H11,3

§11.3 Verandering in het vormingsvraagstuk

1 / 43
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMaatschappijwetenschappenMiddelbare schoolvwoLeerjaar 6

In deze les zitten 43 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 80 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

§11.3 Verandering in het vormingsvraagstuk

Pagina 226

Leerdoelen paragraaf 3

  • Nieuwsactualiteit

  • Herhaling vorige les

  • Leerdoelen

  • H11.3

  • Pauze

  • H11.3

  • opdrachten maken

  • Docu

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Deze slide heeft geen instructies

Nieuwsquiz

Schooljaar 2026-2027

Week 38

DEZE WEEK . . .

Sabotage op

het spoor

Deze slide heeft geen instructies

Het nieuwe Formule 1-circuit in Madrid, de Madring, wordt volgend jaar waarschijnlijk aangepast.

Waarom wil de organisatie het circuit veranderen?

Vraag 1

A

Omdat er te weinig plek was voor publiek langs de baan

B

Omdat het circuit te kort was voor een volledige race

C

Omdat inhalen bijna onmogelijk was en de race een optocht werd

D

Omdat de bochten volgens de coureurs te gevaarlijk waren

Deze slide heeft geen instructies

Een Nederlandse toeristenbus raakte waarschijnlijk van de weg en kantelde; daarbij kwamen vijf mensen om en raakten tientallen mensen gewond.

In welk land gebeurde dit ongeluk?

Vraag 2

A

Oostenrijk

B

Duitsland

C

Zwitserland  

D

Frankrijk

Deze slide heeft geen instructies

De familie van de in april overleden influencer Jade Kops, die op sociale media veel over haar ziekte deelde, krijgt dreigende berichten.

Waarom worden de nabestaanden volgens haar vader lastiggevallen?

Vraag 3

A

Omdat volgers de accounts van Jade willen overnemen

B

Omdat volgers geld van de familie eisen

C

Omdat volgers het niet eens zijn met haar behandeling

D

Omdat volgers niet accepteren dat de familie geen contact wil

Deze slide heeft geen instructies

De Franse voetballer Kylian Mbappé heeft voor het eerst gereageerd op de vele memes die tijdens het WK over hem werden gemaakt.

Waarmee werd hij in die memes vergeleken?

Vraag 4

A

Met een koning

B

Met Trump

C

Met een clown

D

Met een dictator

Deze slide heeft geen instructies

Rond de 25ste herdenking van de aanslagen van 11 september 2001 maakte de Amerikaanse inlichtingendienst CIA topgeheime documenten openbaar.

Wat voor documenten zijn dat?


Vraag 5

A

Privébrieven van Osama bin Laden aan zijn familie

B

Verhoorverslagen van gevangenen op Guantánamo Bay

C

Rapporten van de Amerikaanse brandweer over de Twin Towers

D

Dagelijkse geheime briefings voor de Amerikaanse president

Deze slide heeft geen instructies

Het bestuur van de Amerikaanse stad Nashville hebben unaniem besloten de internationale luchthaven te vernoem

en naar een overleden zangeres. Naar wie wordt het vliegveld vernoemd?



Vraag 6

A

Dolly Parton

B

Tina Turner

C

Aretha Franklin

D

Whitney Houston

Deze slide heeft geen instructies

Hoewel het niet mag, wordt er regelmatig as van overledenen uitgestrooid.
Op welke plek gebeurt dit illegaal?


Vraag 7

A

Op het veld van de Johan Cruijff Arena

B

In Droomvlucht in de Efteling

C

Op de Dam in Amsterdam

D

Uit een vliegtuig

Deze slide heeft geen instructies

RTL komt dit jaar met een eigen dagelijks programma over Sinterklaas en zijn Pieten, dat concurreert met het Sinterklaasjournaal van de NTR.

Hoe heet het nieuwe programma van RTL?

