Thema 4 voortplanting (1).pptx

Thema 4 Voortplanting

Embryo, foetus, conceptie, ovulatie, innesteling, geslachtscellen, meiose, menstruatiecyclus, hormonen, IVF, SOA

1 / 71
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 71 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Thema 4 Voortplanting

Embryo, foetus, conceptie, ovulatie, innesteling, geslachtscellen, meiose, menstruatiecyclus, hormonen, IVF, SOA

Planning

Bespreken 4.1 van Eicel tot baby

Leerdoelen 4.1 Van embryo tot eicel

  • De verschillende stadia van de bevruchting/conceptie kunnen omschrijven

  • De verschillende stadia van de embryonale ontwikkeling kunnen benoemen

  • De bouw van de vrouwelijke en mannelijke geslachtsorganen kunnen herkennen (herhaling klas 2)

Wat gebeurde er ook alweer precies tijdens de bevruchting?

Bevruchting / conceptie

  • Ovulatie/eisprong

  • Bevruchten: Het versmelten van kern

van de zaadcel met de kern van de eicel.

  • Zygote

Hoeveel zaadcellen komen er gemiddeld vrij bij een zaadlozing?

A

Rond de 100.000

B

Rond de 1 miljoen

C

Rond de 10 miljoen

D

Rond de 100 miljoen

Bevruchting / conceptie

Bevruchting


  • Zodra er 1 zaadcel binnen is wordt de eicel ondoordringbaar.

  • Klievingsdelingen. Delingen zonder groei. De zygote groeit niet, maar bestaat wel uit steeds meer cellen.

Hoe komt de zygote vanuit de eileider terecht in de baarmoeder? Hoe verplaatst het zich?

Ontwikkeling embryo

  • Innesteling

  • Ongeveer 5-6 dagen na de bevruchting

    • Kiemschijf --> wordt het embryo

    • Trofoblast --> wordt deels de placenta

    • Blastulaholte --> wordt later verdrongen door de amnionholte

Ontwikkeling embryo

  • Na 2 weken vormt zich de placenta (vanuit cellen van het trofoblast)

  • Ook vormen zich 2 vruchtvliezen.


  • Tussen de placenta/trofoblast en de kiemschijf/embryo vormt zich de navelstreng

  • De amnionholte vult zich met vruchtwater, hierin drijft de embryo.


Leg uit hoe de leefstijl van de moeder invloed kan hebben op de ontwikkeling van de embryo


Hoe wordt bepaald of iemand een jongen of een meisje wordt?

Hoe wordt de embryo een jongen of meisje?

  • Y-chromosoom

  • SRY gen

  • Testosteron

Zoek op in de BiNaS: hoe wordt het harde zwellichaam van de clitoris genoemd?

Waarom hangen de teelballen buiten het lichaam? Wat is hiervan het doel?

Wat was ook alweer het verschil tussen primaire en secundaire geslachtskenmerken?


Wat is een ongewenste intimiteit?

Zelfstandig werken



  • Maak opdracht 2, 4 t/m 7, 9, 10 en 16 van 4.1

Planning

  • Bespreken 6.2 Vorming geslachtscellen

  • Zelfstandig werken aan 6.2

  • Denk eraan: Volgende donderdag (21 maart), het 4e uur: VT over thema 5

Leerdoelen 6.2 Vorming geslachtscellen

  • Je moet de verschillen kunnen aangeven tussen mitose en meiose en diploïde cellen en haploïde cellen

  • Je moet de vorming van eicellen en zaadcellen kunnen omschrijven.

Karyogram

  •  Hoeveel chromosomen heeft dit organisme?

  •  Waarom zijn ze in dit plaatje in paartjes naast elkaar gezet?

Hoe zorgen we ervoor dat in een bevruchte eicel 46 chromosomen terecht komen?

  •  We maken haploïde geslachtscellen

  •  Haploid betekent enkelvoudig.

  •  Twee haploïde geslachtscellen vormen 1 diploïde cel (tweevoud)

Hoeveel verschillende chromosomen een organisme heeft wordt aangeduid met N. Een diploïde cel bevat dus altijd 2N chromosomen. (voorbeeld mens: N=23, 2N --> 2*23 = 46 chromosomen in een diploïde menselijke cel)

Maar hoe maken we nou haploïde cellen?

  • BiNaS 76B

  • Bron 7 in je boek

(bladzijde 178)

Vorming eicellen en spermacellen

  • Eicellen:

Oögonia

Primaire oöcyten

Secundarie oöcyt

Poollichaampje

  • Zaadcellen:

Spermatogonia

Primaire spermatocyt

Secundarie spermatocyten

Spermatiden --> zaadcellen

Werkblad Meiose

  • Speel meiose I en II na met de chromosomen die jullie kunnen uitknippen. 

