Voeding en bewegen
Les 3, gezonde leefstijl
07-12-2026
Voeding en bewegen
Les 3, gezonde leefstijl
07-12-2026
Inleiding
Anamnese / testen & meten-1
Wat is overgewicht?
Hoe ontstaat overgewicht?
Voeding
Beweegprogramma's en gewichtsverlies
Voedingslogboek
Anamnese
Formulier openen uit mail
Gesprek volgens format voeren
Eerste metingen (testlab)
Wat is overgewicht?
Overgewicht wordt gedefinieerd als een abnormale of buitensporige ophoping van vet die een risico voor de gezondheid kan vormen. Het wordt vaak gemeten met behulp van de Body Mass Index (BMI)
BMI
Wanneer is er sprake van overgewicht?
Body Mass Index (BMI)
BMI Berekening: Gewicht (kg) / (Lengte (m))²
Classificaties:
Ondergewicht: BMI < 18.5
Normaal gewicht: BMI 18.5 - 24.9
Overgewicht: BMI 25 - 29.9
Obesitas: BMI ≥ 30
Hoe ontstaat overgewicht?
Energiebalans
De basis van gewichtstoename ligt in de energiebalans(verstoring), wat het verschil is tussen de energie-inname (calorieën die je eet en drinkt) en het energieverbruik (calorieën die je verbrandt).
energie-inname: opgebouwd in.......
Positieve energiebalans: Wanneer je meer calorieën consumeert dan je verbruikt, leidt dit tot gewichtstoename.
Negatieve energiebalans: Wanneer je minder calorieën consumeert dan je verbruikt, leidt dit tot gewichtsverlies.
https://youtu.be/m4XF1JGV0jQ
2. Energie-inname
Alle calorieën die je consumeert uit koolhydraten, vetten, eiwitten en alcohol
3. Energie gebruik
Het totale energiegebruik bestaat uit
Ruststofwisseling: De energie die nodig is voor het verteren, absorberen en verwerken van voedsel, ook wel het thermisch effect van voedsel genoemd = THERMOGENESE
.
Fysieke Activiteit: De energie die je verbruikt door alle vormen van beweging, van sporten tot dagelijkse activiteiten zoals lopen en huishoudelijke taken.
De ruststofwisseling is het energieverbruik in rust en geeft weer hoeveel energie nodig is om alle lichaamsprocessen goed te laten verlopen
.
Ook voor bewegen is energie nodig:
Matig actief bewegen > fysieke activiteit voor ongeveer 10-30% bij aan het totale energieverbruik
Zeer actief bewegen > kan fysieke activiteit tot wel 70% bijdrage aan het totale energie verbruik (topsporters, duursporters)
Onder fysieke activiteit verstaan we niet alleen sporten, maar ook fysieke activiteiten op werk, in de tuin, thuis etc
Mensen met hoger lichaamsgewicht/spiermassa > verbranden meer calorieën bij fysieke inspanning:
Intensief sporten > verhoogt rustmetabolisme > EPOC(Excess Post Oxygen Consumption.
Intensief sporten > verhoogt zuurstof opname en dus het energieverbruik in rust.
Fittere mensen, verbranden meer calorieën en dus zal fysieke activiteit relatief meer bijdragen aan het totale energievebruik
Intensief sporten verhoogt ook de ruststofwisseling
Er is een verband tussen de energie-inname en het energieverbruik
Energie-inname omlaag
Effect op de ruststofwisseling
Verbrandt, verlies je vetmassa & beetje spiermassa (vermindering)
Eten van een maaltijd
Zorgt voor toename energie verbruik
Dit komt door het verteren en opnemen van de voedingsstoffen dit kost energie(DIT,TEF)
Bij overgewicht ontstaat er een verstoring van de energiebalans
Je energiebalans kan verstoord worden:
Gewichtsbehoud: Als de energie-inname gelijk is aan het energieverbruik, blijft het gewicht stabiel.
