Memo 4 KGT H1

Staatsinrichting van Nederland 1848-nu

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 35 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Staatsinrichting van Nederland 1848-nu


Klassikale oriëntatie op het hoofdstuk (1)

De intocht van koningin Wilhelmina in Amsterdam op 5 september 1898. Een dag later werd Wilhelmina tot koningin ingehuldigd. Zij was toen pas achttien jaar. (Schilderij uit ongeveer 1900.)

Lees het bijschrift en bekijk de foto.

Kijkvraag 1:

Waar zie je koningin Wilhelmina? Hoe zie je dat zij de koningin is?


Kijkvraag 2:

Als je zou willen weten of de burgers wel of niet blij waren met hun nieuwe koningin, is dit schilderij dan een betrouwbare bron, denk je?



Klassikale oriëntatie op het hoofdstuk (2)


Wat weet je over … vraag 1:

Hoe wordt Nederland nu bestuurd? Schrijf woorden op die daarmee te maken hebben. Welke woorden horen bij elkaar?


Wat weet je over … vraag 2:

Op welke verschillende manieren kunnen burgers nu invloed uitoefenen op het bestuur? En welke rol speelt de media hierin?


Kabinet Rutte IV (2021 – nu) op het bordes van Paleis Noordeinde. Ze staan op 1,5 meter afstand vanwege de Covid-maatregelen.


Online oriëntatie op het hoofdstuk


In Nederland leven we in een parlementaire democratie met een koning. In dit hoofdstuk leer je hoe Nederland in de 19e en 20e eeuw steeds democratischer werd. Je ontdekt hoe ons bestuur ontstond.



De online ontdekkingsplaat vertelt je daar al van alles over.


Online oriëntatie op het hoofdstuk

Kijkvraag:


Wat ben je te weten gekomen over wie de macht had in Nederland in 1898, toen Wilhelmina koning werd, en wat is er anders:

- in de tijd van haar grootvader koning Willem II, en

- in de tijd van haar achterkleinkind koning Willem-Alexander?


Bekijk de ontdekkingsplaat en geef zo goed mogelijk antwoord op de kijkvraag.



Overzicht van het hoofdstuk

Oefenen met examenvaardigheden

In het Oefenboek kun je bij dit hoofdstuk extra oefenen met:



C

B

Koning en parlement basis

Leerdoel:

Je kunt twee oorzaken noemen voor de Nederlandse grondwetsherziening in 1848.

§1.1

A

De grondwet van 1848

Leerdoel:

  • Je kunt drie veranderingen noemen door de grondwetsherziening van 1848.

De Luxemburgse kwestie

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen dat de Luxemburgse kwestie duidelijk maakte dat het parlement in Nederland de macht had.

Begrippen:

districtenstelsel

ministeriële verantwoordelijkheid



onschendbaar

parlementair stelsel









Begrippen:

Luxemburgse kwestie




Begrippen:

constitutionele monarchie

grondrecht


grondwet

parlement

regering






Oorzaken van de nieuwe grondwet

Text

Begrippen:

constitutionele monarchie

grondrecht

grondwet

parlement

regering



Koning en parlement basis

Leerdoel:

Je kunt twee oorzaken noemen voor de Nederlandse grondwetsherziening in 1848.

§1.1

A

Oorzaken van de nieuwe grondwet

Bron 1 Willem I woonde lange tijd in Groot Brittannië, maar kwam in 1813 naar Nederland en werd toen koning.

Koning en parlement basis

§1.1

B

De grondwet van 1848

Begrippen:

districtenstelsel

ministeriële verantwoordelijkheid

onschendbaar

parlementair stelsel



Leerdoel

  • Je kunt drie veranderingen noemen door de grondwetsherziening van 1848.

Bron 3 Kiezen van het parlement vóór en na 1848.

Koning en parlement basis

§1.1

C

De Luxemburgse kwestie

Begrippen:

  • Luxemburgse kwestie



Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen dat de Luxemburgse kwestie duidelijk maakte dat het parlement in Nederland de macht had.