  • Kijk eerst goed wanneer de chromosomenparen los van elkaar komen

  • Als meiose I en II gelukt zijn probeer dan mitose na te bootsen.

Zelfstandig werken / huiswerk

  • Opdracht 1 t/m 6 van 6.2

Planning

8e uur:

  • Nabespreken opdracht 35 van 4.2

  • Bespreken 1e deel 4.3 Hormonen regelen de start van de puberteit

  • Zelfstandig werken aan 4.3

  • 9e uur:

    • Bespreken 2e deel 4.3 Hormonen regelen de start van de puberteit

    • Zelfstandig werken aan 4.3

4.3 Hormonen regelen de start van de puberteit

Leerdoelen:

  • De rol van de hypofyse en de hypothalamus bij de vorming van geslachtscellen kunnen uitleggen

  • De BiNaS tabel over de menstruatiecyclus kunnen interpreteren.

  • De werking van het hormoon HGC kunnen omschrijven

  • De verschillende stappen van de geboorte kunnen benoemen

Hoe weet je lichaam nou dat er geslachtscellen geproduceerd moeten? worden?

Hypofyse


Produceert hormonen:

  • FSH en LH

  • Oxytocine (knuffelhormoon) --> weeën, borstvoeding, hechting tussen personen

  • ADH (Antidiuretisch hormoon) --> hoeveelheid water in je urine

  • Groeihormoon --> de groei van beenderen/botten

BiNaS 86C: Welk hormoon zorgt voor de eisprong/ovulatie?

A

FSH

B

LH

C

Oestrogenen/oestradiol

D

Progesteron

Regeling bij de vrouw

  • De hypofyse maakt LH en FSH aan

  • Follikel produceert oestrogeen

  • Het gele lichaam produceert progesteron en oestrogeen

BiNaS 86C: Welk hormonen (er zijn 2 antwoorden goed) zorgen voor de groei van het baarmoederslijmvlies?

A

FSH

B

LH

C

Oestrogenen/oestradiol

D

Progesteron

BiNaS 89A: Hoe zorgen oestrogenen en progesteron ervoor dat er maar 1 eicel per maand vrijkomt?

BiNaS 86C

Bron 16 in je

boek

Regeling bij de man


  • Hypofyse maakt:

    • FSH,  stimuleert aanmaak zaadcellen

    • LH, stimuleert aanmaak testosteron in de cellen van leydig in de teelballen

    • Testosteron remt (o.a) de vorming van LH

Zelfstandig werken

Maak opdracht 39 t/m 41 en 43

Waarvan zijn dit de symptomen?

  • Uitblijven menstruatie.

  • Veranderingen in de borsten.

  • Vermoeidheid.

  • Misselijk gevoel/ochtendmisselijkheid

  • Extreem braken.

  • Vaker naar het toilet gaan.

  • Stemmingswisselingen.

  • Wijzigende smaakbeleving van voedsel (trek) en gevoeligheid voor geuren.

Na de bevruchting

  •  Tijdens deze klievingsdelingen verplaatst het embryo zich van de eileider naar de baarmoeder

  •  In de baarmoeder nestelt het embryo zich in het baarmoederslijmvlies

  • De buitenste laag cellen vormt een vruchtvlies (chorion) en gaat HCG produceren

  • HCG zorgt voor het in standhouden van het gele lichaam (hierdoor blijft de progesteron concentratie hoog en gaan er geen nieuwe eicellen rijpen)

Wat meet een zwangerschapstest (zoek eventueel op)?

Groei foetus

Wat gebeurt er tijdens een bevalling?

De geboorte


  • Indaling, het hoofdje daalt dieper in de bekkenholte, dit gebeurt met behulp van weeën (samentrekken baarmoeder)

  • Ontsluiting, de baarmoederhals en baarmoedermond worden wijder

  • Persweeën, samentrekken van baarmoeder en buikspieren en leidt tot uitdrijving (de daadwerkelijke geboorte)

  • Kwartier na bevalling = nageboorte, de placenta verlaat het lichaam

Zelfstandig werken


  • Maak opdracht 39 t/m 41, 43, 45, 47 t/m 50 van 4.3

Planning

  • Nabespreken enkele opdrachten 4.3 Hormonen regelen de start van de puberteit


  • Bespreken 4.4 Hulp bij zwangerschap

Welk hormoon wordt gemaakt door het follikel? (opdr 40A)

A

FSH

B

LH

C

Oestrogenen/oestradiol

D

Progesteron

Waarom kan het gebruik van anabole steroïden bij mannen leiden tot verminderde vruchtbaarheid? (opdr 41)

4.4 Hulp bij voortplanting

Leerdoelen

  • Kunnen benoemen welke verschillende manieren er zijn om zwanger te worden

  • De verschillen kunnen herkennen tussen verscheidene vormen van prenatale diagnostiek

Probleem

  •  1 op de 6 stellen met een kinderwens krijgt te maken met problemen met de vruchtbaarheid van 1 van de 2 (man of vrouw) of allebei.

