§11.3 Verandering in het vormingsvraagstuk
§11.3 Verandering in het vormingsvraagstuk
Pagina 226
Leerdoelen paragraaf 3
Nieuwsactualiteit
Herhaling vorige les
Leerdoelen
H11.3
Pauze
H11.3
opdrachten maken
Docu
www.maatschappij-wetenschappen.nl
Deze slide heeft geen instructies
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 38
DEZE WEEK . . .
Sabotage op
het spoor
Deze slide heeft geen instructies
Het nieuwe Formule 1-circuit in Madrid, de Madring, wordt volgend jaar waarschijnlijk aangepast.
Waarom wil de organisatie het circuit veranderen?
Vraag 1
Omdat er te weinig plek was voor publiek langs de baan
Omdat het circuit te kort was voor een volledige race
Omdat inhalen bijna onmogelijk was en de race een optocht werd
Omdat de bochten volgens de coureurs te gevaarlijk waren
Deze slide heeft geen instructies
Een Nederlandse toeristenbus raakte waarschijnlijk van de weg en kantelde; daarbij kwamen vijf mensen om en raakten tientallen mensen gewond.
In welk land gebeurde dit ongeluk?
Vraag 2
Oostenrijk
Duitsland
Zwitserland
Frankrijk
Deze slide heeft geen instructies
De familie van de in april overleden influencer Jade Kops, die op sociale media veel over haar ziekte deelde, krijgt dreigende berichten.
Waarom worden de nabestaanden volgens haar vader lastiggevallen?
Vraag 3
Omdat volgers de accounts van Jade willen overnemen
Omdat volgers geld van de familie eisen
Omdat volgers het niet eens zijn met haar behandeling
Omdat volgers niet accepteren dat de familie geen contact wil
Deze slide heeft geen instructies
De Franse voetballer Kylian Mbappé heeft voor het eerst gereageerd op de vele memes die tijdens het WK over hem werden gemaakt.
Waarmee werd hij in die memes vergeleken?
Vraag 4
Met een koning
Met Trump
Met een clown
Met een dictator
Deze slide heeft geen instructies
Rond de 25ste herdenking van de aanslagen van 11 september 2001 maakte de Amerikaanse inlichtingendienst CIA topgeheime documenten openbaar.
Wat voor documenten zijn dat?
Vraag 5
Privébrieven van Osama bin Laden aan zijn familie
Verhoorverslagen van gevangenen op Guantánamo Bay
Rapporten van de Amerikaanse brandweer over de Twin Towers
Dagelijkse geheime briefings voor de Amerikaanse president
Deze slide heeft geen instructies
Het bestuur van de Amerikaanse stad Nashville hebben unaniem besloten de internationale luchthaven te vernoem
en naar een overleden zangeres. Naar wie wordt het vliegveld vernoemd?
Vraag 6
Dolly Parton
Tina Turner
Aretha Franklin
Whitney Houston
Deze slide heeft geen instructies
Hoewel het niet mag, wordt er regelmatig as van overledenen uitgestrooid.
Op welke plek gebeurt dit illegaal?
Vraag 7
Op het veld van de Johan Cruijff Arena
In Droomvlucht in de Efteling
Op de Dam in Amsterdam
Uit een vliegtuig
Deze slide heeft geen instructies
RTL komt dit jaar met een eigen dagelijks programma over Sinterklaas en zijn Pieten, dat concurreert met het Sinterklaasjournaal van de NTR.
Hoe heet het nieuwe programma van RTL?
Vraag 8
Pakjesjournaal
Pietentijd
Sintnieuws
De Pietenshow
Deze slide heeft geen instructies
Schaatsster Jutta Leerdam maakte op haar YouTube-kanaal een besluit over haar loopbaan bekend.
Wat heeft zij besloten?
Vraag 9
Ze slaat het komende schaatsseizoen over
Ze stopt definitief met topsport
Ze stapt over naar het langebaanteam van een ander land
Ze komt alleen nog uit op de marathon
Deze slide heeft geen instructies
Prins Harry en zijn vrouw Meghan hebben hun kinderen Archie en Lilibet kort na de start van het schooljaar van school gehaald.
Wat is volgens de reden voor die overstap?
Vraag 10
Veiligheidsoverwegingen rond de kinderen
Slechte schoolresultaten van de kinderen
De hoge kosten van het schoolgeld
Een verhuizing naar Groot-Brittannië
Deze slide heeft geen instructies
Welke situatie is het beste voorbeeld van rationalisering?
Een boer bidt voor een goede oogst.
Een boer gebruikt sensoren en data om de oogst te voorspellen.
Een boer neemt adviezen van zijn grootouders over.
Een boer kiest elk jaar willekeurig gewassen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat hoort NIET bij rationalisering?
