SE training: Thema 8
Gedrag
SE training: Thema 8
Gedrag
Wat is gedrag?
Wat is gedrag?
Alles wat je doet, zoals lachen of naar iets kijken is allemaal gedrag
Ethologie = de studie van gedrag
Alles objectief bekijken - alleen feiten!
Ethogram en protocol
Prikkel Respons
Inwendige prikkel - komt vanuit je lichaam (hormonen)
Honger of dorst
Lust
Agressie
Uitwendige prikkel - komt vanuit buitenaf
Geuren
Geluid
Smaak
Prikkel Respons
Motivatie = de bereidheid om bepaald gedrag te vertonen
= een prikkel die altijd een bepaalde reactie opwekt
Rode vlek bij meeuwen
Sleutelprikkel
Supranormale prikkel
= een prikkel die een sterkere respons veroorzaakt dan een sleutelprikkel
Rode vlek bij meeuwen
Sleutelprikkels en supranormale prikkels voor reclame
Gedrag
Combinatie van:
Erfelijke factoren + Leerprocessen
Aangeboren gedrag Aangeleerd gedrag
Bij dieren ook wel het instinct genoemd
Fietsen: aangeboren of aangeleerd gedrag?
Huilende baby die honger heeft: aangeboren of aangeleerd gedrag?
Hond die een pootje geeft: aangeboren of aangeleerd gedrag?
Leerproces: inprenting
Een korte periode (de gevoelige periode)
waarin bepaalt gedrag wordt geleerd.
Bijvoorbeeld het herkennen van je ouders
Leerproces: trial and error
Proefondervindelijk leren:
leren door toevallige ontdekkingen
Bijvoorbeeld het vermijden van zwart-oranje rupsen door vogels nadat ze een paar keer de vieze smaak van deze rups hebben geproefd
Leerproces: conditionering
Aanleren van gedrag door een beloning of straf
nieuw verband wordt aangeleerd
nieuw gedrag wordt aangeleerd
Leerproces: gewenning
Een reactie op een prikkel wordt aan- of afgeleerd
door de prikkel te herhalen
Bijvoorbeeld politiepaarden laten wennen aan vuur zodat ze hier geen schrikreactie meer op hebben
Sociaal gedrag
is het gedrag van soortgenoten ten opzichte van elkaar
Paringsgedrag (balts)
Aantal handelingen die een gedragsketen vormen
Territoriumgedrag
Dreiggedrag: als de indringen nog op de grens van het territorium is
aanvalsgedrag + vluchtgedrag
Imponeergedrag: zo groot of indrukwekkend mogelijk maken
Broedzorg
Voedingsgedrag: al het gedrag van dieren rondom wat, wanneer en hoe ze eten
Verzorgingsgedrag: het gedrag wat dieren vertonen rondom het verzorgen van zichzelf of een ander
Rangorde
= de plaats van een dier binnen de groep
Zorgt voor rust in een groep en vergroot de overlevingskansen
De rangorde kan door dominantie of leeftijd bepaald worden
Taakverdeling
= sommige dieren in de groep vertonen ander gedrag dan andere in de groep
Koningin: eieren leggen
Werkbij: verzamelen van voedsel, verzorgen van de larven, bouwen van de honingraten; vrouwtjes waarbij voortplantingsorganen niet volledig zijn ontwikkeld
Dar: enkele bevruchten de koningin, daarna worden ze verjaagd en gaan ze dood; mannetjes
Gedrag in mensen
Communicatie
Normen en waarden
Waarden: een opvatting over wat we belangrijk vinden
Normen: gedragsregels waarvan veel mensen vinden dat je je eraan moet houden; normen zijn gebaseerd op waarden
Verschillen in andere landen/ culturen
Gedrag in mensen
Rolpatroon = al het gedrag wat bij een bepaalde rol hoort