Workshop taalgericht lesgeven - BUP 2026

Taalgericht onderwijs

Learning objective

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMiddelbare schoolHBO

In deze les zitten 18 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Taalgericht onderwijs

Learning objective

Video

Slide tekst

Wat valt je op?

Video 2

Slide tekst

Wat valt je op?

Taalgericht lesgeven



  • Taalgerichte lesvoorbereiding

  • DAT & CAT

  • Taalgericht vakonderwijs





De Bruijne, M., Hajer, M., Van Meelis, I., & Middelweerd, A. (2023). Hoe geef je vorm aan effectief taalgericht vakonderwijs? Onderwijskennis.nl (NRO) Geraadpleegd op [17 februari 2026], van https://www.onderwijskennis.nl/node/4201

DAT & CAT

DAT: dagelijks algemeen taalgebruik

  • Formeel

  • Gebruikt voor kennisconstructie, redenatie

  • Over algemene concepten en abstracte zaken

  • Indirecte communicatie (hangt boven de inhoud)

  • Informeel

  • 'Spreektaal'

  • Over het hier-en-nu

  • Gericht op de context

  • Concreet

  • Directe communicatie

CAT - cognitief-academische taal

Voorbeeld van DAT & CAT


De Bruijne, M., Hajer, M., Van Meelis, I., & Middelweerd, A. (2023). Hoe geef je vorm aan effectief taalgericht vakonderwijs? Onderwijskennis.nl (NRO) Geraadpleegd op [17 februari 2026], van https://www.onderwijskennis.nl/node/4201

Figuur 1: Planningsmodel voor een taalgerichte vakles, met bewuste opbouw van school- en vaktaal (fasering van DAT naar CAT) (Hajer & Meestringa, 2020)

Taalgericht vakonderwijs

  1. Context scheppen

  2. Interactie stimuleren

  3. Taalsteun bieden

Context


  • Maak belangrijke concepten en vakbegrippen concreet (= zichtbaar, tastbaar, voorstelbaar).

  • Activeer (talige) voorkennis. Laat daarbij nieuwe leerstof of concepten eerst in alledaagse contexten en taal (‘DAT’) verkennen/bespreken.

  • Zorg voor een variatie aan teksten, media en andere leerstofvormen, met een rijk en begrijpelijk taalaanbod

Interactie stimuleren

Laat leerlingen niet alleen lezen, maar stimuleer interactie tussen leerlingen


Taalproductie kan op meerdere manieren;

  • Schrijven

  • Uitleggen

  • Lezen (en feedback geven)

  • Uitwisselen

Taalsteun

  • Geef feedback op taalgebruik van leerlingen  
    >> vraag om herformulering, herformuleer zelf.
    Doe dat bij schriftelijk werk, maar ook in de mondelinge interactie individueel, in groepjes en klassengesprekken.

  • Voorzie in expliciete instructie en modeling van de aanpak van (talige) vaktaken en van school- en vaktaalgebruik.

Praktijkvoorbeeld (Danny,Wouter)

Slide tekst

Opdracht taalgericht lesgeven

Wat gaan we doen:

1.        opdracht (10 min)

  • Neem (of denk aan) een les die je onlangs ontworpen of ook gegeven hebt.

  • Analyseer in hoeverre je bewust taal inzet om je doel te bereiken.

  • Maak een onderscheid in welke mate je CAT- en DATtaal inzet.

Houd je in het ontwerp rekening met de taalbeleving van leerlingen en besteed je daar in de les aandacht aan?

Waar loop je tegen aan? Hoe zou je daar mee om kunnen gaan.

Slide titel

2.        Discussie

Na de analyse bespreek je dat in jouw groep

We bespreken plenair de hoogtepunten die in de groepen naar voren gekomen zijn.


  1. Geef een korte instructie aan elkaar (5 min instructie, 5 min nabespreken)
    Op basis van de les die je net hebt geanalyseerd geef je een korte instructie aan je groepje. De deelnemers schrijven op welke moeilijke CAT-woorden je gebruikt en welke DAT-woorden je gebruikt.


  1.        Vooruitblik
    pak je aankomende les erbij en maak je les taalgerichter.

Bedenk wat we van elkaar geleerd hebben en wat je mee kan nemen. 

Bespreek hoe ga je dat kan toepassen in toekomstige lesontwerpen

 

Kijken naar volgende les (vooruitblik)

Slide tekst

Eye openers?