Elektrische waggie 1

• Kunst
• Mediawijsheid
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1

Introductie

Een les over elektrische auto's en duurzaamheid door de blik van klimaatrechtvaardigheid.

Instructies

Les 1 van 3

Wat gaan we doen?

De les wordt gegeven binnen de bredere context van het begrip klimaatrechtvaardigheid of klimaatonrecht. Dit fenomeen beschrijft de structurele ongelijkheid die vergroot wordt door de klimaatcrisis. In deze les wordt de schaduwzijde van elektrisch rijden belicht. In veel rijke westerse landen neemt elektrisch rijden snel toe. Dit lijkt alleen maar goed te zijn voor mens en milieu. Maar ergens wordt de prijs betaald voor deze duurzame ontwikkeling. In Congo, om precies te zijn in de kobaltmijnen.

Lesdoel
- Leerlingen kennen de begrippen ‘klimaatrechtvaardigheid’ en ‘klimaatonrecht’.    
- Leerlingen kennen de problemen rondom het winnen van kobalt.
- Leerlingen kunnen in CapCut een video maken waarmee zij kritiek hebben op kobaltwinning. 

Onderdelen van de les
- Uitleg klimaatgevolgen. 
- Interactief gesprek kobalt.
- Uitleg klimaatonrecht.
- Opdracht klimaatscore.
- Uitleg commercial maken.
- Opdracht commercial maken.
- Presenteren (optioneel).

Benodigdheden
- PC’s.
- CapCut.
- Usb-stick.

Begrippenlijst
- Klimaatonrecht: de structurele ongelijkheid die vergroot wordt door de klimaatcrisis.
- Kobalt: een metaal uit Congo dat o.a. in de accu’s van elektrische auto’s zit.

Tips
Voor de opdracht hebben de leerlingen de 2 volgende video’s nodig. Deze kun je van te voren downloaden.

https://youtu.be/SITCAtWXO9w?feature=shared

https://youtu.be/eYeH0A8B5zU?feature=shared 

Voordat we het over elektrisch rijden gaan hebben, bekijken we eerst een fragment (0:16-1:03) uit deze video om vast te stellen of er sprake is van een klimaatcrisis en wat de gevolgen hiervan (kunnen) zijn. Zo is er voor het vervolg van de les duidelijkheid over de context waarin we elektrisch rijden bespreken.

Een opsomming van de actuele gevolgen van klimaatverandering en het ontwrichtende effect op samenlevingen. In de video worden deze ook genoemd. 

We gaan het hebben over elektrisch rijden. Introduceer dit onderwerp door middel van een associatie-oefening. Wat zien de leerlingen en welke associaties hebben ze daarbij? Leerlingen mogen alle ervaringen met en meningen over elektrische auto's delen. 

We bespreken deze prikkelende stelling. Dit kan op meerdere manieren, maar hier volgt een voorbeeld met stappenplan.

1. Stelling een paar keer voorlezen en even laten bezinken.

2. Stelling verder uitleggen: elektrisch rijden is inderdaad duurzaam, maar lost natuurlijk zeker niet de gehele klimaatcrisis op. Autofabrikanten maken wel winst als vanouds. Dus wie/wat wordt er nou echt veel beter van? De planeet, de automerken, allebei?

3. Door middel van handen in de lucht of staan/zitten peilen wie het er mee eens/oneens is.

4. Uitvragen of leerlingen hun mening kunnen toelichten. Dit hoeft niet per se, dus er hoeven geen leerlingen te worden aangewezen. Later in de les wordt er ook in kleine groepjes gewerkt, dan is er ook nog ruimte om het over de stelling te hebben. Het doel is nu voornamelijk om de leerlingen aan het denken te zetten. Er hoeft dus geen eenduidig antwoord te komen. 

Kobalt

Maak samen met de leerlingen een woordweb. Om dit in LessonUp te doen moet je inloggen met een telefoon of tablet. 

Analoog:

Je kunt dit woordweb natuurlijk ook gewoon op het bord tekenen.

Subgroepjes:
Je kunt de opdracht ook laten uitvoeren in kleine groepjes.

Vraag uit of de leerlingen dit woord kennen en wat ze ervan af weten / welke associaties ze erbij hebben. Als de leerlingen er helemaal geen weet van hebben dan kun je een beetje sturen door aan te geven dat het een grondstof is die nodig is voor het maken van veel elektronische producten.

Bekijk deze video (0:08-1:55). Hierin wordt het onrecht rondom kobaltwinning uiteengezet. 

Hoeveel procent van alle kobalt ter wereld ligt in Congo?

