Te lange zinnen

• newEditor
• Nederlands
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 3

Te lange zinnen

Lesdoelen

• herkennen wanneer een zin te lang of onduidelijk is

• begrijpen waarom te lange zinnen onduidelijk zijn

• bewust kiezen tussen komma, punt en voegwoord

• lange zinnen herschrijven naar duidelijke, goed opgebouwde zinnen

Lees deze twee zinnen

• Tijdens mijn stage heb ik veel geleerd omdat ik nieuwe taken kreeg en ik moest samenwerken met collega’s wat soms lastig was maar uiteindelijk ging het steeds beter.

• Ik was te laat op school, want de bus had vertraging, en toen kwam ik binnen, en de les was al begonnen.

Wat valt je op?

De fouten

• Alles in één zin willen stoppen.

• Veel mensen gebruiken een komma waar een punt hoort

• Lange zinnen maken teksten onduidelijk en vermoeiend om te lezen.

• In formele teksten (verslagen, examens) wordt dit fout gerekend

Een voorbeeld van te lange zinnen:

Ik begon te laat aan de opdracht omdat ik het steeds voor me uit schoof en toen ik eenmaal begon merkte ik dat ik eigenlijk te weinig tijd had om het goed te doen.

(te lang en te rommelig, te veel woorden)

Tijdens de opdracht merkte ik dat ik moeite had met plannen omdat ik veel andere vakken had en daardoor kwam ik in tijdnood wat stress veroorzaakte.

(te veel ideeen/ onderwerpen in een zin)

Mijn stage was leerzaam ik heb veel nieuwe dingen geleerd.

(geen interpunctie, geen voegwoorden)

Wanneer gebruik je een komma?

Uitleg

1. Maximaal 2 à 3 komma’s per zin

2. Eén boodschap per zin

3. Gebruik woorden als omdat, waardoor, maar, terwijl, vooral

4. geen komma bij en!

Een komma verbindt delen, maar een punt sluit een gedachte af.

Tip: :

• Als je buiten adem raakt bij het voorlezen, dan is je zin te lang.

• Twijfel? Zet een punt.

• Lees je zin hardop voor!

Uitleg punt, komma en voegwoorden

Gebruik een punt bij een nieuwe onderdeel van je verhaal of koppel het met een voegwoord.

Voorbeeld:

❌ De patiënt was onrustig, hij liep veel door de kamer.

✅ De patiënt was onrustig. Hij liep veel door de kamer.

✅ De patiënt was onrustig, daardoor liep hij veel door de kamer.

Komma

1. Komma

   • Gebruik een komma binnen twee zinnen die bij elkaar horen .

   • Niet om twee verschillende zinnen aan elkaar te plakken met verschillende onderwerpen

   • pas op met onnodige komma's

Tip

• Kunnen beide delen los als zin bestaan?

• Dan hoort er meestal een punt tussen.

Goed en fout

Fout:

• Ik werkte bij de strandtent, ik serveerde drankjes en gerechten.

Goed:

• Ik werkte bij de strandtent waar ik drankjes en gerechten serveerde.

Zin loopt mooi door, geen onnodige komma's.

Pas deze zin aan: De leerkracht was boos, zij wilde niet luisteren en het gesprek verliep moeizaam.

✅ Goed:

> Ik werk in een winkel.

> Ik help klanten.

> Ook vul ik de schappen bij.

Juiste zinnen:

Met een voegwoord (omdat – oorzaak/gevolg)

De leerkracht was boos, waardoor zij niet wilde luisteren. Het gesprek verliep daardoor moeizaam.

✔ Verband is duidelijk
✔ Iets meer uitleg, nog steeds professioneel

Combinatie van punt en voegwoord

De leerkracht was boos en wilde niet luisteren. Het gesprek verliep daardoor moeizaam.

Alle oplossingen zijn goed, zolang de zin duidelijk is en de komma niet wordt gebruikt om zinnen aan elkaar te plakken.

De theorie in het kort

Soms wil je in één zin véél te veel vertellen. Je gebruikt dan te veel woorden zoals omdat, hoewel, waardoor, en en zodat. De lezer snapt er dan niks meer van.

Hoe los je dit op?

1. Zet een punt. Zoek naar woorden zoals en, maar, omdat of waardoor en vervang ze door een punt.

2. Schrap de 'kletskoek'. Woorden zoals eigenlijk, in principe, eventueel en een soort van kunnen bijna altijd weg.

3. Maak het actief. Schrijf niet: "Er werd door mij een taak gedaan", maar: "Ik deed een taak".

Oefenen

Schrijfopdracht: Hak de zin in stukken! 🪓

Niveau: 3 mavo
Doel: Leren hoe je saaie, lange 'draken van zinnen' verandert in korte, krachtige en duidelijke zinnen.

De Opdracht

Herschrijf de onderstaande 5 zinnen. Maak van elke lange zin twee of drie korte zinnen. Schrap woorden die overbodig zijn. Zorg dat de tekst lekker leest.

1. Hoewel de docent Engels gistermiddag heel duidelijk had gezegd dat we de hele tekst moesten lezen voor het proefwerk van morgen, heeft bijna niemand van onze klas dat eigenlijk gedaan omdat iedereen druk was met het leren voor de moeilijke toets van wiskunde.

2. Als je eventueel van plan bent om een nieuwe video te gaan uploaden op TikTok, moet je er goed op letten dat de video niet te lang duurt, aangezien de meeste mensen tegenwoordig snel wegswipen als een video saai is waardoor je video dan bijna geen weergaven krijgt.

3. De manager van de supermarkt waar ik elke zaterdag werk, heeft gisteren tegen mij gezegd dat ik voortaan beter moet opletten bij het spiegelen van de vakken, omdat er de laatste tijd veel producten met een oude datum vooraan stonden wat natuurlijk niet de bedoeling is.

4. Toen ik gisteravond eindelijk online ging om met mijn vrienden te gamen, bleek dat mijn Playstation eerst een heel grote update moest downloaden die wel twee uur duurde, waardoor de hele avond eigenlijk alweer voorbij was voordat we überhaupt één potje hadden kunnen spelen.

5. Het is voor de organisatie van het aankomende schoolfeest ontzettend belangrijk dat iedereen zijn kaartje alvast in de voorverkoop koopt, zodat de feestcommissie op tijd weet hoeveel frisdrank en chips er ingekocht moeten worden om te voorkomen dat er straks te weinig is.

1. Mogelijke uitwerking 1: De docent Engels zei gisteren dat we de hele tekst moesten lezen voor het proefwerk. Bijna niemand heeft dit gedaan. Iedereen was te druk met leren voor wiskunde.

2. Mogelijke uitwerking 2: Wil je een video uploaden op TikTok? Zorg dat deze niet te lang duurt. Mensen swipen snel weg als een video saai is. Dan krijg je bijna geen weergaven.

3. Mogelijke uitwerking 3: Ik kreeg gisteren commentaar van mijn manager bij de supermarkt. Ik moet beter opletten bij het vakkenvullen. Er stonden te veel oude producten vooraan.

4. Mogelijke uitwerking 4: Gisteravond wilde ik online gamen met vrienden. Mijn Playstation moest helaas eerst een grote update downloaden. Dit duurde twee uur, waardoor de avond alweer voorbij was.

5. Mogelijke uitwerking 5: Koop je kaartje voor het schoolfeest alvast in de voorverkoop. De feestcommissie weet dan precies hoeveel frisdrank en chips ze moeten inkopen. Zo is er straks genoeg voor iedereen.