PLATTEGROND 2E
Ga op je plek zitten volgens de plattegrond.
Pak je lesboek, schrift en etui.
27-10-2025
PLATTEGROND 2E
Ga op je plek zitten volgens de plattegrond.
Pak je lesboek, schrift en etui.
27-10-2025
Grammatica
Grammatica - redekundig
Voorzetselvoorwerp
Samengestelde zinnen
Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer)
Grammatica - taalkundig
Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord
Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord
Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig
Aanwijzend, vragend, onbepaald en betrekkelijk
Bijwoord
Telwoord, voegwoord, voorzetsel
Woordsoorten
STARTOPDRACHT
Lees dit interview met een graffitikunstenaar.
Waarom doe je aan graffiti?
‘Ik vind het leuk om mezelf af te reageren en om creatieve ontwerpen te maken.’
Wat weet je van de geschiedenis van de graffiti?
‘Die is begonnen in de Bronx, degene die als eerste begon was Taki. Langzamerhand verspreidde graffiti zich over de hele wereld.’
Hoeveel lidwoorden staan er in de tekst?
STARTOPDRACHT
Lees dit interview met een graffitikunstenaar.
Waarom doe je aan graffiti?
‘Ik vind het leuk om mezelf af te reageren en om creatieve ontwerpen te maken.’
Wat weet je van de geschiedenis van de graffiti?
‘Die is begonnen in de Bronx, degene die als eerste begon was Taki. Langzamerhand verspreidde graffiti zich over de hele wereld.’
Hoeveel lidwoorden staan er in de tekst?
Hoeveel lidwoorden staan er in de tekst?
3
4
5
6
STARTOPDRACHT
Lees dit interview met een graffitikunstenaar.
Waarom doe je aan graffiti?
‘Ik vind het leuk om mezelf af te reageren en om creatieve ontwerpen te maken.’
Wat weet je van de geschiedenis van de graffiti?
‘Die is begonnen in de Bronx, degene die als eerste begon was Taki. Langzamerhand verspreidde graffiti zich over de hele wereld.’
Hoeveel zelfstandig naamwoorden staan er in de tekst?
Hoeveel zelfstandig naamwoorden staan er in de tekst?
6
7
8
9
STARTOPDRACHT
Lees dit interview met een graffitikunstenaar.
Waarom doe je aan graffiti?
‘Ik vind het leuk om mezelf af te reageren en om creatieve ontwerpen te maken.’
Wat weet je van de geschiedenis van de graffiti?
‘Die is begonnen in de Bronx, degene die als eerste begon was Taki. Langzamerhand verspreidde graffiti zich over de hele wereld.’
Hoeveel verschillende zelfstandig naamwoorden staan er in de tekst?
In het gedicht staan vier zelfstandige naamwoorden (de titel niet meegerekend)
Bedenk leuke, grappige zelfstandige naamwoorden die op de plek van deze vier zelfstandige naamwoorden kunnen staan. Pas de tekst daarna aan. Je mag creatief zijn! Markeer deze woorden.
Doe hetzelfde met de drie bijvoeglijke naamwoorden. Markeer deze woorden
Vervang drie werkwoorden (er zijn er meer; je mag zelf kiezen welke je vervangt)
Lees het gedicht over en kijk of je het zo wilt laten of sommige veranderingen nog wilt aanpassen. Geef je nieuwe, eigen, creatieve gedicht een passende titel.
Lees elkaars gedichten. Controleer of iedereen de gevraagde woorden heeft vervangen en toegevoegd. Bespreek samen welk gedicht jullie het leukst vinden.
HUISWERK
Bladzijde 59 - Overzicht woordsoorten doorlezen
Opdracht 4 maken
Deze les
Soorten werkwoorden
Werkwoordsvormen
STARTOPDRACHT
Maak drie zinnen over jezelf of over dingen die je deze week hebt gedaan. Zorg dat in elke zin minstens één werkwoord staat.
Voorbeeld:
Ik sport op woensdag.
Vandaag ben ik vrolijk.
Morgen ga ik met vriendinnen uiteten.
Soorten werkwoorden
Er zijn verschillende soorten werkwoorden:
1. Zelfstandig werkwoord (zww)
- Belangrijkste werkwoord in de zin
- Heb je maar één werkwoord? Dan is dit sowieso een zww.
- Heb je meerdere werkwoorden? Dan is vaak het laatste werkwoord van de zin het zww.
2. Hulpwerkwoord (hww)
Heb je meer werkwoorden in de zin? Dan is er één werkwoord het zww en zijn alle andere werkwoorden hww.
3. Koppelwerkwoord (kww)
Komt alleen voor in een naamwoordelijk gezegde.
Voorbeelden hww en zww
Wij schrijven netjes in ons schrift.
In de winkel hebben ze brood gekocht.
Ik hoop nog ver te kunnen fietsen.
Koppelwerkwoorden
Er zijn negen koppelwerkwoorden.
Het zijn: zijn, worden, heten, blijven, schijnen, lijken, blijken, dunken en voorkomen.
Een koppelwerkwoord staat nooit alleen. Er hoort altijd een bijvoeglijk naamwoord of een zelfstandig naamwoord bij. (samen vormen ze het naamwoordelijk gezegde).
Let op bij zinnen als: Hij wordt vlug geholpen.
Wordt geholpen is een werkwoordelijk gezegde, want wordt is een werkwoord en geholpen ook. Het zijn twee werkwoorden en dan t kan nooit een naamwoordelijke gezegde zijn en dan kan wordt dus ook geen koppelwerkwoord zijn.
Samengevat:
zelfstandig werkwoord en hulpwerkwoord
1. Zoek alle werkwoorden uit de zin. Staat er maar één in? Dan is dit automatisch een zelfstandig werkwoord.
2. Staan er méér werkwoorden in? Zoek de persoonsvorm. Dit is een hulpwerkwoord. Streep dit hulpwerkwoord weg.
3. Herhaal stap 1 en 2 totdat er maar één werkwoord overblijft. Dit is het belangrijkste werkwoord in de zin en dus een zelfstandig werkwoord.
OPDRACHT
Oefen in de methode Talent -> Versterk jezelf
GRAMMATICA WOORDSOORTEN
zelfstandig werkwoord en hulpwerkwoord
Wij willen vanmiddag gaan vissen.
pv = willen
willen = hww
GRAMMATICA WOORDSOORTEN
zelfstandig werkwoord en hulpwerkwoord
Wij willen vanmiddag gaan vissen.