Arbeidsdeling
Bureaucratisering
Wetenschappelijk denken
Meer vertrouwen op tradities
Deze slide heeft geen instructies
Proces van rationalisering
Het proces van rationalisering houdt in dat traditionele opvattingen en handelswijzen worden vervangen door doelgericht handelen, waarbij de werkelijkheid via theorievorming voorspelbaar en beheersbaar wordt gemaakt.
Deze slide heeft geen instructies
Welk paradigma legt de nadruk op ongelijkheid en vervreemding?
Functionalisme
Conflict
Sociaalconstructivisme
Systeemwereld
Deze slide heeft geen instructies
Rationalisering en paradigma's
Functionalisme-
paradigma
Arbeidsdeling en specialisatie zijn belangrijk voor functiedifferentiatie. Dit leidt tot bevordering van de welvaart maar ook kan leiden tot tekorten.
Conflict-paradigma
Rationalisering leidt tot ongelijke verhoudingen in de samenleving en tot vervreemding.
Rationele-actor paradigma
Door rationalisering kunnen actoren in toenemende mate het proces beheersen om eigen doelen te bereiken.
Deze slide heeft geen instructies
Sleep het kenmerk naar de juiste categorie
Economisch
Politiek
Demografisch
Sociaal-cultureel
Secularisering
Heterogenisering
Bureaucratisering
Rationalisering
Deze slide heeft geen instructies
Uitleg antwoorden
Secularisering → Sociaal-cultureel
Minder invloed van religie op waarden, normen en het dagelijks leven.
Heterogenisering → Demografisch
De bevolking wordt diverser in herkomst, leefstijl, opleiding en overtuigingen.
Bureaucratisering → Politiek
Bestuur en beleid worden georganiseerd via regels, procedures en instanties.
Rationalisering → Economisch
Productie en arbeid worden steeds efficiënter en doelgerichter ingericht.
www.maatschappij-wetenschappen.nl
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen paragraaf 3
Ik weet van welke veranderingen er sprake is in het vormingsvraagstuk als gevolg van modernisering.
Ik ken de begrippen civilisatieproces, bricolage, pluralisme in levensstijlen en informalisering en kan deze herkennen, uitleggen en toepassen.
Ik weet wat anonieme sociale controlemechanismen zijn en de gevolgen hiervan.
Ik weet wat doelrationeel handelen inhoudt en wat de gevolgen hiervan zijn.
Ik ken de 4 kanttekeningen bij de vorming van identiteit in de moderne samenleving en kan deze herkennen, uitleggen en toepassen.
www.maatschappij-wetenschappen.nl
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Je telefoon valt uit en je hebt geen internet meer. Hoe lang red jij je prima?
Een uur.
Een dag.
Een week.
Het maakt weinig uit.
Deze slide heeft geen instructies
Welke situatie laat het duidelijkst zien dat sprake is van internalisering?
Een leerling ruimt afval op omdat de docent kijkt.
Een automobilist rijdt langzamer vanwege een flitspaal.
Iemand excuseert zich automatisch na voordringen, ook wanneer niemand reageert.
Een werknemer volgt instructies omdat de leidinggevende dit controleert.
Deze slide heeft geen instructies
Civilisatieproces
Het proces vanaf 1500 waarbij mensen zich leren beheersen. Dit is een gevolg van bevolkingsgroei en de toenemende complexiteit van de samenleving.
Voorbeeld: Middeleeuwen: neus snuiten met vingers, plassen in het openbaar= normaal
Nu: Ondenkbaar, directe schaamte, zonder dat iemand ons corrigeert
Deze slide heeft geen instructies
Volgens socioloog Norbert Elias leidt toenemende afhankelijkheid tussen mensen tot meer zelfbeheersing. Wat is hiervoor de beste verklaring?
Mensen krijgen meer vrijheid om hun gedrag zelf te bepalen.
Mensen moeten hun gedrag beter afstemmen op anderen om samenwerking mogelijk te maken.
Mensen worden minder beïnvloed door sociale normen.
Mensen zijn minder afhankelijk van sociale controle.
Deze slide heeft geen instructies
Civilisatieproces
oorzaak= toenemende wederzijdse afhankelijkheid tussen mensen.
werk
onze veiligheid
voedselvoorziening
vervoer en communicatie
meer rekening houden met elkaar.
je gedrag af te stemmen op sociale normen.
onvoorspelbaar gedrag -> verstoring.
Daarom -> zelfbeheersing.
Vroeger: Vreemddwang: directe controle of correctie door anderen.
NU: Zelfdwang: jezelf beheersen door gevoelens als schaamte of schuld.
Deze slide heeft geen instructies
Paragraaf 3 Civilisatieproces
www.maatschappij-wetenschappen.nl
Vanwege modernisering is er sprake van verandering van:
Het civilisatieproces: het proces waarbij mensen zichzelf leren beheersen oftewel de dwang tot zelfdwang.
