H9.4 Duurzame brandstoffen

H9.4 Duurzame brandstoffen

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorScheikundeMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

In deze les zitten 24 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H9.4 Duurzame brandstoffen

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

Na afloop van deze les weet je:

  • welke duurzame energiebronnen er zijn; (opdracht 34 t/m 36)

  • welke voordelen biobrandstoffen hebben ten opzichte van fossiele brandstoffen. (opdracht 37 t/m 41)

De gebruiker gaf meerdere doelen. Voor deze les is één overkoepelend doel gekozen dat het best de andere onderdelen verbindt: om met vermogen te rekenen moeten leerlingen ook weten waarin elektrische energie wordt omgezet en waarvan energieverbruik afhangt.

Waarom duurzame alternatieven?

  • Fossiele brandstoffen raken langzaam op

  • Ze worden steeds lastiger te winnen

  • Verbranding versterkt het broeikaseffect

  • Daarom zoeken we naar hernieuwbare en schonere alternatieven

Leg uit dat 'duurzaam' hier twee kanten heeft: de bron raakt niet op én het gebruik veroorzaakt minder milieuschade.

Duurzame energiebronnen

  • Wind, zon en water leveren duurzame elektriciteit

  • Deze bronnen raken niet op

  • De opgewekte elektrische energie kun je direct gebruiken of opslaan

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

Na afloop van deze les weet je:

  • welke duurzame energiebronnen er zijn; (opdracht 34 t/m 36)

  • welke voordelen biobrandstoffen hebben ten opzichte van fossiele brandstoffen. (opdracht 37 t/m 41)

De gebruiker gaf meerdere doelen. Voor deze les is één overkoepelend doel gekozen dat het best de andere onderdelen verbindt: om met vermogen te rekenen moeten leerlingen ook weten waarin elektrische energie wordt omgezet en waarvan energieverbruik afhangt.

Opslag van duurzame energie

Duurzame bronnen leveren niet altijd evenveel stroom. Daarom is opslag belangrijk.


  • in accu's

  • door water te verwarmen

  • door een brandstof zoals waterstof te maken


Welke energiedrager het gunstigst is, hangt af van de toepassing.

Benadruk dat leerlingen hier het onderscheid zien tussen energiebron en energiedrager. Wind en zon zijn bronnen; accu en waterstof zijn manieren om energie op te slaan.

Waterstof als brandstof

  • Waterstof is een duurzame brandstof als hij duurzaam wordt geproduceerd

  • Bij verbranding van waterstof ontstaat alleen waterdamp

  • Waterstof kan gemaakt worden door water te ontleden
    2 H2O -> 2 H2 + O2

  • Daarvoor is elektriciteit nodig, en die moet dan duurzaam zijn opgewekt

Wijs op de voorwaarde: waterstof is niet automatisch duurzaam; de productie bepaalt of het echt een duurzaam alternatief is.

Niet alle energie is stroom

  • In Nederland is stroom maar ongeveer 20% van het totale energieverbruik

  • De andere 80% zit onder andere in:

- transport

- industrie

- verwarming van huizen en gebouwen

  • Alleen meer windmolens en zonnepanelen zijn dus niet genoeg

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn biobrandstoffen?

  • Biobrandstoffen zijn duurzame alternatieven voor fossiele brandstoffen

  • Voorbeelden: bio-ethanol, biogas, biodiesel

  • Ze worden gemaakt uit biomassa

  • Biomassa is materiaal van organische oorsprong, zoals planten

Deze slide heeft geen instructies

Waarom biomassa hernieuwbaar is

  • Biomassa kan steeds opnieuw worden geproduceerd

  • Planten groeien terug en raken dus niet op

  • In biomassa is chemische energie opgeslagen

  • Die energie is oorspronkelijk afkomstig van de zon

Koppel dit aan fotosynthese: zonlicht wordt vastgelegd in stoffen zoals glucose, cellulose en zetmeel.

Fotosynthese legt koolstof vast

Groene planten maken uit koolstofdioxide en water nieuwe stoffen. Daarbij ontstaat glucose en zuurstof.


6 CO2 + 6 H2O → C6H12O6 + 6 O2


De koolstof uit CO2 wordt zo vastgelegd in de plant.

Noem dat fotosynthese een endotherme reactie is: de benodigde energie komt van de zon.