Wij gaan vanmiddag vissen.
pv = gaan
gaan= hww
GRAMMATICA WOORDSOORTEN
zelfstandig werkwoord en hulpwerkwoord
Wij willen vanmiddag gaan vissen.
Wij gaan vanmiddag vissen.
Wij vissen vanmiddag.
vissen = zww
Grammatica - redekundig
Voorzetselvoorwerp
Samengestelde zinnen
Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer)
Grammatica - taalkundig
Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord
Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord
Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig
Aanwijzend, vragend, onbepaald en betrekkelijk
Telwoord, voegwoord, voorzetsel, bijwoord
Grammatica - taalkundig
persoonlijk, bezittelijk voornaamwoorden
Persoonlijk voornaamwoord (pers.vnw)
Een persoonlijk voornaamwoord duidt een persoon, dier of ding aan.
Ze gaat naar de tandarts.
Hij is nogal lui.
Zij zijn een dagje bij ons.
Deze vulpen is van mij.
Let op!
Het woordje 'het' is een persoonlijk voornaamwoord als het niet voor een znw staat, maar zelfstandig in de zin voorkomt. Het is dan een ding of zaak (iets) en het is een apart zinsdeel als je de zin ontleedt.
Ik geef het cadeau aan haar.
Ik geef het aan haar.
In de tweede zin is het een persoonlijk voornaamwoord, het is dan iets, het is een apart zinsdeel en er staat geen lw achter.
persoonlijk voornaamwoord
Bezittelijk voornaamwoord (bez.vnw)
Een persoonlijk voornaamwoord geeft aan van wie iets is (bezit).
Het staat altijd voor het zelfstandig naamwoord waar het bij hoort.
Haar moeder.
Jouw nieuwe tas.
Onze vrienden.
Dit is mijn vulpen.
Bezittelijk voornaamwoord (bez.vnw)
Wat is een bezittelijk voornaamwoord?
Enkelvoud Meervoud
Oefening 1: Kies het goede voornaamwoord
Opdracht: Schrijf de zin over in je schrift en gebruik het goede voornaamwoord.
Wij hebben een cadeautje aan hen / hun gegeven.
'Is dat jou / jouw pen, Elles?'
Vorige week hebben zij hen / hun een kaart gestuurd.
'Kan ik u / uw een kopje koffie inschenken?'
'Zal ik mijn tas aan jou / jouw geven?'
'Kan ik u / uw jas aannemen, meneer?'
minute
second
Oefening 1: Antwoorden
Opdracht: Schrijf de zin over in je schrift en gebruik het goede voornaamwoord.
Wij hebben een cadeautje aan hen gegeven.
'Is dat jouw pen, Elles?'
Vorige week hebben zij hun een kaart gestuurd.
'Kan ik u een kopje koffie inschenken?'
'Zal ik mijn tas aan jou geven?'
'Kan ik uw jas aannemen, meneer?'
DUO-OPDRACHT
Opdracht 1
Zoek uit wat de taalkundige regels zijn voor het gebruik van "hen" en "hun".
Noteer deze regels op een duidelijke manier.
Schrijf vijf verschillende zinnen waarin je het verschil tussen "hen" en "hun" correct toepast.
Opdracht 2
Wat zijn hulpwerkwoorden, zelfstandig werkwoorden en koppelwerkwoorden?
Schrijf drie zinnen waarin je hulpwerkwoorden gebruikt.
Schrijf drie zinnen waarin je zelfstandig werkwoorden gebruikt.
Schrijf drie zinnen waarin koppelwerkwoorden voorkomen.
minute
second
DUO-OPDRACHT
Opdracht 1
Zoek uit wat de taalkundige regels zijn voor het gebruik van "hen" en "hun".
Noteer deze regels op een duidelijke manier.
Schrijf vijf verschillende zinnen waarin je het verschil tussen "hen" en "hun" correct toepast.
Opdracht 2
Wat zijn hulpwerkwoorden, zelfstandig werkwoorden en koppelwerkwoorden?
Schrijf drie zinnen waarin je hulpwerkwoorden gebruikt.
Schrijf drie zinnen waarin je zelfstandig werkwoorden gebruikt.
Schrijf drie zinnen waarin koppelwerkwoorden voorkomen.
Versterk jezelf
Grammatica - redekundig
Voorzetselvoorwerp
Samengestelde zinnen
Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer)
Grammatica - taalkundig
Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord
Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord
Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig
Betrekkelijk, vragend, onbepaald en betrekkelijk
Telwoord, voegwoord, voorzetsel, bijwoord
Wederkerig voornaamwoord
Er is in het Nederlands maar één wederkerig voornaamwoord: elkaar. Soms wordt het geschreven als mekaar of elkander.
Wederkerend voornaamwoord
Bij wederkerende werkwoorden (zich verslikken, zich vergissen) zie je het onderwerp 'wederkeren' (terugkomen) in een wederkerend voornaamwoord. Het hangt van het onderwerp af welk wederkerend voornaamwoord je gebruikt.
kijk maar: "ik verslik" kan niet
- ik verslik me - wij verslikken ons
- jij verslikt je - jullie verslikken je
- hij/zij/ze verslikt zich - zij/ze verslikken zich
Wederkerend vnw of iets anders?
Het woord zich is altijd een wederkerend voornaamwoord,
maar me, je en ons kunnen ook persoonlijk voornaamwoord zijn.
Je en ons kunnen daarnaast ook nog bezittelijk voornaamwoord zijn.
Bedenk dan goed welke regel erbij hoort.
Benoem de roodgekleurde woorden (wederkerend/wederkerig/persoonlijk/bezittelijk)
Schaam je (?) je (?) altijd als je (?) broertje een domme opmerking maakt?
Ik schaam me omdat je grap echt gênant was.
Wij realiseren ons dat ons team beter moet samenwerken.
Wij vergissen ons, maar onze leraar zegt dat wij het kunnen verbeteren.
Zij helpen elkaar om zich te verbeteren in hun werk.
Verplicht wederkerend werkwoord
Ik vergis me wel eens.
Je kunt een ander niet vergissen, alleen jezelf. Daarom noem je dit een verplicht wederkerend werkwoord.