Bron 6 Koning Willen III werd ook wel spottend ‘koning Gorilla’ genoemd, vanwege zijn lompe gedrag, zoals in dit boekje uit 1897.

Memory game van paragraaf 1.1 basis

Antwoorden van Memory game van paragraaf 1.1 basis


C

B

Politieke stromingen basis

Leerdoel:

Je kunt uitleggen welke politieke stromingen in het parlement bestonden, en dat de liberalen de macht hadden.

§1.2

A

Sociale kwestie en schoolstrijd

Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven dat aanhangers van de verschillende politieke stromingen niet hetzelfde dachten over bijzonder onderwijs en de sociale kwestie.

Een liberaal parlement

Stromingen organiseren zich

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen hoe politieke stromingen zich onderling steeds meer gingen onderscheiden.

Begrippen:

industriële revolutie

schoolstrijd

sociale kwestie


sociale wetten

verstedelijking




Begrippen:

emancipatie

verzuiling


Begrippen:

algemeen kiesrecht

censuskiesrecht


confessionalisme

iberalisme

socialisme


Politieke stromingen basis

§1.2


A

Een liberaal parlement

Begrippen:

  • algemeen kiesrecht

    • censuskiesrecht

    • confessionalisme

    • liberalisme

    • socialisme


Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen welke politieke stromingen in het parlement bestonden, en dat de liberalen de macht hadden.

Bron 1 Doorlopen, heren!’. De rijke mannen rechts (met de hoeden) mogen het stembureau binnen gaan. De arbeiders links (met de platte petten) worden weggestuurd. (Tekening uit 1895.)

Politieke stromingen basis

§1.2


B

Sociale kwestie en schoolstrijd

Begrippen:

  • industriële revolutie

    • schoolstrijd

    • sociale kwestie

    • sociale wetten

    • verstedelijking



Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven dat aanhangers van de verschillende politieke stromingen niet hetzelfde dachten over bijzonder onderwijs en de sociale kwestie.

Bron 4 Bewoners en het personeel van een ‘oude mannen en vrouwenhuis’. Oude mensen die niemand hadden om voor ze te zorgen, werden hier opgevangen. (Foto uit ongeveer 1898.)

Politieke stromingen basis

§1.2


C

Stromingen organiseren zich

Bron 6 Een affiche (begin 20e eeuw) van de SDAP.

Begrippen:

  • emancipatie

    • verzuiling


Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen wat de vrije economie betekende voor ondernemers en contractarbeiders.

Memory game van paragraaf 1.1 en 1.2 basis


Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN

Antwoorden van Memory game van paragraaf 1.1 en 1.2 basis


Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN

C

B

Sociale wetten en kiesrecht basis

Leerdoel:

Je kunt beschrijven hoe sociale wetten werden ingevoerd en het kiesrecht werd uitgebreid.

§1.3

A

Rechten voor vrouwen

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen waarvoor feministen streden tijdens de eerste feministische golf.

Nieuwe wetten

Algemeen kiesrecht

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen door welke veranderingen in 1917 en 1919 Nederland een echte democratie werd.

Begrippen:

eerste feministische golf

feminisme

vrouwenkiesrecht




Begrippen:

evenredige vertegenwoordiging

financiële gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs



Pacificatie van 1917

parlementaire democratie



Begrippen:

caoutchouc-artikel

Sociale wetten en kiesrecht basis

§1.3

A

Nieuwe wetten

Begrippen:

  • caoutchouc-artikel

Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven hoe sociale wetten werden ingevoerd en het kiesrecht werd uitgebreid.

Bron 1 Bouwvakkers leggen in de stad Groningen een nieuwe riolering aan, zodat alle woningen een eigen wc kunnen krijgen. (Foto uit 1926.)

Sociale wetten en kiesrecht basis

§1.3

B

Rechten voor vrouwen

Begrippen:

  • eerste feministische golf

    • feminisme

    • vrouwenkiesrecht

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen waarvoor feministen streden tijdens de eerste feministische golf.