  •  Hou ouder je bent, hoe groter de kans op vruchtbaarheidsproblemen

  • Mensen beginnen steeds later/ouder aan kinderen

Bedenk waardoor er vruchtbaarheidsproblemen kunnen optreden bij een man of vrouw

Waar denk je aan bij de term IVF (In-vitrofertilisatie)

Oplossingen

  • Kunstmatige inseminatie (KI) inbrengen van sperma in/vlakbij de baarmoedermond/baarmoeder

  • In-vitrofertilisatie (IVF)

    • Eicellen worden met behulp van hormonen tot rijping gebracht en uit de eierstok gezogen

    • Na spermadonatie van de man vindt de bevruchting in het laboratorium plaats (spermacellen worden bij de eicellen gevoegd).

    • enkele dagen oude embryo's (1 of 2) worden teruggeplaatst in de baarmoeder

Stel: je komt erachter dat je foetus het syndroom van down heeft. Zou je dan abortus laten plegen?

A

Ja

B

Nee

C

Geen idee

D

Answer D

Hoe kan je erachter komen of een embryo/foetus het syndroom van down heeft?

Prenatale diagnostiek

  • NIPT (niet-invasieve prenatale test): In het bloed van de moeder wordt gezocht naar DNA van de embryo/foetus (het DNA is afkomstig van de placenta). Kan al vanaf 8 weken na de bevruchting

  • Vlokkentest  (kan na 10 weken). Kans van 0.22% op een miskraam. Er wordt een stukje van de placenta weggenomen en onderzocht.

  • Vruchtwaterpunctie (kan na 16 weken). Bron 16 in het boek. Kans van 0.11% op een miskraam.

Waarom doet een arts dit kort na de geboorte?

Zelfstandig werken


  • Maak opdracht 52, 53, 55, 56, 59, 60, 62 t/m 67 van 4.4

Planning

  • Nabespreken 6.4

  • Bespreken 6.5

  • Gesprek over abortus

Donderdag: het 3e uur: herhalen thema 5. 4e uur: VT over thema 5

Planning

  • Kennismaking

  • Verder met bespreken hoofdstuk 4, waar waren jullie precies gebleven?

  • Zelfstandig werken

Kennismaken

  • Meneer Kunst

  • Biologie & Science

  • Woon in Amsterdam Zuid-Oost

  • Nieuw op het VSC, hiervoor Pieter Nieuwland College (Amsterdam-Oost)

  • jkunst@gsf.nl

  • Wie zijn jullie?

  • Socrative.com → student login → 88SFN0K9 (0 = nul)

4.5 Voorkomen van soa’s en zwangerschap

SOA's (bron 24)

Virussen:

  • HIV/Aids 

  • Herpes 

  • Hepatitis B

Bacteriën:

  • Chlamydia

  • Gonorroe

  • Syfilis

Geboorteregeling, Conceptie betekent bevruchting, dus wat is het doel van een anticonceptiemiddel?

  • De bevruchting voorkomen.

  • Meest gebruikt: De Pil (ook wel combinatiepil), bevat:

    • progestageen (werkt hetzelfde als progesteron)

    • Oestrogeen

  •  Deze hormonen zorgen ervoor dat:

    • Er geen ovulatie plaats vindt / eicel vrijkomt

    • Het baarmoederslijmvlies wordt ongeschikt gemaakt voor de innesteling

    • Er ontstaat een slijmprop in het baarmoederhalskanaal waardoor er niet of nauwelijks spermacellen richting de baarmoeder en de eileider kunnen gaan

Periodieke onthouding

  • Geen geslachtsgemeenschap tijdens en rond de ovulatie (vruchtbare periode)

  • Door het aantal dagen te tellen na de 1e dag van de menstruatie

  • Door de temperatuur dagelijks te meten (op hetzelfde tijdstip)

Ongewenst zwanger?

  • Morning-afterpil (binnen 48 uur na de seks)

  • Morning-afterspiraaltje (tot 5 dagen na de seks), voorkomt innesteling

  • Abortuspil (tot 8 weken na bevruchting)

  • Zuigcurettage (tot 12 weken na bevruchting)

  • Operatie (tot 22 weken zwangerschap)

Pearl-index

  • Bron 20, bladzijde 192

  • Hoe hoger de pearl-index hoe meer (ongeplande) zwangerschappen deze methode tot gevolg heeft.

Planning

3e uur

  • Toets bespreken 

  • Herhalen thema 6

4e uur:

  • Examenopgaven oefenen

  • Oefenen met de BiNaS