Bij het werkwoord hoort een wederkerend voornaamwoord (me) dus hoort zich bij het werkwoordelijk gezegde
Toevallig wederkerend werkwoord
Er zijn ook werkwoorden die wederkerend gebruikt kunnen worden, zoals verwonden.
Ik verwondde me aan de groenteschaaf. (wederkerend)
Ik verwondde mijn broertje met de grasmaaier. (niet-wederkerend)
Als ze niet altijd wederkerend zijn, noem je ze toevallig wederkerend en het is dit zinsdeel een lijdend voorwerp
Samenvatting:
wederkerig
elkaar (mekaar/elkander)
wederkerend
Ik vergis me
jij vergist je
hij vergist zich
wij vergissen ons
zij vergissen zich
OPDRACHT
Lees tekst 1 op bladzijde 139
Maak opdracht 7
Noteer alle wederkerende werkwoorden
Noteer de wederkerende voornaamwoorden en het onderwerp waar ze naar verwijzen
Wissel je antwoorden uit met je buurman/buurvrouw
Maak opdracht 9
Grammatica - redekundig
Voorzetselvoorwerp
Samengestelde zinnen
Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer)
Grammatica - taalkundig
Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord
Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord
Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig
Bijwoord
Telwoord, voegwoord, voorzetsel
Betrekkelijk, vragend, onbepaald en aanwijzend
Betrekkelijk voornaamwoord
1. Die verwijst naar de-woorden.
2. Dat verwijst naar het-woorden.
3. Wat verwijst naar:
een overtreffende trap na ‘het’:
- Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.
'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:
- Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.
een hele zin of een deel van een zin:
- Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.
4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)
- Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili.
Betrekkelijk voornaamwoord
Zo'n woord of woordgroep waarnaar het betrekkelijk voornaamwoord verwijst, noemen we het antecedent.
Het boek dat jij leest, zegt mij niets.
Het boek = het antecedent, dat = het betrekkelijk voornaamwoord
De auto die daar staat, is van hem.
De auto = het antecedent, die = het betrekkelijk voornaamwoord
Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift
Het schilderij .....je daar hebt opgehangen, hangt erg scheef.
Fenna speelt fijn, .... ik leuk vind.
Het beste ..... me ooit is overkomen, is dat ik de loterij won.
Het werk ..... hij op zaterdag bij de Hema uitvoert, levert niet veel op.
Is dat alles ..... we nodig hebben?
Het schilderij ...... je daar hebt opgehangen, hangt erg scheef.
Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift
Het schilderij dat je daar hebt opgehangen, hangt erg scheef.
Betrekkelijk voornaamwoord = dat
Antecedent = het schilderij
Fenna speelt fijn, ..... ik leuk vind.
Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift
Fenna speelt fijn, wat ik leuk vind.
Betrekkelijk voornaamwoord = wat
Antecedent = Fenna speelt fijn
Het beste ..... me ooit is overkomen, is dat ik de loterij won.
Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift
Het beste wat me ooit is overkomen, is dat ik de loterij won.
Betrekkelijk voornaamwoord = wat
Antecedent = het beste
Het werk .... hij op zaterdag bij de Hema uitvoert, levert niet veel op.
Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift
Het werk dat hij op zaterdag bij de Hema uitvoert, levert niet veel op.
Betrekkelijk voornaamwoord = dat
Antecedent = het werk
Is dat alles ..... we nodig hebben?
Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift
Is dat alles wat we nodig hebben?
Betrekkelijk voornaamwoord = wat
Antecedent = alles
EXTRA OEFENEN
https://www.cambiumned.nl/woordsoorten/voornaamwoorden
Schrijf het juiste betrekkelijk voornaamwoord en het antecedent in je schrift
Is dat alles wat we nodig hebben?
Betrekkelijk voornaamwoord = wat
Antecedent = alles
Grammatica - taalkundig
Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord
Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord
Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig, betrekkelijk
Bijwoord
Telwoord, voegwoord, voorzetsel
Vragend, onbepaald en aanwijzend
Les 10 januari 2025
Grammatica - redekundig
Voorzetselvoorwerp
Samengestelde zinnen
Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer)
Grammatica - taalkundig
persoonlijk, bezittelijk voornaamwoorden
Herhaling
Betrekkelijk voornaamwoord
1. Die verwijst naar de-woorden.
2. Dat verwijst naar het-woorden.
3. Wat verwijst naar:
een overtreffende trap na ‘het’:
- Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.
'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:
- Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.
een hele zin of een deel van een zin:
- Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.
4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)
- Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili.
Herhaling
Betrekkelijk voornaamwoord
Zo'n woord of woordgroep waarnaar het betrekkelijk voornaamwoord verwijst, noemen we het antecedent.
Het boek dat jij leest, zegt mij niets.
Het boek = het antecedent, dat = het betrekkelijk voornaamwoord
De auto die daar staat, is van hem.
De auto = het antecedent, die = het betrekkelijk voornaamwoord
Herhaling
Wederkerig voornaamwoord
Er is in het Nederlands maar één wederkerig voornaamwoord: elkaar. Soms wordt het geschreven als mekaar of elkander.
Herhaling
Wederkerend voornaamwoord
Bij wederkerende werkwoorden (zich verslikken, zich vergissen) zie je het onderwerp 'wederkeren' (terugkomen) in een wederkerend voornaamwoord. Het hangt van het onderwerp af welk wederkerend voornaamwoord je gebruikt.
kijk maar: "ik verslik" kan niet
- ik verslik me - wij verslikken ons
- jij verslikt je - jullie verslikken je
- hij/zij/ze verslikt zich - zij/ze verslikken zich
Herhaling
Bijwoord (BW)
Een bijwoord zegt meestal iets over
een ander woord:
Werkwoord (Anna hockeyt goed)
Bijvoeglijk naamwoord (Anna heeft een erg mooie hockeystick)
Ander bijwoord (Anna kan ook bijzonder snel rennen)
Een BW zegt NOOIT iets over een ZN (dan is het een BN)
Waar iets is - de plaats
Daar staat de prullenbak.
—> Daar vertelt waar de plek van de prullenbak is en is dus een bijwoord.
Andere woorden die een plaats aangeven:
hier, er, ergens, nergens.
Wanneer - de tijd
Vandaag gaan we rekenen.
—> Vandaag vertelt wanneer je gaat rekenen en is dus een bijwoord.
Het was gisteren lekker weer.