Vraag 8

A

Pakjesjournaal

B

Pietentijd

C

Sintnieuws

D

De Pietenshow

Deze slide heeft geen instructies

Schaatsster Jutta Leerdam maakte op haar YouTube-kanaal een besluit over haar loopbaan bekend.

Wat heeft zij besloten?

Vraag 9

A

Ze slaat het komende schaatsseizoen over

B

Ze stopt definitief met topsport

C

Ze stapt over naar het langebaanteam van een ander land

D

Ze komt alleen nog uit op de marathon

Deze slide heeft geen instructies

Prins Harry en zijn vrouw Meghan hebben hun kinderen Archie en Lilibet kort na de start van het schooljaar van school gehaald.

Wat is volgens de reden voor die overstap?

Vraag 10

A

Veiligheidsoverwegingen rond de kinderen

B

Slechte schoolresultaten van de kinderen

C

De hoge kosten van het schoolgeld

D

Een verhuizing naar Groot-Brittannië

Deze slide heeft geen instructies

Welke situatie is het beste voorbeeld van rationalisering?


A

Een boer bidt voor een goede oogst.

B

Een boer gebruikt sensoren en data om de oogst te voorspellen.

C

Een boer neemt adviezen van zijn grootouders over.

D

Een boer kiest elk jaar willekeurig gewassen.

Deze slide heeft geen instructies

Wat hoort NIET bij rationalisering?


A

Arbeidsdeling

B

Bureaucratisering

C

Wetenschappelijk denken

D

Meer vertrouwen op tradities

Deze slide heeft geen instructies

Proces van rationalisering

Het proces van rationalisering houdt in dat traditionele opvattingen en handelswijzen worden vervangen door doelgericht handelen, waarbij de werkelijkheid via theorievorming voorspelbaar en beheersbaar wordt gemaakt. 


Deze slide heeft geen instructies

Welk paradigma legt de nadruk op ongelijkheid en vervreemding?


A

Functionalisme

B

Conflict

C

Sociaalconstructivisme

D

Systeemwereld

Deze slide heeft geen instructies

Rationalisering en paradigma's

Functionalisme-

paradigma

Arbeidsdeling en specialisatie zijn belangrijk voor functiedifferentiatie. Dit leidt tot bevordering van de welvaart maar ook kan leiden tot tekorten.

Conflict-paradigma

Rationalisering leidt tot ongelijke verhoudingen in de samenleving en tot vervreemding. 

Rationele-actor paradigma

Door rationalisering kunnen actoren in toenemende mate het proces beheersen om eigen doelen te bereiken. 

Deze slide heeft geen instructies

Sleep het kenmerk naar de juiste categorie

Economisch

Politiek

Demografisch

Sociaal-cultureel

Secularisering

Heterogenisering

Bureaucratisering

Rationalisering

Deze slide heeft geen instructies

Uitleg antwoorden

  • Secularisering → Sociaal-cultureel
    Minder invloed van religie op waarden, normen en het dagelijks leven.

  • Heterogenisering → Demografisch
    De bevolking wordt diverser in herkomst, leefstijl, opleiding en overtuigingen.

  • Bureaucratisering → Politiek
    Bestuur en beleid worden georganiseerd via regels, procedures en instanties.

  • Rationalisering → Economisch
    Productie en arbeid worden steeds efficiënter en doelgerichter ingericht.

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen paragraaf 3

  • Ik weet van welke veranderingen er sprake is in het vormingsvraagstuk als gevolg van modernisering.

  • Ik ken de begrippen civilisatieproces, bricolage, pluralisme in levensstijlen en informalisering en kan deze herkennen, uitleggen en toepassen.

  • Ik weet wat anonieme sociale controlemechanismen zijn en de gevolgen hiervan.

  • Ik weet wat doelrationeel handelen inhoudt en wat de gevolgen hiervan zijn.