De korte koolstofkringloop

  • Plant neemt CO2 op via fotosynthese

  • Koolstof wordt opgeslagen in biomassa

  • Van biomassa wordt een biobrandstof gemaakt

  • Verbranding van die brandstof geeft CO2 weer terug

  • Deze kringloop duurt maar enkele jaren

Dit is de basis voor CO2-neutraliteit: de uitgestoten CO2 is recent opgenomen door de plant.

Biobrandstof en fossiele brandstof

Fossiele brandstoffen

  • koolstof lag miljoenen jaren opgeslagen

  • verbranding verhoogt de CO2-concentratie in de atmosfeer


Biobrandstoffen

  • koolstof is pas kort geleden opgenomen

  • verbranding sluit de korte koolstofkringloop

Gebruik hier de termen lange koolstofkringloop en korte koolstofkringloop expliciet tijdens je uitleg.

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld: biodiesel uit koolzaad

  • Uit koolzaad kun je olie persen

  • Na bewerking ontstaat biodiesel

  • Koolzaad is een snelgroeiend gewas en daarom geschikt als biomassa

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer is biodiesel echt groen?

  • Biodiesel is niet automatisch 100% groen

  • Ook de productie en oogst kosten energie

  • Als tractoren en machines nog fossiele brandstof gebruiken, is er toch extra CO2-uitstoot

  • De hele keten bepaalt dus hoe duurzaam de brandstof werkelijk is

Benadruk dat 'CO2-neutraal' in theorie over de brandstof zelf gaat, maar dat productie, transport en verwerking ook meetellen in de praktijk.

Biodiesel in motoren

  • Biodiesel uit koolzaad heeft langere koolstofketens dan gewone diesel uit aardolie

  • Daardoor ligt de ontbrandingstemperatuur hoger

  • Veel dieselmotoren zijn daar niet goed op ontworpen

  • Daarom mag standaarddiesel voorlopig maar tot 7% biodiesel bevatten

Noem dat de ketens bewerkt of 'in stukjes geknipt' kunnen worden om de brandstof beter bruikbaar te maken.

Waarom biobrandstoffen voordelen hebben

  • Ze worden gemaakt uit hernieuwbare grondstoffen

  • Ze passen in de korte koolstofkringloop

  • Ze zorgen niet voor extra CO2 uit voorraden van miljoenen jaren oud

  • Ze zijn een alternatief voor toepassingen waar elektriciteit niet genoeg is

Verbind dit terug aan het begin van de les: omdat stroom maar een deel van het totale energieverbruik dekt, blijven brandstoffen belangrijk.

Leerdoelen

Na afloop van deze les weet je:

  • welke duurzame energiebronnen er zijn; (opdracht 34 t/m 36)

  • welke voordelen biobrandstoffen hebben ten opzichte van fossiele brandstoffen. (opdracht 37 t/m 41)

De gebruiker gaf meerdere doelen. Voor deze les is één overkoepelend doel gekozen dat het best de andere onderdelen verbindt: om met vermogen te rekenen moeten leerlingen ook weten waarin elektrische energie wordt omgezet en waarvan energieverbruik afhangt.

Eindexamen Havo 2026-I

Deze slide heeft geen instructies

Eindexamen Havo 2026-I

Deze slide heeft geen instructies

Antwoord Eindexamen Havo 2026-I

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

duurzame brandstof - brandstof uit hernieuwbare grondstoffen met geen schadelijke gevolgen voor het milieu

duurzame energiebronnen - energiebronnen zoals zon, wind en water die niet opraken

elektrische energie - een vorm van energie die voor veel verschillende toepassingen gebruikt kan worden

energiedrager - een manier om energie op te slaan of te vervoeren, zoals een accu of waterstof

waterstof - brandstof waarbij bij verbranding alleen waterdamp vrijkomt

biomassa - materiaal van organische oorsprong, zoals planten

biobrandstof - brandstof die wordt gemaakt uit biomassa

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

fotosynthese - proces waarbij planten uit koolstofdioxide en water glucose en zuurstof maken

chemische energie - energie die ligt opgeslagen in stoffen

koolstofkringloop - kringloop waarin je volgt wat er gebeurt met koolstofatomen

lange koolstofkringloop - kringloop van fossiele brandstoffen waarbij koolstof miljoenen jaren opgeslagen lag

korte koolstofkringloop - kringloop van biobrandstoffen waarbij koolstof pas kort geleden is opgenomen

CO2-neutraal - er komt bij verbranding evenveel CO2 vrij als recent is opgenomen

biodiesel - biobrandstof die bijvoorbeeld uit koolzaadolie gemaakt kan worden

Deze slide heeft geen instructies