—> Gisteren vertelt jou wanneer het lekker weer was en is dus een bijwoord.
Hoe-vragen
De auto rijdt hard.
—> Hoe rijdt de auto? Hard en is dus een bijwoord.
Het meisje zingt mooi.
—> Hoe zingt het meisje? Mooi en is dus een bijwoord.
Woordsoorten zoeken
Elk groepje krijgt een sprookje met woordsoorten die jullie moeten vinden. Kies per alinea een groep woordsoorten:
• Groep 1: Lidwoorden, zelfstandige naamwoorden, bijvoeglijke naamwoorden
• Groep 2: Zelfstandig werkwoorden, koppelwerkwoorden, hulpwerkwoorden
• Groep 3: Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend, wederkerig, betrekkelijk
• Groep 4: Bijwoorden
Werk samen:
• Bespreek in de groep welke woorden bij de categorieën horen.
• Markeer en noteer de gevonden woorden in de tekst.
Check je antwoorden:
• Controleer samen of jullie alle woordsoorten hebben gevonden.
HUISWERK
Lesboek 2B
Maak de instapopdracht - blz. 63
Lees de theorie op blz. 64
Maak opdracht 4
Lees tekst 1 - blz. 66
Maak opdracht 6 a + b
Grammatica - taalkundig
Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord
Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord
Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig, betrekkelijk
Bijwoord
Telwoord, voegwoord, voorzetsel
Vragend, onbepaald en aanwijzend
Les 15 januari 2025
Grammatica - redekundig
Voorzetselvoorwerp
Samengestelde zinnen
Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer)
HUISWERK
Lesboek 2B
Maak de instapopdracht - blz. 63
Lees de theorie op blz. 64
Maak opdracht 4
Lees tekst 1 - blz. 66
Maak opdracht 6 a + b
Telwoorden
Hoofd- en rangtelwoorden
hoofdtelwoorden (htw):
geven een hoeveelheid aan
1, één, 8, acht, 35, vijfendertig, 1000, duizend
rangtelwoorden (rtw):
geven een volgorde aan
eerste, 1e, tweede, 2e, 120e, honderdtwintigste
Hoofdtelwoord
Bepaald hoofdtelwoord
Noemt een bekend aantal of bekende hoeveelheid
Bijvoorbeeld: Zeven boeken, zesendertig koeien, 3/5 van de klas
Onbepaald hoofdtelwoord
Noemt een onbekend aantal of onbekende hoeveelheid
Bijvoorbeeld: Veel boeken, weinig koeien, enkele leerlingen
Rangtelwoord
Bepaald rangtelwoord
Geeft een bekende plaats in een rij aan
Bijvoorbeeld: Zevende, zesendertigste
Onbepaald rangtelwoord
Geeft een onbekende plaats in een rij aan
Bijvoorbeeld: Middelste, zoveelste, laatste, hoeveelste
Onbepaald rangtelwoord
Geeft een onbekende plaats in een rij aan
Voorbeeld
Middelste, zoveelste, laatste, hoeveelste
Hoofd- en rangtelwoorden
BOEK 2A
Maak opdracht 11 (blz. 141)
Maak opdracht 13 (blz. 142)
BOEK 2B:
Maak de instapopdracht - blz. 63
Lees de theorie op blz. 64
Maak opdracht 4
Lees tekst 1 - blz. 66
Maak opdracht 6 a + b
Oefen de woordsoorten met Test jezelf en Versterk jezelf!
Extra huiswerk - boek 2B
Opdracht 3 blz. 65
Opdracht 8 blz. 67
Nog even op een rijtje
Hoofd- en rangtelwoorden
BOEK 2A
Maak opdracht 11 (blz. 141)
Maak opdracht 13 (blz. 142)
Extra huiswerk - boek 2B
Opdracht 3 blz. 65
Opdracht 8 blz. 67
Grammatica - taalkundig
Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord
Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord
Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig, betrekkelijk
Bijwoord
Telwoord, voegwoord, voorzetsel
Vragend, onbepaald en aanwijzend
Les xx januari 2025
Grammatica - redekundig
Samengestelde zinnen
Voorzetselvoorwerp
Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer)
Aanwijzend voornaamwoord
Aanwijzende voornaamwoorden gebruik je om met taal iets aan te wijzen: die, deze, dit en dat, dergelijk(e), zulk(e), zo'n
Deze dag gaat heel leuk worden.
Die leerling heeft goed gescoord!
Dat hondje heeft twee tanden.
Een aanwijzend voornaamwoord kan ook zelfstandig voorkomen:
Dat heeft twee tanden.
Deze heeft lange poten.
Bij 'de-woorden' en bij meervoud horen de aanwijzende voornaamwoorden: deze en die.
Bij ‘het-woorden' horen de aanwijzende voornaamwoorden: dit en dat.
Een aanwijzend voornaamwoord staat voor een zelfstandig naamwoord.
Vragend voornaamwoord
Een vragend voornaamwoord is een woord dat verwijst naar personen, dieren of dingen
Staat aan het begin van een vraag: Wie, wat, welke, wat voor (een)
Bijvoorbeeld: Wie loopt daar in de verte?
Er zijn ook vraagzinnen zonder vragende voornaamwoorden.
Bijvoorbeeld: Hoe zou je reageren als je beste vriend met je vriendin heeft gezoend?
hoe = bijwoord
Bijvoorbeeld: Kennen Britt en Niek elkaar eigenlijk wel?
Kennen = zelfstandig werkwoord
Vragende voornaamwoorden
Een vragend voornaamwoord staat meestal aan het begin van een vraag.
Welke spieren train je met hardlopen?
Wanneer een vragend voornaamwoord midden in een zin staat, kun je er een vraag van maken waarin het vragend voornaamwoord vooraan komt te staan.
Weet jij wie er morgen op je verjaardag komen?
Wie komen er vanavond op je verjaardag, weet jij dat?
Wie = vragend voornaamwoord
Vragend voornaamwoord (vr.vnw)
Let op!
- Woorden die vragen naar een plaats en tijd zijn geen vragende voornaamwoorden (waarheen, wanneer, waar).
- Wie en wat zijn geen vragend voornaamwoorden als ze terugverwijzen naar een eerder genoemd woord.
Het meisje, met wie (geen vr.vnw) ik ga winkelen, is mijn dochter.