  • Ik ken de 4 kanttekeningen bij de vorming van identiteit in de moderne samenleving en kan deze herkennen, uitleggen en toepassen.

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Je telefoon valt uit en je hebt geen internet meer. Hoe lang red jij je prima?



1

Een uur.

2

Een dag.

3

Een week.

4

Het maakt weinig uit.

Deze slide heeft geen instructies

Welke situatie laat het duidelijkst zien dat sprake is van internalisering?


A

Een leerling ruimt afval op omdat de docent kijkt.

B

Een automobilist rijdt langzamer vanwege een flitspaal.

C

Iemand excuseert zich automatisch na voordringen, ook wanneer niemand reageert.

D

Een werknemer volgt instructies omdat de leidinggevende dit controleert.

Deze slide heeft geen instructies

Civilisatieproces

Het proces vanaf 1500 waarbij mensen zich leren beheersen. Dit is een gevolg van bevolkingsgroei en de toenemende complexiteit van de samenleving. 


Voorbeeld: Middeleeuwen: neus snuiten met vingers, plassen in het openbaar= normaal

Nu: Ondenkbaar, directe schaamte, zonder dat iemand ons corrigeert

Deze slide heeft geen instructies

Volgens socioloog Norbert Elias leidt toenemende afhankelijkheid tussen mensen tot meer zelfbeheersing. Wat is hiervoor de beste verklaring?

A

Mensen krijgen meer vrijheid om hun gedrag zelf te bepalen.

B

Mensen moeten hun gedrag beter afstemmen op anderen om samenwerking mogelijk te maken.

C

Mensen worden minder beïnvloed door sociale normen.

D

Mensen zijn minder afhankelijk van sociale controle.

Deze slide heeft geen instructies

Civilisatieproces

oorzaak= toenemende wederzijdse afhankelijkheid tussen mensen.

  • werk

  • onze veiligheid

  • voedselvoorziening

  • vervoer en communicatie


meer rekening houden met elkaar.

je gedrag af te stemmen op sociale normen.


onvoorspelbaar gedrag -> verstoring.

Daarom -> zelfbeheersing.

Vroeger: Vreemddwang: directe controle of correctie door anderen.

NU: Zelfdwang: jezelf beheersen door gevoelens als schaamte of schuld.

Deze slide heeft geen instructies

Paragraaf 3 Civilisatieproces

www.maatschappij-wetenschappen.nl

  • Vanwege modernisering is er sprake van verandering van:

    • Het civilisatieproces: het proces waarbij mensen zichzelf leren beheersen oftewel de dwang tot zelfdwang.

    • Identiteit: collectieve identiteit is steeds meer vervaagd en steeds meer ruimte voor de ontwikkeling van persoonlijke identiteit (bricolage)

    • Pluralisme van levensstijlen: diversiteit van keuzes en levensstijlen

    • Informalisering: mensen gaan informeler met elkaar om en daarmee zijn contacten flexibeler geworden

Deze slide heeft geen instructies

Leg uit waarom bevolkingsgroei en het complexer worden van de samenleving heeft kunnen leiden tot het ontstaan van het civilisatieproces

Leg uit waarom bevolkingsgroei en het complexer worden van de samenleving heeft kunnen leiden tot het ontstaan van het civilisatieproces

Als gevolg van de toename van de hoeveelheid mensen waarvan men afhankelijk is, neemt de dwang tot zelfdwang die door de omgeving wordt uitgeoefend toe. 


Je ziet een flitspaal langs de weg en remt direct af. Waardoor pas je je gedrag waarschijnlijk aan?

A

Omdat iemand je persoonlijk aanspreekt.

B

Omdat je vrienden meekijken.

C

Omdat je de maximumsnelheid niet kent.

D

Omdat je bang bent voor een boete van een onzichtbaar controlesysteem.

Deze slide heeft geen instructies

Anonieme sociale controle

Door anonieme sociale controlemechanismen weet iemand wat moet of wat niet mag. 

