Kritisch denken en samenleven
Kritisch denken en samenleven
Deze les verbindt drie onderdelen: kritisch denken als basisvaardigheid, het asielvraagstuk als maatschappelijke casus en ongelijke beloning als sociaal-economische casus.
Lesdoel
Ik kan informatie en maatschappelijke kwesties kritisch beoordelen en mijn mening onderbouwen met argumenten.
Dit doel bundelt de verschillende leerdoelen uit de drie onderdelen tot één lesdoel dat past bij één lesreeks.
5.1 Kritisch denken
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past voor jou bij kritisch denken?
Gebruik de antwoorden als startpunt: vraag waarom woorden als 'twijfelen', 'checken', 'luisteren' of 'argumenten' genoemd worden.
Wat is kritisch denken?
Kritisch denken betekent dat je niet alles meteen aanneemt.
je schat informatie op waarde
je leeft je in in een ander
je denkt na over je eigen mening
Deze slide heeft geen instructies
Feit, fictie en mening
Feit: informatie die controleerbaar is
Fictie: verzonnen informatie of een verzonnen verhaal
Mening: wat iemand vindt of denkt
Kritisch denken begint met het herkennen van dit verschil.
Benadruk dat meningen wel op feiten kunnen steunen, maar zelf geen feiten zijn.
Informatie op waarde schatten
Let bij informatie op:
de bron: wie zegt het?
het doel: informeren, overtuigen of amuseren?
de onderbouwing: zijn er feiten of voorbeelden?
de actualiteit: is de informatie nog geldig?
Koppel dit aan nieuws, sociale media en gesprekken in het dagelijks leven.
Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?
Deze slide heeft geen instructies
Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?
Deze slide heeft geen instructies
Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?
Deze slide heeft geen instructies
Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?
Deze slide heeft geen instructies
Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?
Deze slide heeft geen instructies
Inleven in een ander
Kritisch denken is meer dan controleren.
Je probeert ook te begrijpen waarom iemand iets vindt. Daardoor zie je beter welke ervaringen, belangen en emoties een rol spelen.
Maak duidelijk dat begrip tonen niet hetzelfde is als het met iemand eens zijn.
Je eigen mening vormen
Een onderbouwde mening bouw je op met argumenten.
je vergelijkt verschillende standpunten
je onderzoekt argumenten
je denkt na over wat jij overtuigend vindt
je kunt je mening aanpassen als feiten daarom vragen
Deze slide heeft geen instructies
Wat hoort niet bij kritisch denken?
Inleven
Onderzoeken
Klakkeloos aannemen
Afwegen
De juiste keuze is 'klakkeloos aannemen', omdat kritisch denken juist betekent dat je informatie beoordeelt en niet meteen gelooft.
Maak de begrippen compleet
Een feit is controleerbare informatie. Een mening is wat iemand vindt of denkt. Bij kritisch denken let je ook op de bron en op de onderbouwing van informatie.
Alle woorden komen letterlijk terug in het eerste lesdeel en controleren kernbegrippen uit dat blok.
Waarom is inleven belangrijk bij kritisch denken?
Bespreek dat goede antwoorden noemen: luisteren naar een ander, begrijpen welke belangen/ervaringen meespelen, argumenten vergelijken en niet meteen oordelen.
Aan de slag!
Maak de opdrachten van 5.1
Deze slide heeft geen instructies
5.2 Asielvraagstuk
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het asielvraagstuk?
Het asielvraagstuk gaat over de opvang, beoordeling en toelating van mensen die bescherming zoeken in een ander land.
Daarbij spelen rechten, regels en belangen tegelijk een rol.
Gebruik hier het civics-perspectief: instituties, regels en botsende belangen.
Belangrijke begrippen
Vluchteling: iemand die zijn land ontvlucht vanwege gevaar
Asielzoeker: iemand die in een ander land bescherming aanvraagt
Asiel: bescherming die een land kan geven
Statushouder: iemand die een verblijfsvergunning heeft gekregen
Noem dat in dagelijks taalgebruik begrippen vaak door elkaar worden gebruikt, maar juridisch niet hetzelfde betekenen.
De asielprocedure in grote lijnen
Aanmeldcentrum → aanvraag asiel → onderzoek door de IND → besluit
Bij een positief besluit krijgt iemand een verblijfsvergunning.
Bij een negatief besluit mag iemand niet blijven, tenzij er nieuwe redenen zijn om bescherming te vragen.
Houd het op hoofdlijnen; de les vraagt beschrijven, niet juridische verdieping.
Instanties in de asielketen
IND
Regelt de opvang van asielzoekers, bijvoorbeeld in een azc.
Beoordeelt de asielaanvraag en beslist over een verblijfsvergunning.
COA
Licht ook kort toe: een azc is een asielzoekerscentrum en een aanmeldcentrum is de plek waar de procedure start.
Belangen en mensenrechten
In het asielvraagstuk komen verschillende belangen samen:
bescherming van mensenrechten
uitvoerbaarheid van beleid
veiligheid en draagvlak
opvang, wonen en kosten
Benadruk dat maatschappelijke discussies vaak ontstaan doordat deze belangen niet vanzelf hetzelfde uitpakken.
Asielbeleid en toelatingsbeleid
Asielbeleid gaat over hoe een land omgaat met mensen die bescherming zoeken.
Toelatingsbeleid gaat over de regels om wel of niet in Nederland te mogen blijven.
Deze regels bepalen mede hoe streng of ruim een land is.
Deze slide heeft geen instructies
Welke instantie beoordeelt een asielaanvraag?