Dat is iets wat (geen vr.vnw) ik nooit zou doen!
Let op!
Woorden die vragen naar een plaats en tijd zijn geen vragende voornaamwoorden (waarheen, wanneer, waar), maar bijwoorden
Wie en wat zijn geen vragend voornaamwoorden als ze terugverwijzen naar een eerder genoemd woord.
Het meisje, met wie (geen vragend vnw, maar betrekkelijk voornaamwoord) ik ga winkelen, is mijn dochter.
Dat is iets wat (geen vragend vnw, maar betrekkelijk voornaamwoord) ik nooit zou doen!
Betrekkelijk voornaamwoord
1. Die verwijst naar de-woorden.
2. Dat verwijst naar het-woorden.
3. Wat verwijst naar:
een overtreffende trap na ‘het’:
- Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.
'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:
- Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.
een hele zin of een deel van een zin:
- Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.
4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)
- Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili.
Herhaling
Onbepaald voornaamwoord
Duidt een persoon of ding aan, maar zegt niet precies wie of wat.
Iemand, niemand, iedereen, men, het, iets, een zekere
Let op: het woordje 'je' is onbepaald als het 'men' betekent.
'Tegenwoordig kun je beter geen lifters meenemen.'
Schematisch
OPDRACHT
Oefen met de woordsoorten in de onlinemethode: Versterk jezelf
Oefen in CambiumNed:
Grammatica - redekundig
Samengestelde zinnen
Voorzetselvoorwerp
Grammatica: tijdens het toetsuur word je apart getoetst over het onderdeel grammatica (andere helft van je cijfer)
Grammatica - taalkundig
Lidwoord, zelfstandig en bijvoeglijk naamwoord
Soorten werkwoorden: zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord
Voornaamwoorden: persoonlijk, bezittelijk, wederkerend en wederkerig, betrekkelijk
Bijwoord
Telwoord, voegwoord, voorzetsel
Vragend, onbepaald en aanwijzend
Samengestelde zinnen
Elke zin bevat een persoonsvorm.
Enkelvoudige zin: de zin bevat één persoonsvorm en één onderwerp.
Samengestelde zin: een zin met twee of meer persoonsvormen. Let op: bij elke persoonsvorm hoort één onderwerp.
Als je van twee losse zinnen één zin maakt, heb je een voegwoord nodig.
Nevenschikkende voegwoorden: en, of, maar, dus en want (hoofdzin - hoofdzin)
Onderschikkende voegwoorden: omdat, doordat, zodat, waardoor etc. (hoofdzin - bijzin).
SAMENGESTELDE ZINNEN
De woordvolgorde van een samengestelde zin hangt af van het voegwoord.
Met een voegwoord zoals en, want en maar staan de persoonsvormen en de onderwerpen naast elkaar.
Opa werkte. Oma deed het huishouden.
Opa werkte en oma deed het huishouden.
Iedereen viert feest. Het is bevrijdingsdag.
Iedereen viert feest, want het is bevrijdingsdag.
SAMENGESTELDE ZINNEN
In een samengestelde zin kunnen naast de persoonsvormen nog andere werkwoordsvormen staan.
Ik wil (hww = pv) graag op tijd komen (zww), maar ik heb (hww = pv) de bus gemist(zww).
Voorbeeld enkelvoudige zin
Het wordt slecht weer vandaag.
Ik ga vandaag naar de Action.
Hij kijkt veel naar Star Wars.
Voorbeeld samengestelde zin
Het wordt vandaag mooi weer en we gaan lekker naar het strand.
Hij kijkt veel naar Star Wars en schrijft daar over op zijn website.
Voegwoorden
Voegwoorden zijn een soort cement.
Je kunt met voegwoorden zinnen aan elkaar plakken.
Onderschikkende voegwoorden
aangezien
als
dat
doordat
terwijl
toen
Nevenschikkende voegwoorden
en
maar
want
of
dus
Is onderstaande zin enkelvoudig of samengesteld? Hij wist vorige week op tijd de ramp te voorkomen.
enkelvoudig
samengesteld
Is onderstaande zin enkelvoudig of samengesteld? In de vakantie hebben we gebarbecued en we hebben gezwommen.
enkelvoudig
samengesteld
Is onderstaande zin enkelvoudig of samengesteld? Wij hebben gisteren een nieuwe laptop gekocht, want de oude was kapot.
enkelvoudig
samengesteld
Noteer de persoonsvormen van onderstaande, samengestelde zin. Hij heeft cadeaus gekocht terwijl hij het geld niet had, daarom heeft hij nu schulden.
Uit welke 3 losse zinnen bestaat onderstaande zin? Hij heeft cadeaus gekocht terwijl hij het geld niet had, daarom heeft hij nu schulden.
Noteer de persoonsvormen uit onderstaande, samengestelde zin. Ik vind het niet aardig dat je dat zegt, maar je hebt wel een beetje gelijk.
Hoofd- en bijzinnen
Samengestelde zinnen bestaan uit hoofdzinnen en/ of bijzinnen.
Hoofd- en bijzinnen
Hoofdzin:
Het onderwerp en de persoonsvorm staan naast elkaar.
Er kunnen geen andere zinsdelen tussen staan.
De persoonsvorm staat in de hoofdzin vooraan (op de 1e of 2e plaats).
Bij samengestelde zinnen kun je onderscheid maken in hoofd- en bijzinnen.
Hoofd- en bijzinnen
Voorbeeld:
In de vakantie gaan wij altijd naar Spanje, want daar woont mijn tante.
In de vakantie gaan (niet) wij altijd naar Spanje, want daar woont (niet) mijn tante.
Het kan bij beide zinnen niet. Er zijn in deze zin dus twee hoofdzinnen.
Hoofd- en bijzinnen
In de vorige zin stonden dus twee hoofdzinnen. Er zit dus niet altijd een bijzin in een samengestelde zin.
In de volgende zin staat een hoofdzin en een bijzin:
Omdat mijn tante in Spanje woont, gaan wij daar ieder jaar naartoe.
Hoofd- en bijzinnen
Omdat mijn tante in Spanje woont, gaan wij daar ieder jaar naartoe.
Omdat mijn tante in Spanje woont, gaan (niet) wij daar ieder jaar naartoe.
In het eerste deel staat een zinsdeel tussen persoonsvorm en onderwerp. Dat is dus een bijzin.