Bijvoorbeeld: flitscamera’s


Deze slide heeft geen instructies

Noem een voorbeeld van anonieme sociale controlemechanismen.

Noem een voorbeeld van anonieme sociale controlemechanismen

Bijvoorbeeld flitscamera's of veiligheidscamera's in winkels. 

Deze slide heeft geen instructies

Een school wil dat leerlingen betere cijfers halen. Welke aanpak zou een school waarschijnlijk kiezen als het belangrijkste doel is om zo veel mogelijk resultaat te behalen?


A

De aanpak die het beste aansluit bij de tradities van de school.

B

De aanpak die docenten het prettigst vinden.

C

De aanpak waarvan onderzoek laat zien dat deze de grootste leerwinst oplevert.

D

De aanpak die leerlingen het leukst vinden.

Deze slide heeft geen instructies

Een gemeente wil het aantal fietsdiefstallen verminderen. Welk argument past het best bij een bestuurder die vooral kijkt naar efficiëntie?


A

"Deze maatregel past bij onze normen en waarden."

B

"Deze maatregel gebruiken we al jaren."

C

"Deze maatregel voelt het meest rechtvaardig."

D

"Deze maatregel levert per geïnvesteerde euro de grootste afname van diefstallen op."

Deze slide heeft geen instructies

Doelrationeel handelen

Doelrationeel handelen = mensen wordt verwacht dat ze hun behoeften uitstellen -> doelen bereiken: . 


Dit wordt in een moderne samenleving al van jonge mensen verwacht en kan gezien worden als zelfdwang 

Deze slide heeft geen instructies

Pauze

Korte pauze van 7 minuten

Naar de wc? vraag even

Verder blijf je in het lokaal

www.maatschappij-wetenschappen.nl

7

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Voel jij druk om in jouw leven doelrationeel te handelen?

1

Ja

2

Nee

Voel jij druk om in jouw leven doelrationeel te handelen?

Deze slide heeft geen instructies

Het civilisatieproces zorgt voor meer zelfbeheersing. Wat zou hiervan ook een mogelijk nadeel kunnen zijn?

Deze slide heeft geen instructies

Kanttekeningen

  1. Mensen hebben een passieve en afhankelijke levensstijl gekregen

  2. Het risico van een persoonlijke identiteit die gespleten en instabiel is. 

  3. Afhankelijkheid van technologie

  4. Zelfsturing wordt verlangd, maar dit is niet voor iedereen te bereiken. 

Deze slide heeft geen instructies

In welke van de vier kanttekeningen herken jij jezelf het meest?

1

Passieve en afhankelijke levensstijl

2

Gespleten of instabiele identiteit

3

Afhankelijkheid van technologie

4

Bereiken van zelfsturing

In welke van de vier kanttekeningen herken jij jezelf het meest?

Benadruk dat er geen goed of fout antwoord is bij deze vraag. Het doel van de vraag is voornamelijk om het gesprek aan te gaan over dit onderwerp en taboes bespreekbaar te maken.

Verwerkingsopdrachten

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Wat:

gaat aan de slag met opdrachten

tekstverkenner blz 52

Opdracht 12 blz 54

Opdracht 13 blz 55

opdracht 15 blz 58

Tekstverwerker + opdracht 12 en 13 = Huiswerk

Op welke manier:

Eerste 10 minuten in stilte individueel, ook niet fluisteren, na de 10 minuten mag je overleggen

Klaar: lezen volgende paragraaf

Tijd: 20 minuten

Hulp: Pas na 10 minuten (eerst klasgenoot, daarna docent)

Deze slide heeft geen instructies

Deze video gaat in op de redenen waarom generatie Z psychisch kwetsbaar is. In de video komen zowel het doelrationeel handelen als de het risico van een persoonlijke identiteit die gespleten en instabiel is als gevolg van de moderne samenleving terug.