Cognitief perspectief
Zjbot leit
Lesduur is: 10 minOnderdelen in deze les
Zjbot leit
Eva
Spotlight
Eva
Pos pessuh nais
Bosbessenijs - Eva
Bosbessen ijs
Eva
Mini-college
Cognitief perspectief
Eva, Siemen, Merian, Kiki en Imke
Eva -
We begonnen net met een spelletje waarbij we rare woorden lieten zien, zoals ‘zijbot leit’ en ‘pos pessuh nais’.
In eerste instantie klonk dat natuurlijk als onzin, maar toen jullie het een paar keer hardop zeiden, ontdekten jullie dat het eigenlijk echte woorden waren — spotlight en bosbessenijs.
Dit laat goed zien hoe ons brein werkt. Jullie hersenen gingen namelijk automatisch op zoek naar patronen en betekenis in de klanken die jullie hoorden. Dat is precies waar het cognitief perspectief over gaat: het bestuderen van hoe mensen informatie verwerken, onthouden, leren en interpreteren.
Met andere woorden: dit spelletje was een klein voorbeeld van hoe ons denken en waarnemen voortdurend actief zijn — ook als we het niet doorhebben.
Wat houdt het cognitieve perspectief in?
Wilhelm Wundt
Periodiek systeem van de geest
De basis
Siemen
Belangrijke begrippen van het cognitieve perspectief
Interactie gedeelte bij introspectie
Merian
Hoe voel je je bij dit plaatje?
Dit is introspectie.
Imke
Belangrijke begrippen van het cognitieve perspectief
Merian
Hoe zien we het cognitieve perspectief terug in de praktijk?
Therapie (CGT)
Onderwijs en leren
Sociale media
brain-imaging technieken
Eva - Kiki
Kiki:
Het cognitieve perspectief is tegenwoordig op allerlei manieren zichtbaar in de dagelijkse praktijk, zowel in therapie, onderwijs, sociale media en brain imaging technieken.
6. Cognitieve gedragstherapie (CGT)
• In de hulpverlening is het cognitieve perspectief heel invloedrijk.
• CGT is gebaseerd op het idee dat gedachten invloed hebben op gevoelens en gedrag.
• Mensen leren negatieve denkpatronen te herkennen en te vervangen door realistischere gedachten.
• Het wordt gebruikt bij o.a. depressie, angststoornissen en burn-out.
• Voorbeeld: iemand die denkt ‘’ik faal altijd’’ leert die gedachte na te gaan en te vervangen door ‘’ik heb soms succes, soms niet, en dat is normaal’’
7. Onderwijs en leren
• In het onderwijs gebruiken leraren cognitieve principes bij het lesgeven.
• Denk aan actieve verwerking van de stof (leerlingen laten uitleggen wat ze leren), herhaling, schema’s maken en de kennis activeren.
• Voorbeeld: gebruik van mindmaps, flashcards of informatieve toetsen om het geheugen te versterken.
Eva:
Sociale media platforms zoals Instagram en TikTok maken ook gebruik van cognitieve principes om je aandacht vast te houden en je eindeloos te laten scrollen. Een like, comment, nieuw bericht of nieuwe volger geeft je hersenen een kleine dopaminepiek. Omdat deze beloningen onvoorspelbaar zijn (soms veel likes, soms weinig), daardoor blijf je scrollen. Dit heet variabele beloningssysteem en maakt apps verslavend.
De visuele signalen (zoals kleuren, vormen of logo’s van merken) beïnvloedden je hersenen en gedrag op hoe snel je reageert of het je aandacht trekt.
Heb je wel eens een hersen-scan gehad?