Identiteit: collectieve identiteit is steeds meer vervaagd en steeds meer ruimte voor de ontwikkeling van persoonlijke identiteit (bricolage)
Pluralisme van levensstijlen: diversiteit van keuzes en levensstijlen
Informalisering: mensen gaan informeler met elkaar om en daarmee zijn contacten flexibeler geworden
Deze slide heeft geen instructies
Leg uit waarom bevolkingsgroei en het complexer worden van de samenleving heeft kunnen leiden tot het ontstaan van het civilisatieproces
Leg uit waarom bevolkingsgroei en het complexer worden van de samenleving heeft kunnen leiden tot het ontstaan van het civilisatieproces
Als gevolg van de toename van de hoeveelheid mensen waarvan men afhankelijk is, neemt de dwang tot zelfdwang die door de omgeving wordt uitgeoefend toe.
Je ziet een flitspaal langs de weg en remt direct af. Waardoor pas je je gedrag waarschijnlijk aan?
Omdat iemand je persoonlijk aanspreekt.
Omdat je vrienden meekijken.
Omdat je de maximumsnelheid niet kent.
Omdat je bang bent voor een boete van een onzichtbaar controlesysteem.
Deze slide heeft geen instructies
Anonieme sociale controle
Door anonieme sociale controlemechanismen weet iemand wat moet of wat niet mag.
Bijvoorbeeld: flitscamera’s
Deze slide heeft geen instructies
Noem een voorbeeld van anonieme sociale controlemechanismen.
Noem een voorbeeld van anonieme sociale controlemechanismen
Bijvoorbeeld flitscamera's of veiligheidscamera's in winkels.
Deze slide heeft geen instructies
Een school wil dat leerlingen betere cijfers halen. Welke aanpak zou een school waarschijnlijk kiezen als het belangrijkste doel is om zo veel mogelijk resultaat te behalen?
De aanpak die het beste aansluit bij de tradities van de school.
De aanpak die docenten het prettigst vinden.
De aanpak waarvan onderzoek laat zien dat deze de grootste leerwinst oplevert.
De aanpak die leerlingen het leukst vinden.
Deze slide heeft geen instructies
Een gemeente wil het aantal fietsdiefstallen verminderen. Welk argument past het best bij een bestuurder die vooral kijkt naar efficiëntie?
"Deze maatregel past bij onze normen en waarden."
"Deze maatregel gebruiken we al jaren."
"Deze maatregel voelt het meest rechtvaardig."
"Deze maatregel levert per geïnvesteerde euro de grootste afname van diefstallen op."
Deze slide heeft geen instructies
Doelrationeel handelen
Doelrationeel handelen = mensen wordt verwacht dat ze hun behoeften uitstellen -> doelen bereiken: .
Dit wordt in een moderne samenleving al van jonge mensen verwacht en kan gezien worden als zelfdwang
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
Korte pauze van 7 minuten
Naar de wc? vraag even
Verder blijf je in het lokaal
www.maatschappij-wetenschappen.nl
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Voel jij druk om in jouw leven doelrationeel te handelen?
Ja
Nee
Voel jij druk om in jouw leven doelrationeel te handelen?
Deze slide heeft geen instructies
Het civilisatieproces zorgt voor meer zelfbeheersing. Wat zou hiervan ook een mogelijk nadeel kunnen zijn?
Deze slide heeft geen instructies
Kanttekeningen
Mensen hebben een passieve en afhankelijke levensstijl gekregen
Het risico van een persoonlijke identiteit die gespleten en instabiel is.
Afhankelijkheid van technologie
Zelfsturing wordt verlangd, maar dit is niet voor iedereen te bereiken.
Deze slide heeft geen instructies
In welke van de vier kanttekeningen herken jij jezelf het meest?
Passieve en afhankelijke levensstijl
Gespleten of instabiele identiteit
Afhankelijkheid van technologie
Bereiken van zelfsturing
In welke van de vier kanttekeningen herken jij jezelf het meest?
Benadruk dat er geen goed of fout antwoord is bij deze vraag. Het doel van de vraag is voornamelijk om het gesprek aan te gaan over dit onderwerp en taboes bespreekbaar te maken.
Verwerkingsopdrachten
www.maatschappij-wetenschappen.nl
Wat:
gaat aan de slag met opdrachten
tekstverkenner blz 52
Opdracht 12 blz 54
Opdracht 13 blz 55
opdracht 15 blz 58
Tekstverwerker + opdracht 12 en 13 = Huiswerk
Op welke manier:
Eerste 10 minuten in stilte individueel, ook niet fluisteren, na de 10 minuten mag je overleggen
Klaar: lezen volgende paragraaf
Tijd: 20 minuten
Hulp: Pas na 10 minuten (eerst klasgenoot, daarna docent)
Deze slide heeft geen instructies
Deze video gaat in op de redenen waarom generatie Z psychisch kwetsbaar is. In de video komen zowel het doelrationeel handelen als de het risico van een persoonlijke identiteit die gespleten en instabiel is als gevolg van de moderne samenleving terug.