In het tweede deel kan er niks tussen persoonsvorm en onderwerp, dus is het een hoofdzin.
originalType.dragQuestion
Enkelvoudige zin
Samengestelde zin
Bryan heeft een mop verteld.
Ik weet dat Bryan een mop vertelt.
originalType.dragQuestion
Hoofdzin
Bijzin
Tussen het ow en de pv kunnen andere zinsdelen staan
Tussen het ow en de pv kunnen geen andere zinsdelen staan
Het meisje verwacht dat ze van de slager een stukje worst krijgt.
Enkelvoudige zin
Samengestelde zin
Wilma ging naar huis omdat ze moe was.
Enkelvoudige zin
Samengestelde zin
De winkel op de hoek van de Hoogstraat is gisteren geopend.
Enkelvoudige zin
Samengestelde zin
Wil je die tas met boeken op tafel neerzetten?
Enkelvoudige zin
Samengestelde zin
Wat is de structuur? "Ik ontbijt het liefst met havermout en anders eet ik graag een banaan."
hoofdzin + hoofdzin
hoofdzin + bijzin
bijzin + hoofdzin
alleen een hoofdzin
Wat is de structuur? "Doordat ik zo gezond ontbijt, mag ik van mijzelf wat lekkers bij de lunch."
hoofdzin + hoofdzin
hoofdzin + bijzin
bijzin + hoofdzin
alleen een hoofdzin
OPDRACHT
GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN
Zinsdeelzinnen
Een bijzin is altijd een zinsdeel van de hoofdzin. En omdat dit een zin is, noemen we dit een zinsdeelzin.
1. Zoek de bijzin.
2. Vervang de bijzin door één woord (of woordgroep).
3. Ontleed de hoofdzin.
4. Het zinsdeel van het woord is ook de zinsdeelzin.
We kennen de volgende zinsdeelzinnen:
Voorzetselvoorwerpszin (vv-zin)
Bijwoordelijke bijzin (bwb-zin)
Onderwerpszin (ow-zin)
Lijdend voorwerpszin (lv-zin)
Naamwoordelijk deelzin (nw.deel-zin)
Meewerkend voorwerpszin (mv-zin)
Voorzetselvoorwerp
Voorzetselvoorwerp
Een voorzetselvoorwerp begint met een voorzetsel;
Een voorzetselvoorwerp komt voor bij werkwoorden of bijvoeglijk naamwoorden met een vast voorzetsel (luisteren naar, rekenen op, geven om, dol zijn op);
Het voorzetsel verbindt het voorzetselvoorwerp met het gezegde.
Voorbeelden
Ik ben niet tevreden met deze computer. --> tevreden zijn met
Bianca houdt al meer dan tien jaar van Kevin. --> houden van
Voorzetsel (vz)
Geeft vaak plaats, tijd of reden/oorzaak aan.
- plaats: aan het water
- tijd: na de vakantie, tijdens de wandeling, gedurende de lente
- reden/oorzaak: vanwege de file, door het succes, dankzij jouw hulp.
Soms is een voorzetsel deel van een vaste combinatie: Op iemands hulp rekenen, in verband met.
Let op: delen van een scheidbare werkwoorden zijn geen voorzetsel, maar bijwoord (bw).
VB. de trein komt aan. (aankomen)
Verschil bwb en vzv
Hij wacht op zijn vriendin. ->voorzetselvoorwerp
Hij wacht op de stoep. -> bijwoordelijke bepaling
Bij een bijwoordelijke bepaling:
geeft het voorzetsel een precieze plaats of tijd aan
kun je het vaak vervangen door een ander voorzetsel
Wil jij je ontfermen (over de nieuwe brugklassers)?
voorzetselvoorwerp
bijwoordelijke bepaling
Deze klas heeft altijd erg veel plezier (in het tekenlokaal).
voorzetselvoorwerp
bijwoordelijke bepaling
Mijn klasgenoten hebben wel vertrouwen (in hun mentor).
voorzetselvoorwerp
bijwoordelijke bepaling
Wij voetbalden vroeger altijd (op straat).
voorzetselvoorwerp
bijwoordelijke bepaling
Ik reken dat wel uit (op de achterkant van het luciferdoosje).
voorzetselvoorwerp
bijwoordelijke bepaling
De docent Nederlands heeft geen medelijden (met leerlingen die niet leren).
voorzetselvoorwerp
bijwoordelijke bepaling
Soorten werkwoorden
Er zijn verschillende soorten werkwoorden:
1. Zelfstandig werkwoord (zww)
- Belangrijkste werkwoord in de zin
- Heb je maar één werkwoord? Dan is dit sowieso een zww.
- Heb je meerdere werkwoorden? Dan is vaak het laatste werkwoord van de zin het zww.
2. Hulpwerkwoord (hww)
Heb je meer werkwoorden in de zin? Dan is er één werkwoord het zww en zijn alle andere werkwoorden hww.
3. Koppelwerkwoord (kww)
Komt alleen voor in een naamwoordelijk gezegde.
Werkwoordstijden
Onvoltooid tegenwoordige tijd
Onvoltooid verleden tijd
Voltooid tegenwoordige tijd
Voltooid verleden tijd
Onvoltooid tegenwoordige toekomende tijd
Onvoltooid verleden toekomende tijd
Voltooid tegenwoordige toekomende tijd
Voltooid verleden toekomende tijd
ik roep
ik riep
ik heb geroepen
ik had geroepen
ik zal roepen
ik zou roepen
ik zal hebben geroepen
ik zou hebben geroepen
Werkwoordstijden
1. Ik eet een appel. (O.T.T.)
2. Ik heb een appel gegeten. (V.T.T.)
HEB GEGETEN = WERKWOORDELIJK GEZEGDE
HEB = hulpwerkwoord
GEGETEN = zelfstandig werkwoord
Werkwoordstijden
1. Hij gaat naar de stad - O.T.T.
2. Hij ging naar de stad - O.V.T.
3. Hij is naar de stad geweest - V.T.T.
IS GEWEEST = WERKWOORDELIJK GEZEGDE
is = hulpwerkwoord
geweest = zelfstandig werkwoord
Hulpwerkwoord
Meer werkwoorden in de zin?
Dan is er (minstens) één het hulpwerkwoord.
Het hulpwerkwoord geeft "hulp" aan het zelfstandige werkwoord om een tijd of een uitdrukking te maken.