Ja
Nee
Kiki -
Soorten hersenscans
Computertechnologie
Gezonde mensen als bij ziekte of gedragsproblemen
Hoe het brein informatie verwerkt
FMRI - hersenactiviteit
EEG - elektrische signalen
PET - stofwisseling
CT - structuur
Kiki -
Tegenwoordig kan het cognitieve perspectief gebruik maken van een computertechnologie zodat we in de hersenen kunnen kijken zonder het schedel open te maken. Er worden hersenscans gemaakt om te zien wat er in de hersenen gebeurt. Zowel bij gezonde mensen als bij ziekten of gedragsproblemen. Om te ontdekken hoe het brein informatie verwerkt, hoe we leren, onthouden, spreken, beslissen of emoties ervaren.
Er zijn meerdere soorten hersenscans mogelijk een paar voorbeelden zijn:
• fMRI -> meet hersenactiviteit (zuurstofverbruik) gebruikt bij cognitieve functies (denken, leren, aandacht) emotie en motivatie, sociale cognitie, stress en psychische gezondheid.
• EEG -> meet elektrische signalen, gebruikt voor slaaponderzoek, klinisch gebruik (epilepsie) en cognitieve processen (concentratie, taal, waarneming)
• PET -> meet stofwisseling in de hersenen gebruikt voor motivatie, beloning, emoties, denken, praten en ziekteprocessen.
• CT -> meet de structuur van de hersenen dus hoe ze eruit zien, gebruikt voor beschadigingen of afwijkingen.
Hoe verklaart dit perspectief ons gedrag?
Geen reactie op je appje
iedereen reageert anders
situatie is hetzelfde
gedrag en gedachtes zijn anders
Imke
Stel, je stuurt een appje naar een vriend(in) en die reageert de hele dag niet.
Gedachte 1 (negatief): “Hij negeert me, hij vindt me zeker irritant.”
→ Je voelt je onzeker of boos → je besluit niks meer te sturen.
Gedachte 2 (neutraal of positief): “Hij heeft het vast druk, hij antwoordt later wel.”
→ Je voelt je rustig → je wacht gewoon af of stuurt later nog een berichtje.
➡️ De situatie is precies hetzelfde (geen reactie op je bericht),
maar de gedachte bepaalt je gevoel én gedrag.
Dat is precies wat het cognitieve perspectief bedoelt:
niet de gebeurtenis zelf stuurt ons gedrag, maar hoe we erover denken.
onze kijk op dit perspectief
Belangrijk perspectief
Komt overal terug
Diepgaand inzicht hoe de mens denkt
Begrijpen waarom we dingen doen
Dit perspectief geeft ons een diepgaand inzicht in hoe de mens denkt.
We begrijpen nu beter hoe we in elkaar zitten en waarom we sommige dingen doen en welke processen daar achter zitten.
Siemen+aanvulling van de rest waar nodig
Feedback
wat vonden jullie ervan? tips en tops
Imke
Bedankt voor jullie aandacht!
Eva
Wie heeft wat gedaan
3x met elkaar gezeten. met z'n allen de informatie uit het boek gefilterd wat we willen gebruiken. Daarna verdeeld wie wat ging zeggen:
Eva = spel en introductie, hoe zien we dit perspectief terug in de praktijk
Siemen = hoe is dit perspectief ontstaan, onze kijk op dit perspectief
Merian = beknopte uitleg van het perspectief
Imke = Introspectie, hoe verklaart dit perspectief ons gedrag
Kiki = hoe zien we dit perspectief terug in de praktijk
Eva
Bronnen
Lemmens, L. H. J. M., & Roelofs, J. (2018). Cognitieve gedragstherapie [Book-chapter]. In E. Simon, E. de Hullu, G. Smeets, & H. T. van der Molen (Reds.), Klinische Psychologie: Diagnostiek en behandeling (3de editie, pp. 135–164). Noordhoff Uitgevers. https://cris.maastrichtuniversity.nl/ws/portalfiles/portal/64127711/Lemmens_2018_Cognitieve_gedragstherapie.pdf
Zimbardo, P. G., Johnson, R. L., & McCann, V. (z.d.). Psychologie: een inleiding. Pearson Education.
Eva
