Bodemecologie

Landschap/ecologie

Les Bodemecologie en bodem gebruik

1 / 41
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologie/geologieMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 41 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Landschap/ecologie

Les Bodemecologie en bodem gebruik

Na deze les kun je

  • Uitleggen wat bodemecologie is

  • Uitleggen wat een ecosysteemdienst is

  • Benoemen welke ecosysteemdiensten er zijn

  • Benoemen wat de definitie van bodemgebruik is

  • Verschillende doeleinden van bodemgebruik benoemen

  • Het belang van duurzaamheid bij bodemgebruik uitleggen


Wat weet je over het bodemvoedselweb?

Bodemecologie

  • De studie van bodemorganismen en hun leefomgeving.


  • Biotische factoren

    • Micro-organismen (bacteriën en schimmels), bodemfauna en plantenwortels


  • Abiotische factoren

    • Bodemstructuur, vochtgehalte, temperatuur, pH-waarde.

Ecosysteemdiensten

  • Dienst die een gezond ecosysteem aan de mens levert.


  • 4 verschillende diensten:

  1. Verstrekken van een product

  • Hout

  1. Regulerende dienst -> een gezonde leefomgeving

  • Bestuiving van gewassen

  1. Culturele dienst

  • Beleving/recreatie

  1. Ondersteunende dienst

  • Kringlopen

Ecosysteemdiensten

  • Bodem:

    • Nutriëntenkringloop

    • Waterregulatie

    • Koolstofopslag

  • Landbouw:

    • Bodemvruchtbaarheid

    • Pestbeheer

  • Milieu

    • Bodemerosie

    • Verontreiniging


Bodemfauna

Welke bodem is in betere staat?

A B

Welke functies heeft het bodemleven?

Bodemfauna

  • Micro-organismen (< 0,1mm)

    • Afbreken van organisch materiaal

    • Onderdrukken van plantenziekten


Bodemfauna

  • Mesofauna

    • Ongewervelden 0,1-2 mm


  • Voorbeelden:

    • Wortelknobbelaaltjes

      • Oribatida (bodemmijten)

      • Gamasida (roofmijt)

Bodemfauna

  • Macrofauna > 2mm (met het blote oog te zien)


  • Regenwormen

    • Lumbricus terrestris

    • Insecten

      • Carabidae (loopkevers)

      • Formicidae (mieren)

      • Scarabaeidae (mestkevers)

Bodemvoedselweb

Bodemprocessen

  • Organische stofafbraak

    • Het proces waarbij micro-organismen organisch materiaal afbreken

      • Vrijmaken van Nutriënten

      • Humusvorming

  • Bodemademhaling

    • De uitstoot van CO2 door micro-organisme tijdens de afbraak van organisch materiaal

  • Nutriëntenkringloop

    • Circulatie van essentiële voedingsstoffen.


Stikstofkringloop

Indicatoren van bodemgezondheid

  • Fysiek

    • Bodemstructuur -> Aggregaatstabiliteit en porositeit


  • Infiltratiecapaciteit

  • Chemisch

    • pH-waarde

    • Nutriëntgehalte

  • Biologisch

    • Microbiële biomassa

    • Biodiversiteit

Bodemerosie- en bescherming

  • Het proces waarbij bodemdeeltjes loskomen en worden verplaatst door wind, water of de mens

    • Verlies van vruchtbare grond

    • Watervervuiling


  • Beschermingsmaatregelen:

    • Bodembedekking

    • Terrasvorming

    • Windschermen


Menselijke invloed

Landbouw

  • Verzuring, vermesting, uitdroging, verdichting en het verlies van natuurlijke afweer tegen patogenen.


  • Monoculturen –> 1 gewas

  • Kunstmest –> Een teveel aan stikstof -> vermesting en verzuring

  • Verdichting -> zware machines

Landbouw maatregelen

  • Plantenresten laten liggen

  • Bodem bedekkende soorten/groenbemesters

  • Gewassen afwisselen

  • Minder ploegen

  • Kunstmest vervangen met dierlijke mest.

Bodemverontreiniging

  • Oorzaken

    • Industrieel afval

    • Landbouwchemicaliën

    • Stortplaatsen


  • Gevolgen

    • Gezondheid

    • Bodemvruchtbaarheid

    • Bodemleven




Klimaatverandering

  • Invloeden

    • Temperatuurstijging

    • Meer of minder neerslag

    • Verhoogde CO2 waarde

  • Mitigatie (voorkomen/verminderen)

    • Koolstofopslag

    • Bodembeheer

  • Adaptatie (aanpassen)

    • Gewaskeuze

    • Waterbeheer

Duurzame landbouwteelt

  • Permacultuur

    • Het natuurlijke ecosysteem nabootsen en een zelfvoorzienend landbouwsystemen creëren.