1. 30%
2. 50%
3. 70%
4. 90%

We gaan een quiz doen om een aantal belangrijke feiten uit de video nader te bespreken. Na elke vraag kun je wat meer gedetailleerd uitweiden over het onderwerp.

Benadruk dat het rijke westen erg afhankelijk is van Congo. En in de video is ook gezegd dat Congo, naast kobalt, nog veel andere kostbare grondstoffen heeft. Congo zou dus eigenlijk een rijk land moeten zijn.

Kies of je de quiz digitaal wilt laten spelen of niet. Voor digitaal meespelen moeten leerlingen inloggen.

Analoog:
Je kunt de quizvragen ook gezamenlijk, klassikaal beantwoorden.

Hoeveel kost 1 kg kobalt?

1. $15
2. $20
3. $25
4. $30

Volgens onderzoek verdient een Congolees koppel, waarvan beide partners fulltime in de mijnen werken, gemiddeld $202 dollar per maand. 

Hoeveel verdienen de leerlingen wanneer ze in een supermarkt werken?

Om in Congo met een gemiddeld gezin rond te kunnen komen (dus niet luxe leven), is $243 per maand nodig. Mijnwerkers verdienen dus minder geld dan nodig is. Maar om het nog triester te maken, betaalt het werk in de mijnen iets meer dan veel ander werk in Congo! 

Omdat het dus moeilijk is om rond te komen in Congo werken er ook kinderen in de mijnen. Volgens onderzoek zijn dit er ongeveer 40.000. Sommigen zijn zelfs nog maar 7 jaar oud.

Hoewel Congo dus zeer rijk is aan grondstoffen, zien de inwoners hier niets van terug.

https://ipisresearch.be/publication/much-miner-earn-assessment-miners-revenue-basic-needs-study-drc/

https://www.humanium.org/en/the-current-state-of-child-labour-in-cobalt-mines-in-the-democratic-republic-of-the-congo/

Welke 'landen' verdienen het meest aan kobalt?

1. Nigeria, Zuid-Afrika en Egypte
2. Verenigde Staten, Europa en China
3. Argentinië, Brazilië en Chili
4. Australië

Kwetsbare landen als Congo betalen de prijs voor de verduurzaming van rijke westerse landen: klimaatonrecht. 

We gaan een opdracht doen in groepjes. De leerlingen mogen zelf de groepjes indelen. Er worden nogal persoonlijke vragen gesteld, dus is het fijn als de leerlingen op hun gemak zijn bij elkaar. De docent kan hier natuurlijk ook in begeleiden. 

De opdracht kan al worden uitgevoerd met 2 leerlingen. De maximale grootte is 3/4 leerlingen, anders wordt het te druk.

Voor we gaan beginnen, kijken we een kort fragment (0:31-0:54). Niet alleen in Congo is sprake van klimaatonrecht. 

Elektrisch rijden is, los van de eerder benoemde problematiek, duurzamer dan rijden op brandstof. Maar niet iedereen koopt zomaar een elektrische auto. 

Aan de hand van dit fragment kun je dit benoemen: (snel) verduurzamen is een privilege. In de opdracht gaan de leerlingen dit zelf ervaren. 

In groepjes houden leerlingen hun klimaatscore bij. Iedereen begint op 0. Ze schrijven hun score op op een blaadje of in hun telefoon. Terwijl de leerlingen bezig zijn, loopt de docent langs om gesprekken aan te knopen aan de hand van de vragen. De docent houdt ook de eigen score bij. 

Leerlingen mogen vrijwillig meer toelichting geven bij hun persoonlijke klimaatscore, maar dit hoeft niet. De docent deelt ook de eigen score en duidt de verschillende scores. 

Elektrisch rijden is duurzaam en een mooi statussymbool, maar lang niet voor iedereen toegankelijk. Ditzelfde geldt voor andere ontwikkelingen. 

Door dit spel ervaren de leerlingen dat het onrecht van het klimaatprobleem, ook bestaat in de zogenaamde oplossingen.

We kijken nog het laatste stukje van de eerdere video (2:05-2:21) om te benadrukken dat elektrisch rijden wel degelijk voor verduurzaming zorgt. Alleen dus niet voor iedereen.

De conclusie van de les: een groene oplossing met een donkerrood randje.

Wat we vandaag geleerd hebben wordt natuurlijk niet eerlijk toegegeven door autofabrikanten. Die benadrukken liever hoe groen elektrisch rijden is. 

Volgende week gaan we bestaande reclames voor elektrisch rijden aanpassen met de nadelen waar we vandaag over geleerd hebben.