Gewichtstoename: Als de energie-inname groter is dan het energieverbruik, wordt het overschot opgeslagen als vet, wat leidt tot gewichtstoename.
Gewichtsverlies: Als de energie-inname kleiner is dan het energieverbruik, gebruikt het lichaam opgeslagen vet als energiebron, wat leidt tot gewichtsverlies.
Voeding
https://www.youtube.com/watch?v=MYm0m_F8hBc
makronutriënten
Beweegprogramma's en gewichtsverlies
Waarom is bewegen belangrijk?
Verbeterde gezondheid (verminderd risico op hart- en vaatziekten, diabetes, etc.)
Verhoogde energie en betere stemming
Ondersteuning bij gewichtsverlies en -beheersing
Soorten beweegprogramma's:
Cardiovasculaire training (bijv. hardlopen, fietsen, zwemmen)
Krachttraining (bijv. gewichtheffen, weerstandsoefeningen)
Flexibiliteit en balans (bijv. yoga, pilates)
High-Intensity Interval Training (HIIT)
Extra effecten van beweegprogramma's?
Gezondheidseffecten
Mensen met een lage fitheid – dus lagere V02 max en een laag uithoudingsvermogen - de grootste kans hebben om te overlijden aan hart-vaatziekten dan een andere ongezonde gewoonten
Dus focus niet alleen op lichaamsgewicht(wat je in de spiegel ziet), maar ook op gezondheidsgevolgen door dagelijkse beweegrichtlijn te halen of zelfs meer te doen.
Waarom leiden gestructureerde beweegprogramma's niet altijd tot het gewenste gewichtsverlies?( vetmassa, spiermassa en vocht)
deelnemers compenseren het vaak op 2 manieren
Minder bewegen buiten het beweegprogramma om en meer eten door het overschatten van energieverbruik.(s'avonds sporten, overdag rustiger aan.) Of met de auto komen (krachten sparen)
Dat men meer moeten of kunnen eten, omdat we meer sporten. (bijvoorbeeld s 'avonds zak chips eten).
Eiwitten:
Eiwitten, ook wel proteïnen genoemd, zijn grote moleculen die bestaan uit aminozuren.
Ze vormen een belangrijk onderdeel van alle levende cellen en hebben diverse functies
in het lichaam, waaronder:
Opbouw en herstel van weefsels: Eiwitten zijn essentieel voor de groei en het herstel van spieren, huid, haar en andere weefsels.
Enzymatische activiteit: Veel enzymen zijn eiwitten die chemische reacties in het lichaam mogelijk maken en versnellen.
Transport en opslag: Sommige eiwitten binden aan en vervoeren moleculen in het bloed, zoals hemoglobine dat zuurstof transporteert.
Hormonale functies: Eiwitten zoals insuline zijn hormonen die verschillende processen in het lichaam reguleren.
Aminozuren:
Eiwitten zijn opgebouwd uit aminozuren, die in twee categorieën kunnen worden ingedeeld:
Essentiële aminozuren: Deze kunnen niet door het lichaam zelf worden aangemaakt en moeten via de voeding worden verkregen.
Niet-essentiële aminozuren: Deze kan het lichaam zelf synthetiseren.
Er zijn 20 verschillende aminozuren die eiwitten opbouwen, waarvan er 9 essentieel zijn voor volwassenen.
Belang van Eiwitten voor Sporters:
Voor sporters en mensen die aan krachttraining doen, zijn eiwitten bijzonder belangrijk om verschillende redenen:
Spieropbouw: Na intensieve training zijn eiwitten nodig voor spierherstel en -groei.
Herstel na training: Eiwitten helpen bij het herstellen van beschadigde spiervezels.
Behoud van spiermassa: Bij het afvallen helpen eiwitten om spiermassa te behouden terwijl vet wordt verbrand.
Eiwitbehoefte:
De eiwitbehoefte varieert afhankelijk van verschillende factoren zoals leeftijd, geslacht, gewicht, en activiteitenniveau. Voor sporters en mensen die aan krachttraining doen, wordt vaak een hogere eiwitinname aanbevolen. Een algemene richtlijn is:|
Gemiddelde volwassenen: 0,8 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag.