  • Agroforestry

    • Teelt combineren met bomen en struiken

  • Polyculturen en vruchtwisseling

    • Meerdere gewassen op hetzelfde veld en afwisseling per seizoen

  • Biologische landbouw

    • Het gebruik van natuurlijke middelen en processen om gewassen te telen.


Duurzame landbouwteelt

  • Hydroponics en aquaponics

    • Teelt van planten zonder grond, voedingsstoffen worden via water geleverd. Aquaponics combineert dit met visteelt.

  • Natuurlijke plaagbestrijding

    • Natuurlijke vijanden gebruiken tegen plaaginsecten


Welke bodem is in betere staat?

Bodemgebruik


Waar gebruiken wij onze bodem voor?

Functies van bodem

  • Voedselproductie -> het laten groeien van gewassen

    • Bodemleven

  • Wateropslag en –filtratie


  • Koolstofopslag


  • Biodiversiteit

Functies van bodem

  • Voedselproductie

  • Bodems leveren voedingsstoffen, water en ondersteuning aan planten.

    • Stikstof (N) -> Groei van bladeren en stengels. Belangrijk voor chlorofyl.

    • Fosfor (P) -> Ontwikkeling van wortels, bloemen en vruchten. Belangrijk voor de energieoverdracht.

    • Kalium (K) -> Versterkt de gezondheid van de plant door waterhuishouding en weerstand.

    • Calcium (Ca) -> Celwandstructuur en groei van wortels en bladeren.

    • Magnesium (Mg) -> Essentieel voor fotosynthese

    • Zwavel (S) -> Productie van aminozuren en eiwitten.



Functies van bodem

  • Bodemleven

  • HEEEEEEEEL VEEEEEEEEL bodemleven!!!!

  • Functies van bodemleven

  • Afbraak van organisch materiaal

    • Bacteriën en schimmels

    • Mineralisatie -> organisch materiaal omzetten in minerale voedingsstoffen.

  • Vrijmaken van voedingsstoffen

    • Symbiose: Mychorriza-schimmels

    • Protozoa en Nematoden

  • Bodem structuur en gezondheid

    • Humusvorming

    • Bodemaggregaten

  • Biodiversiteit en ecologische balans

    • Ecologische interactie

    • Biodiversiteit

Functies van bodem

  • Waterhuishouding


  • Opslag van regenwater/waterbuffer


  • Waterfilter -> Duinen


Functie van bodem

  • Koolstofopslag

  • Koolstof komt op 2 manieren in de grond:

  1. Tijdens fotosynthese onttrekt een plant wat koolstof uit de omgeving. Stroomt via de wortel in de grond.

    1. Micro-organisme zetten organisch materiaal om in humus.

  • Functies van koolstof

    • Verbetering van bodemstructuur

    • Verbetering van vruchtbaarheid

    • Verhoogde waterdoorlaatbaarheid

    • Hoger waterbergend vermogen

    • Een sterker bodemvoedselweb

Functie van bodem

  • Biodiversiteit


  • Bodemecologie

Problematiek

  • Erosie -> Verlies van vruchtbare grond


  • Vervuiling -> Verontreiniging


  • Verzilting -> Ophoping van zouten


  • Verdichting

Vervuiling

  • Oorzaken:

    • Overmatig gebruik van pesticiden en kunstmest

    • Nitraten en fosfaten

    • Industrie

    • Afvalstortplaatsen

    • Ongelukken/drugsdumping

    • Microplastics




Opdracht

Maak 4 groepen a 4/5 studenten


Per groep ga je oplossingen bedenken voor één van de vier thema's die we net hebben behandeld:

  1. Voedselproductie

  2. Wateropslag en –filtratie

  3. Koolstofopslag

  4. Biodiversiteit


Bedenk met je groep oplossingen hoe jouw thema kan worden verbeterd in de Nederlandse bodem.

Na 5 minuten wisselen van onderwerp, na 20 min nabespreken


4 x 5 minuten

Oplossingen

Voedselproductie

  1. Groenbemesters -> gewassen om de bodemkwaliteit te verbeteren. (vlinderbloemigen)

    1. Compost en mest

    2. Minimale grondbewerking

    3. Gewasrotatie

    4. Regeneratieve landbouw

    5. Bodemverdichting vermijden



Oplossing

Wateropslag en –filtratie


  1. Infiltratiekratten

    1. Infiltratiebuizen

    2. Groenbedekking

    3. Opvangen van regenwater -> meren, vijvers, poelen

    4. Organisch materiaal

Oplossingen

Koolstofopslag

  1. Compost en organisch materiaal

    1. Groenbemesters en dekgewassen

    2. Agroforestry

    3. Minimale grondbewerking

    4. Permanent grasland

    5. Biochar (verkoold organisch materiaal)



  1. Biodiversiteit

    1. NBS

    2. Agroforestry

    3. Compost en organisch materiaal

    4. Minimale grondbewerking

    5. Dekgewassen en groenbemesters

    6. Beheer van waterstromen