuw benoemen aan de hand van de video.

Deze slide heeft geen instructies

De 19e eeuw en de fabriek

In de 19e eeuw werkten veel mensen in fabrieken.


Door de fabriek ontstonden grote verschillen tussen mensen met weinig geld en mensen met veel geld.

Open met het historische kader: industrialisatie zorgt voor nieuwe rijkdom, maar ook voor armoede en grote sociale verschillen.

Twee werelden

De video laat twee heel verschillende levens zien:

  • arme arbeiders die hard werken en veel problemen hebben

  • rijke fabriekseigenaars en hun familie die comfortabel leven


Zo zie je hoe ongelijk de samenleving was.

Deze slide heeft geen instructies

Welke verschillen tussen arm en rijk verwacht je in deze video?

Gebruik de antwoorden als voorkennis: wonen, werk, geld, school, veiligheid, eten, kansen.

Leg uit dat arbeid in deze tijd vaak onveilig was. Verbind dit met het voorbeeld uit de video van de arbeider die verongelukt.

Werk van arme arbeiders

  • lange werkdagen

  • zwaar en gevaarlijk werk

  • weinig bescherming

  • weinig loon


Arbeiders moesten werken om te overleven.

Leg uit dat arbeid in deze tijd vaak onveilig was. Verbind dit met het voorbeeld uit de video van de arbeider die verongelukt.

Onveilig werk

In de video zie je dat een arme arbeider verongelukt in de fabriek.


Dat past bij deze tijd: machines waren gevaarlijk en de baas dacht vaak meer aan productie en winst dan aan veiligheid.

Benadruk oorzaak en gevolg: gevaarlijk werk + weinig bescherming = grote kans op ongelukken.

Wonen als je arm bent

  • veel mensen in één klein huisje

  • weinig ruimte

  • vaak ongezond en vies

  • weinig rust en privacy


Arme gezinnen leefden dicht op elkaar.

Sluit aan bij het voorbeeld uit de input: arbeiders wonen met veel mensen samen in een klein huisje.

Problemen van arbeiders

Veel arbeiders hadden problemen:

  • armoede

  • hard werk

  • zorgen om geld

  • slechte woonomstandigheden


Sommige mensen dronken alcohol om hun zorgen even te vergeten.

Wees voorzichtig met formulering: niet iedereen dronk, maar in de les mag je uitleggen dat alcoholgebruik voor sommige arbeiders een manier was om met ellende om te gaan.

Wat past het best bij arme arbeiders in de video?

A

Gevaarlijk werk

B

Privéles thuis

C

Groot huis

D

Veel comfort

Sluit aan op slides 2-7: arbeiders hebben zwaar en onveilig werk, weinig loon en slechte woningen.

Vul de woorden in

Arme arbeiders deden vaak gevaarlijk werk in de fabriek. Ze kregen weinig loon en woonden soms met veel mensen in één klein huisje.

gevaarlijk
loon
huisje
winst
pastoor
herenhuis
rijk

Controleer of leerlingen de kernverschillen uit het eerste blok herkennen: werk, loon en wonen.

Noem één probleem van arbeiders.

Bespreek klassikaal: verwacht antwoordelementen zijn zwaar werk, weinig geld, klein huis, zorgen, ongezond/vies, soms alcohol om zorgen te vergeten.

Leven van rijke fabrikanten

  • groot huis

  • veel geld

  • meer comfort

  • minder zorgen over eten en wonen


Rijke families leefden heel anders dan arbeiders.

Maak het contrast met slide 6 expliciet: klein huisje tegenover grote woning.

Kansen voor rijke kinderen

In de video krijgt de rijke fabriekszoon les van de pastoor.


Dat laat zien dat rijke kinderen meer kansen hadden. Zij konden leren en zich voorbereiden op een goed leven.

Benadruk het verschil in toekomstkansen: rijke kinderen kregen onderwijs, arme kinderen vaak niet of veel minder.

De fabriekseigenaar

De fabriekseigenaar wil vooral veel winst maken.


In de video lijkt hij weinig te geven om de problemen van arbeiders.

Houd het eenvoudig op VMBO basis/kader-niveau: de eigenaar denkt vooral aan geld en winst, niet aan het leven van de arbeiders.

Liberaal denken

Veel rijke ondernemers dachten liberaal.


Dat betekent hier:

  • weinig regels van de overheid

  • zelf geld verdienen

  • winst is belangrijk


Daardoor kregen arbeiders vaak weinig hulp of bescherming.

Gebruik alleen de eenvoudige historische betekenis die bij deze les past: economisch liberalisme in de 19e eeuw.

Groot verschil in de samenleving

Arm en rijk leefden in dezelfde tijd, maar in heel verschillende werelden.


Arbeiders hadden vaak armoede, gevaar en stress.

Rijke fabrikanten hadden geld, ruimte en kansen.

Dit is de inhoudelijke landingsslide van de les: hier komt het centrale verschil helder samen.

Wie had in de video meer kans op leren?

A

De gewonde arbeider

B

De fabriekseigenaar

C

De rijke zoon

D

Alle arbeiders

Verwijst naar slide 9: de rijke fabriekszoon krijgt les van de pastoor en heeft meer toekomstkansen.

Vul de woorden in

De fabriekseigenaar dacht vooral aan winst. De rijke familie woonde in een groot huis. De rijke zoon kreeg les van de pastoor.

winst
huis
pastoor
armoede
fabriek
alcohol
arbeider

Herhaalt het tweede blok: rijk leven, onderwijs voor rijke kinderen en focus op winst.

Waarom kregen arbeiders vaak weinig bescherming?

A

Door veel school

B

Door liberaal denken

C

Door grote huizen

D

Door meer rust

Koppelt slide 11 aan gevolg: weinig regels en veel nadruk op winst betekenden weinig hulp en bescherming voor arbeiders.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort terugkijken op hun leren.

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: de video, voorbeelden, plaatjes, vergelijking arm-rijk.

Begrippen

arbeider - iemand die voor loon werkt, vaak in een fabriek

fabriekseigenaar - de baas van een fabriek

armoede - te weinig geld voor een goed leven

winst - geld dat overblijft na verkoop

liberaal - in deze tijd: voor weinig regels van de overheid

industrialisatie - tijd waarin steeds meer in fabrieken werd gemaakt

Deze slide heeft geen instructies