Het hulpwerkwoord heeft zelf geen duidelijke betekenis.
Bijvoorbeeld: Ik heb gegeten.
Koppelwerkwoord (kww)
Geeft geen handeling aan
Koppelt het onderwerp aan een kenmerk of eigenschap verderop in de zin.
Kan er maar 1 van in de zin staan
Het onderwerp doet niets, maar is iets.
Hij is ziek.
Ik ben docent.
Hij lijkt erg moe.
De lucht blijft de hele dag bewolkt.
Jullie worden beter in wiskunde.
Koppelwerkwoord
zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen (heten, dunken en voorkomen)
Rondje Schrijven – Werkwoordsoorten
Leerdoel : Samenwerken om correcte en logische zinnen te maken met een zelfstandig werkwoord, hulpwerkwoord en koppelwerkwoord.
Lees de startzin op jullie opdrachtformulier.
Leerling 1: Voegt een zelfstandig werkwoord toe.
Leerling 2: Voegt een hulpwerkwoord toe.
Leerling 3: Voegt (indien mogelijk) een koppelwerkwoord toe.
Tip: maak samengestelde zinnen of maak twee losse zinnen *
Leerling 4: Controleert de zin en leest deze voor aan de groep.
Hele groep: benoem de woordsoorten van de zin
Klaar? Maak nog een zin met een nieuwe startzin!
Let op!
De zin moet logisch blijven.
Elk werkwoord moet correct gebruikt worden.
Kom je er niet uit? Overleg met je groep!
minute
second
Rondje Schrijven – Werkwoordsoorten
Voorbeeld:
Op een warme dag...
Op een warme dag heb ik door het mooi landschap gefietst, maar het is wel vermoeiend.
heb = hulpww gefietst = zelfstandig ww is = koppelww (vermoeiend = naamwoordelijk deel)
of
Op een warme dag heb ik door het mooie landschap gefietst.
Op een warme dag was het strand druk.
Lesplanning
Oefentoets maken
LET OP: Herhaal thuis ook de volgende zinsdelen: onderwerp, werkwoordelijk gezegde, naamwoordelijk gezegde, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp en bijwoordelijke bepaling
HUISWERK
Lesboek 2A
3.8 Woordsoorten
Opdracht 4, 5 en 6 (blz. 218 - 220)
originalType.poll
Grammatica - taalkundig
persoonlijk, bezittelijk voornaamwoorden
Herhaling
Betrekkelijk voornaamwoord
1. Die verwijst naar de-woorden.
2. Dat verwijst naar het-woorden.
3. Wat verwijst naar:
een overtreffende trap na ‘het’:
- Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.
'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:
- Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.
een hele zin of een deel van een zin:
- Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.
4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)
- Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili.
Herhaling
Betrekkelijk voornaamwoord
Zo'n woord of woordgroep waarnaar het betrekkelijk voornaamwoord verwijst, noemen we het antecedent.
Het boek dat jij leest, zegt mij niets.
Het boek = het antecedent, dat = het betrekkelijk voornaamwoord
De auto die daar staat, is van hem.
De auto = het antecedent, die = het betrekkelijk voornaamwoord
Herhaling
Bijwoord (BW)
Een bijwoord zegt meestal iets over
een ander woord:
Werkwoord (Anna hockeyt goed)
Bijvoeglijk naamwoord (Anna heeft een erg mooie hockeystick)
Ander bijwoord (Anna kan ook bijzonder snel rennen)
Een BW zegt NOOIT iets over een ZN (dan is het een BN)
HUISWERK 28 MEI 2024 - blz. 150 + 151 Opdracht 1: 1 .1 - 1.2 - 1.3 Opdracht 2 WELKE OPDRACHT VOND JE HET MOEILIJKST?
1.1 Samengestelde zinnen verdelen in enkelvoudige zinnen
1.2 Noteer van elke enkelvoudige zin het gezegde: wg of ng
1.3 Neem de werkwoorden over en noteer: zww/kww of hww
Opdracht 2 Hoofd- en bijzinnen. Neem de werkwoorden over en noteer: zww/kww of hww
OPDRACHT
Opdracht in tweetallen:
Duo-opdracht:
Vertel elkaar de opdracht van het huiswerk die je moeilijk vond. Kijk de opdracht van elkaar na.
Bij verschillende antwoorden: probeer samen elkaars opdrachten op te lossen met behulp van het boek
GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN
hoofdzinnen en bijzinnen
Bij een hoofdzin staan persoonsvorm en onderwerp naast elkaar. Er past (bijna nooit) een woord tussen.
De persoonsvorm staat op de eerste of tweede plaats.
GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN
hoofdzinnen en bijzinnen
Bij een bijzin kan of staat er een woord tussen de persoonsvorm en het onderwerp. Er past dus een woord tussen.
Een bijzin kun je (meestal) vervangen door één woord of woordgroep.
De persoonsvorm staat vaak achter in de zin.
Ik blijf vandaag binnen, omdat het zo hard regent.
hz + hz
hz + bz
bz + hz
Wie het boeket vangt, mag als volgende trouwen!
hz + hz
hz + bz
bz + hz
GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN
nevenschikking en onderschikking
Als twee zinnen van hetzelfde niveau naast elkaar staan, dan noemen we dit nevenschikkig.
Als twee zinnen van een ander niveau naast elkaar staan, dan noemen we dit onderschikking.
GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN
zinsdeelzinnen
Een bijzin is altijd een zinsdeel van de hoofdzin. En omdat dit een zin is, noemen we dit een zinsdeelzin.
We kennen de volgende zinsdeelzinnen: ow-zin, lv-zin, nw.deel-zin, mv-zin, vv-zin en bwb-zin.
GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN
zinsdeelzinnen
1. Zoek de bijzin.
2. Vervang de bijzin door één woord (of woordgroep).
3. Ontleed de hoofdzin.
4. Het zinsdeel van het woord is ook de zinsdeelzin.
GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN
zinsdeelzinnen
Ik blijf vandaag binnen, omdat het zo hard regent.
Daarom blijf ik vandaag binnen.
bwb-zin = omdat het zo hard regent
GRAMMATICA ZINSDELEN: SAMENGESTELDE ZINNEN
zinsdeelzinnen
Wie het boeket vangt, mag als volgende trouwen!