Krachtsporters: 1,2 - 2,0 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag.
Bronnen van Eiwitten:
Eiwitten kunnen uit zowel dierlijke als plantaardige bronnen worden verkregen:
Dierlijke bronnen: Vlees, vis, eieren, melk, kaas, en yoghurt.
Plantaardige bronnen: Peulvruchten, noten, zaden, tofu, tempeh, en bepaalde groenten zoals broccoli en spinazie.
Timing van Eiwitinname:
Het moment van eiwitinname kan ook van belang zijn voor sporters:
Voor de training: Eiwitinname voor de training kan helpen om de aminozuurconcentratie in het bloed tijdens de training hoog te houden.
Na de training: Het consumeren van eiwitten binnen 30 minuten tot 2 uur na de training wordt vaak aanbevolen om spierherstel en -groei te optimaliseren.
Bewustwording tijdens afvallen
Wat is Bewustwording?
Definitie: Bewustwording is het proces van actief aandacht schenken aan je gedachten, emoties en gedragingen.
Belang: Het helpt bij het identificeren van ongezonde patronen en het maken van gezondere keuzes.
Het Psychologische Aspect van Afvallen:
Veranderingsproces: Afvallen gaat niet alleen over fysieke verandering, maar ook over mentale en emotionele aanpassing.
Gedragsverandering: Het identificeren van triggers en gewoonten die leiden tot overeten of ongezonde keuzes.
Bewust Eten:
Mindful Eating: Het bewust genieten van elke hap en aandacht besteden aan honger- en verzadigingssignalen.
Praktische Tips:
Eet langzaam en zonder afleiding.
Proef en waardeer de smaken van je eten.
Stop met eten wanneer je voldaan bent, niet wanneer je vol zit.
Eet langzaam en zonder afleiding.
Proef en waardeer de smaken van je eten.
Stop met eten wanneer je voldaan bent, niet wanneer je vol zit.
Voedingsdagboek Bijhouden:
Doel: Inzicht krijgen in je eetpatroon en het identificeren van verbeterpunten.
Inhoud: Noteer wat, wanneer, en waarom je eet.
Voordelen: Helpt bij het opsporen van emotioneel eten en het maken van betere keuzes.
Het Instellen van Realistische Doelen:
Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden (SMART):
Specifiek: Definieer duidelijke doelen.
Meetbaar: Stel criteria op om je voortgang te meten.
Acceptabel: Zorg dat de doelen haalbaar zijn.
Realistisch: Wees eerlijk over wat je kunt bereiken.
Tijdgebonden: Stel een tijdslimiet voor je doelen.
De Rol van Emoties bij Afvallen:
Emotioneel Eten:
Herkennen wanneer emoties, zoals stress of verveling, je eetgedrag beïnvloeden.
Strategieën:
Zoek alternatieve manieren om met emoties om te gaan, zoals sporten of meditatie.
Praat met een vriend of een professional over je gevoeleDia 8: Ondersteuning en Motivatie
Sociale Ondersteuning:
Zoek steun bij vrienden, familie, of een steungroep.
Professionele Begeleiding:
Overweeg begeleiding van een diëtist, personal trainer, of therapeut.
Motivatie:
Stel beloningen in voor het behalen van mijlpalen en blijf positief.
Voedingslogboek
Opdracht:
Installeer een eetmeter app op je telefoon
Food app / virtuagym
1) Vul vandaag alvast in
2) Komende week invullen (tot zondagavond)
Voorbereiding opdracht 1b.
Presentatie aan een (doel)groep
stage, werk, klas, team, familie
Duurt 10 minuten
Met mogelijkheid tot stellen van vragen
(video)opname maken, vooral van jou en de presentatie
Thema's:
Bewegen of Voeding
en......
Roken/Vapen of Alcohol of slapen of stress
Na de kerst tijd om hieraan te werken