COA
IND
azc
gemeente
COA regelt opvang; IND beoordeelt de aanvraag en beslist over de verblijfsvergunning.
Zet de asielprocedure op orde
Een asielzoeker vraagt bescherming aan in een ander land. De procedure start in een aanmeldcentrum. Daarna doet de IND onderzoek en neemt een besluit. Bij een positief besluit volgt een verblijfsvergunning.
De volgorde en termen sluiten direct aan op de slides over begrippen, procedure en instanties.
Aan de slag!
Maak de opdrachten van 5.2!
Deze slide heeft geen instructies
5.3 Ongelijke beloning
Deze slide heeft geen instructies
Wie heeft een bijbaan?
Wie zou het vervelend vinden als iemand met dezelfde leeftijd, hetzelfde werk, meer zou verdienen?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is ongelijke beloning?
Van ongelijke beloning is sprake als mensen voor gelijk of vergelijkbaar werk niet hetzelfde betaald krijgen.
Dat kan gaan over loon, toeslagen, doorgroeikansen of andere arbeidsvoorwaarden.
Verbind dit met burgerschap: het gaat niet alleen om geld, maar ook om rechtvaardigheid en vertrouwen in de samenleving.
Waarom geeft dit spanning?
Als beloning ongelijk voelt, kan dat leiden tot:
gevoelens van onrecht
minder vertrouwen in werkgevers of overheid
minder solidariteit tussen groepen
maatschappelijke discussie over eerlijkheid
Deze slide heeft geen instructies
Regels en afspraken
Het gelijkheidsbeginsel betekent dat gelijke gevallen gelijk behandeld moeten worden.
Daarnaast spelen de wet en de CAO een rol. In een CAO staan afspraken over loon en arbeidsvoorwaarden voor een sector of bedrijf.
Maak duidelijk dat CAO-afspraken ongelijkheid niet automatisch oplossen, maar wel houvast geven.
Politieke visies op ongelijke beloning
Meer nadruk op verkleinen van inkomensverschillen, bescherming van werknemers en solidariteit.
Vaak bij rechtse partijen
Meer nadruk op eigen verantwoordelijkheid, marktwerking en ruimte voor werkgevers.
Vaak bij linkse partijen
Formuleer dit als algemene politieke accenten, niet als absolute tegenstelling tussen alle partijen.
Een loonstrookje begrijpen
Op een loonstrookje staan meestal:
bruto loon
inhoudingen, zoals belasting
toeslagen of vergoedingen
netto loon: het bedrag dat je ontvangt
Leg uit dat een loonstrookje helpt om beloning te controleren en te begrijpen.
Wat betekent het gelijkheidsbeginsel?
Iedereen hetzelfde loon
Gelijke gevallen gelijk
Werkgevers bepalen alles
De overheid betaalt loon
Let op de veelgemaakte fout: gelijkheidsbeginsel betekent niet automatisch exact hetzelfde loon voor iedereen, maar gelijke behandeling van gelijke gevallen.
Vul de kernwoorden in
Bij ongelijke beloning krijgen mensen voor gelijk of vergelijkbaar werk niet hetzelfde betaald. De CAO bevat afspraken over loon en arbeidsvoorwaarden. Op een loonstrookje zie je onder meer het bruto loon en het netto loon dat je ontvangt.
Controleert begrip van de kernbegrippen uit het derde subtopic én het loonstrookje.
Wie moet ongelijke beloning vooral aanpakken?
Werkgevers
Overheid
Vakbonden
Samen
Deze slide heeft geen instructies
Loonstrookje
Pak je eigen loonstrook er eens bij
Begrijp je alles wat op jouw loonstrookje staat?
Controleer je altijd je loonstrookje? Waarom wel/niet?
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
Maak de opdrachten van 5.3
Deze slide heeft geen instructies
Afronding hoofdstuk 5
Herhaling alle begrippen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
feit - informatie die controleerbaar is
fictie - verzonnen informatie of een verzonnen verhaal
mening - wat iemand vindt of denkt
kritisch denken - informatie beoordelen, je inleven in anderen en nadenken over je eigen mening
vluchteling - iemand die zijn land ontvlucht vanwege gevaar
asielzoeker - iemand die bescherming aanvraagt in een ander land
asiel - bescherming die een land kan geven
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
statushouder - iemand met een verblijfsvergunning
asielvraagstuk - de maatschappelijke discussie over opvang, toelating en beleid rond asiel
belangen - zaken die mensen of groepen belangrijk vinden
asielbeleid - regels en keuzes rond asiel
toelatingsbeleid - regels om wel of niet in een land te mogen blijven
aanmeldcentrum - plek waar een asielaanvraag start
azc - opvanglocatie voor asielzoekers
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
COA - organisatie die opvang van asielzoekers regelt
IND - organisatie die asielaanvragen beoordeelt
verblijfsvergunning - toestemming om in Nederland te blijven
mensenrechten - basisrechten die voor ieder mens gelden
gelijkheidsbeginsel - gelijke gevallen moeten gelijk behandeld worden
CAO - collectieve afspraken over loon en werk
ongelijke beloning - verschil in beloning bij gelijk of vergelijkbaar werk
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
solidariteit - bereidheid om elkaar te steunen
linkse partijen - politieke partijen die vaak meer nadruk leggen op gelijkheid en bescherming
rechtse partijen - politieke partijen die vaak meer nadruk leggen op eigen verantwoordelijkheid en marktwerking
loonstrookje - overzicht van loon, inhoudingen en netto bedrag
Deze slide heeft geen instructies