Zij mag als volgende trouwen!
ow-zin = Wie het boeket vangt
Wat is de bijzin? Veel reizigers waren doordat het zo hard sneeuwde, op het NS-station gestrand.
Veel reizigers
op het NS-station gestrand
Veel reizigers waren
doordat het zo hard sneeuwde
Wat is de bijzin? 'Ze hebben de hond die me laatst gebeten heeft, moeten afmaken.'
ze hebben moeten afmaken
de hond die me laatst gebeten heeft
ze hebben
de hond
Hoe benoem je de bijzin? Ze hebben de hond die me laatst gebeten heeft, moeten afmaken.
ow-zin
bwb-zin
lv-zn
mv-zin
Wat is de bijzin? 'Wie de hele waarheid wil kennen, moet vroeg opstaan'
wie wil kennen
moet vroeg opstaan
wie de hele waarheid wil kennen
moet vroeg opstaan
Hoe benoem je de bijzin? Wie de hele waarheid wil kennen, moet vroeg opstaan.
ow-zin
bwb-zin
lv-zin
nw.deel-zin
HERHALEN
Betrekkelijk
voornaamwoord
Het betrekkelijk voornaamwoord (betr. vnw) verwijst terug naar een woord of woordgroepje dat er vlak voor staat, het antecedent.
De bekendste betrekkelijke voornaamwoorden zijn die, dat, wie en wat.
Betrekkelijk voornaamwoord
Zo'n woord of woordgroep waarnaar het betrekkelijk voornaamwoord verwijst, noemen we het antecedent.
Het boek dat jij leest, zegt mij niets.
Het boek = het antecedent, dat = het betrekkelijk voornaamwoord
De auto die daar staat, is van hem.
De auto = het antecedent, die = het betrekkelijk voornaamwoord
Betrekkelijk voornaamwoord
1. Die verwijst naar de-woorden.
2. Dat verwijst naar het-woorden.
3. Wat verwijst naar:
een overtreffende trap na ‘het’:
- Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien.
'vage' woorden als alles, datgene, diegene, het enige, iets, niets, veel, weinig:
- Alles wat op de site staat, is uit voorraad leverbaar.
een hele zin of een deel van een zin:
- Max is een ijverige leerling, wat niet gezegd kan worden van Wesley.
4. Voorzetsel + wie verwijst naar een persoon (van wie, door wie, voor wie etc.)
- Tessa, van wie ik dit huisje huur, maakt een rondreis door Chili.
Let op: dus niet met waar + voorzetsel: waarover, waarvoor enz. -> dit zijn vragende voornaamwoorden.
BIJWOORDEN
Een bijwoord geeft extra informatie over:
Een werkwoord (Hij loopt snel.)
Een ander bijwoord (Zij spreekt heel duidelijk.)
Een bijvoeglijk naamwoord (Dat is een erg mooi schilderij.)
De hele zin (Gelukkig regent het vandaag niet.)
Bijwoorden kunnen antwoorden geven op vragen zoals:
Hoe? (Hij spreekt duidelijk.)
Waar? (Zij woont hier.)
Wanneer? (We gaan morgen op vakantie.)
BIJWOORDEN
Wederkerend voornaamwoord
Bij wederkerende werkwoorden (zich verslikken, zich vergissen) zie je het onderwerp 'wederkeren' (terugkomen) in een wederkerend voornaamwoord. Het hangt van het onderwerp af welk wederkerend voornaamwoord je gebruikt.
kijk maar: "ik verslik" kan niet
- ik verslik me - wij verslikken ons
- jij verslikt je - jullie verslikken je
- hij/zij/ze verslikt zich - zij/ze verslikken zich
Herhaling
Aanwijzend voornaamwoord
Aanwijzende voornaamwoorden gebruik je om met taal iets aan te wijzen: die, deze, dit en dat, dergelijk(e), zulk(e), zo'n
Deze dag gaat heel leuk worden.
Die leerling heeft goed gescoord!
Dat hondje heeft twee tanden.
Een aanwijzend voornaamwoord kan ook zelfstandig voorkomen:
Dat heeft twee tanden.
Deze heeft lange poten.
Bij 'de-woorden' en bij meervoud horen de aanwijzende voornaamwoorden: deze en die.
Bij ‘het-woorden' horen de aanwijzende voornaamwoorden: dit en dat.
Een aanwijzend voornaamwoord staat voor een zelfstandig naamwoord.
Vragend voornaamwoord
Een vragend voornaamwoord is een woord dat verwijst naar personen, dieren of dingen
Staat aan het begin van een vraag: Wie, wat, welke, wat voor (een)
Bijvoorbeeld: Wie loopt daar in de verte?
Er zijn ook vraagzinnen zonder vragende voornaamwoorden.
Bijvoorbeeld: Hoe zou je reageren als je beste vriend met je vriendin heeft gezoend?
hoe = bijwoord
Bijvoorbeeld: Kennen Britt en Niek elkaar eigenlijk wel?
Kennen = zelfstandig werkwoord
Vragend voornaamwoord (vr.vnw)
Let op!
- Woorden die vragen naar een plaats en tijd zijn geen vragende voornaamwoorden (waarheen, wanneer, waar).
- Wie en wat zijn geen vragend voornaamwoorden als ze terugverwijzen naar een eerder genoemd woord.
Het meisje, met wie (geen vr.vnw) ik ga winkelen, is mijn dochter.
Dat is iets wat (geen vr.vnw) ik nooit zou doen!
Let op!
Woorden die vragen naar een plaats en tijd zijn geen vragende voornaamwoorden (waarheen, wanneer, waar), maar bijwoorden
Wie en wat zijn geen vragend voornaamwoorden als ze terugverwijzen naar een eerder genoemd woord.
Het meisje, met wie (geen vragend vnw, maar betrekkelijk voornaamwoord) ik ga winkelen, is mijn dochter.
Dat is iets wat (geen vragend vnw, maar betrekkelijk voornaamwoord) ik nooit zou doen!
OEFENTOETS
Maak de oefentoets individueel.
Lees de vragen en beantwoord ze zo goed mogelijk.
Klaar?
Vergelijk je antwoorden met een klasgenoot. Werk in tweetallen en bespreek jullie antwoorden.
Overleg bij verschillende antwoorden.
Leg elkaar uit waarom je een bepaald antwoord hebt gekozen en probeer samen tot de juiste oplossing te komen.