Taalgericht onderwijs
Learning objective
Taalgericht onderwijs
Learning objective
Video
Slide tekst
Wat valt je op?
Video 2
Slide tekst
Wat valt je op?
Taalgericht lesgeven
Taalgerichte lesvoorbereiding
DAT & CAT
Taalgericht vakonderwijs
De Bruijne, M., Hajer, M., Van Meelis, I., & Middelweerd, A. (2023). Hoe geef je vorm aan effectief taalgericht vakonderwijs? Onderwijskennis.nl (NRO) Geraadpleegd op [17 februari 2026], van https://www.onderwijskennis.nl/node/4201
DAT & CAT
DAT: dagelijks algemeen taalgebruik
Formeel
Gebruikt voor kennisconstructie, redenatie
Over algemene concepten en abstracte zaken
Indirecte communicatie (hangt boven de inhoud)
Informeel
'Spreektaal'
Over het hier-en-nu
Gericht op de context
Concreet
Directe communicatie
CAT - cognitief-academische taal
Voorbeeld van DAT & CAT
De Bruijne, M., Hajer, M., Van Meelis, I., & Middelweerd, A. (2023). Hoe geef je vorm aan effectief taalgericht vakonderwijs? Onderwijskennis.nl (NRO) Geraadpleegd op [17 februari 2026], van https://www.onderwijskennis.nl/node/4201
Figuur 1: Planningsmodel voor een taalgerichte vakles, met bewuste opbouw van school- en vaktaal (fasering van DAT naar CAT) (Hajer & Meestringa, 2020)
Taalgericht vakonderwijs
Context scheppen
Interactie stimuleren
Taalsteun bieden
Context
Maak belangrijke concepten en vakbegrippen concreet (= zichtbaar, tastbaar, voorstelbaar).
Activeer (talige) voorkennis. Laat daarbij nieuwe leerstof of concepten eerst in alledaagse contexten en taal (‘DAT’) verkennen/bespreken.
Zorg voor een variatie aan teksten, media en andere leerstofvormen, met een rijk en begrijpelijk taalaanbod
Interactie stimuleren
Laat leerlingen niet alleen lezen, maar stimuleer interactie tussen leerlingen
Taalproductie kan op meerdere manieren;
Schrijven
Uitleggen
Lezen (en feedback geven)
Uitwisselen
Taalsteun
Geef feedback op taalgebruik van leerlingen
>> vraag om herformulering, herformuleer zelf.
Doe dat bij schriftelijk werk, maar ook in de mondelinge interactie individueel, in groepjes en klassengesprekken.
Voorzie in expliciete instructie en modeling van de aanpak van (talige) vaktaken en van school- en vaktaalgebruik.
Praktijkvoorbeeld (Danny,Wouter)
Slide tekst
Opdracht taalgericht lesgeven
Wat gaan we doen:
1. opdracht (10 min)
Neem (of denk aan) een les die je onlangs ontworpen of ook gegeven hebt.
Analyseer in hoeverre je bewust taal inzet om je doel te bereiken.
Maak een onderscheid in welke mate je CAT- en DATtaal inzet.
Houd je in het ontwerp rekening met de taalbeleving van leerlingen en besteed je daar in de les aandacht aan?
Waar loop je tegen aan? Hoe zou je daar mee om kunnen gaan.
Slide titel
2. Discussie
Na de analyse bespreek je dat in jouw groep
We bespreken plenair de hoogtepunten die in de groepen naar voren gekomen zijn.
Geef een korte instructie aan elkaar (5 min instructie, 5 min nabespreken)
Op basis van de les die je net hebt geanalyseerd geef je een korte instructie aan je groepje. De deelnemers schrijven op welke moeilijke CAT-woorden je gebruikt en welke DAT-woorden je gebruikt.
Vooruitblik
pak je aankomende les erbij en maak je les taalgerichter.
Bedenk wat we van elkaar geleerd hebben en wat je mee kan nemen.
Bespreek hoe ga je dat kan toepassen in toekomstige lesontwerpen
Kijken naar volgende les (vooruitblik)
Slide tekst
Eye openers?