Bron 3 Een prent uit de tweede helft van de 19e eeuw, bedoeld om meisjes te leren hoe zij zich moesten gedragen.

Sociale wetten en kiesrecht basis

§1.3

C

Algemeen kiesrecht

Begrippen:

  • evenredige vertegenwoordiging

    • financiële gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs

    • Pacificatie van 1917

    • parlementaire democratie

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen door welke veranderingen in 1917 en 1919 Nederland een echte democratie werd.

Bron 6 De minister-president is afgebeeld als Sinterklaas. Vooraan staan Abraham Kuyper van de ARP en Pieter Jelles Troelstra van de SDAP, die blij zijn met hun cadeau. Rechts staat Aletta Jacobs, die huilt.

Memory game van paragraaf 1.1 t/m 1.3 basis


Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN, Paragraaf 3 = BLAUW

Antwoorden van Memory game van paragraaf 1.1 t/m 1.3 basis


Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN, Paragraaf 3 = BLAUW

C

B

Nederland als parlementaire democratie basis

Leerdoel:

Je kunt beschrijven hoe na verkiezingen in Nederland een regering wordt gevormd.

§1.4

A

Rechten en taken van het parlement

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen welke rechten en taken de Tweede Kamer en de Eerste Kamer hebben.

Het vormen van een bestuur

Rechten in een democratie

Leerdoel:

  • Je kunt drie manieren noemen waarop de Nederlandse burger wordt beschermd tegen machtsmisbruik door de overheid.

Begrippen:

recht van amendement

recht van budget

recht van enquête


recht van initiatief

recht van interpellatie




Begrippen:

klassieke grondrechten

rechtsstaat

rechterlijke macht

sociale grondrechten


uitvoerende macht

wetgevende macht


Begrippen:

coalitie

referendum


oppositie

Nederland als parlementaire democratie

§1.4

A

Het vormen van een bestuur

Begrippen:

  • coalitie

    • referendum

    • oppositie

Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven hoe na verkiezingen in Nederland een regering wordt gevormd.

Bron 1 Een slechtziende burger probeert het eerste stembiljet in braille uit. In een democratie is het belangrijk dat stemmen voor iedereen goed mogelijk is. (Foto uit 2019.)

Nederland als parlementaire democratie

§1.4

B

Rechten en taken van het parlement

Begrippen:

  • recht van amendement

    • recht van budget

    • recht van enquête

    • recht van initiatief

    • recht van interpellatie

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen welke rechten en taken de Tweede Kamer en de Eerste Kamer hebben.

Bron 3 Koningen en koninginnen van Nederland sinds 1813.

Nederland als parlementaire democratie

§1.4

C

Rechten in een democratie

Begrippen:

  • klassieke grondrechten

    • rechtsstaat

    • rechterlijke macht

    • sociale grondrechten

    • uitvoerende macht

    • wetgevende macht

Leerdoel:

  • Je kunt drie manieren noemen waarop de Nederlandse burger wordt beschermd tegen machtsmisbruik door de overheid.

Bron 6 Stakende advocaten in Breda. Ze zijn het niet eens met de plannen van de regering om de rechtsbijstand te beperken. (Foto uit 2019.)

Memory game van paragraaf 1.1 t/m 1.4 basis


Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN, Paragraaf 3 = BLAUW, Paragraaf 4 = ORANJE

Antwoorden van Memory game van paragraaf 1.1 t/m 1.4 basis


Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN, Paragraaf 3 = BLAUW, Paragraaf 4 = ORANJE

  • Afsluiting van het hoofdstuk: formatieve test 1


Koppel de persoon aan de juiste omschrijving.














  • Afsluiting van het hoofdstuk: formatieve test 1



  • Afsluiting van het hoofdstuk: formatieve test 2


Koppel het jaartal aan de juiste gebeurtenis.




  • Afsluiting van het hoofdstuk: formatieve test 2