Dagdeel 4 Combinatietraining Scala college 2025-2026 (1)

• newEditor
• Training van werkplekbegeleiders
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

Ontwikkelingsgericht coachen ​
voor begeleiders van studenten en startende collega’s

Combinatietraining Scala College

Maandag 19 januari 2026

Welkom terug!

• Reflectiecirkel: Hoe zat dat ook al weer? 

• Verschillende denk/reflectieniveaus; op welk ‘niveau’ begeleid jij?

• 2x Videofragment van begeleidingsgesprek

• Wat houdt jou als docent bezig?

• Inspiratie en opvattingen als docent versus schoolcontext

• Eventueel: Oefening met rolinstructie: student, begeleider, observant

         

• Vragen, opmerkingen?

• Wat is het belangrijkste dat je van de vorige keer hebt meegenomen? Of wat ben je anders gaan doen?

Begeleidingsgesprek met je collega n.a.v. je lesbezoek

• Welke vraag kun je stellen om je collega te laten terugblikken? Hoe doe je dat?

• Waar ligt hierin voor jou de uitdaging?

• Welke vraag kun je stellen om uit de terugblik de essentie te laten vertellen? Hoe doe je dat?

• Waar ligt hierin voor jou de uitdaging?  

• En hoe kun je je collega alternatieven laten bedenken? Wat zeg je dan?

• Waar ligt hierin voor jou de uitdaging?

Van fase 2 naar fase 3

Formuleren van essentiële aspecten =

Naar aanleiding van de terugblik laat je je collega de kern of het patroon benoemen. HOE?

Kenmerken per fase:
Fase 2:

• Acceptatie

• Empathie

• Concretiseren

• Echtheid

Fase 3:

• Confronteren

• Generaliseren

• Hier en nu

• Expliciteren

Volgende stap: Fase 4

• Je laat je je collega nadenken over alternatieven en een keuze maken. HOE?

• N.a.v. fase 3

• Bedenk meerdere

oplossingen/alternatieven

Leidt tot meer

verantwoorde keuze

• Iets anders/

hetzelfde versterken/niets

• Concretiseren

• Haalbaar?

• Laat je collega werken, bepaal positie (willen-kunnen)

•  Wat is je aanpak als begeleider?          

Kunnen

                                    +

Ik motiveer  Ik geef veel ruimte

  Valkuil: Pamperen        Laissez faire     

                           

- + Willen

Ik coach   Ik reik ideeën aan   
Therapie  Overdosis/uit contact

                                     

                         

-              

RELATIE

TAAK

De "ui" van Korthagen blz. 106

Videofragment: Mario in gesprek met student

Vragen:​

1. In hoeverre is er een startgesprek geweest? ​

​

2. Om welk(e) aandachtspunt(en) gaat het; wat is het onderzoek/je leervraag? ​
​

3. Wat gaan we daarvan zien in het fragment? (relatie leervraag en ontwikkeling, coachende houding)​
​

4. Waar wil je feedback op? ​
​

5. Uitkomst reflectiegesprek (fase 2,3,4) in een paar steekwoorden

Videofragment: Mario in gesprek met student

Pijlers vanuit de lerarenopleiding

Vraag: Wat houdt jou als student of docent bezig?

1. Koppeling theorie en praktijk

2. Uitgaan van concerns van studenten als onderdeel van hun leerproces (ontwikkeling competenties)

3. Leren via reflectie

Zie formulier:
"Gespreksonderwerpen student/docent en werkplekbegeleider"

Videofragment: Hester in gesprek met collega

Vragen:​

1. In hoeverre is er een startgesprek geweest? ​

​

2. Om welk(e) aandachtspunt(en) gaat het; wat is het onderzoek/je leervraag? ​
​

3. Wat gaan we daarvan zien in het fragment? (relatie leervraag en ontwikkeling, coachende houding)​
​

4. Waar wil je feedback op? ​
​

5. Uitkomst reflectiegesprek (fase 2,3,4) in een paar steekwoorden

Videofragment: Hester in gesprek met collega

Diepte-reflectie

-Wat inspireert jou aan het leraarschap?

-Wat zegt dat over jou als persoon en wie je wilt zijn als professional?

-Wat is jouw opvatting over onderwijs?

Diepte-reflectie

Komt jouw opvatting over het leraarschap overeen met de competenties die je in huis hebt,
het (professionele) gedrag dat je vertoont en de context (de school) waarin je werkt?

De cultuur in de school
Draagt die bij aan de invulling van jouw rol?

Onderscheid cultuur en klimaat

• Cultuur is de manier waarop professionals met elkaar omgaan. Het is daarmee dus gericht op het werk.

• Klimaat is de sfeer van de school, in de koffiekamer, pratend over de vakantie, samen uit eten, avondje voetballen, enz.

• Een té goed klimaat (bijna klef) kán belemmerend zijn voor een professionele cultuur; niemand spreekt niemand aan.

Alex van Emst

Drie culturen

1. Ambtelijk cultuur

• ‘als het maar op papier staat’

  • sterke hiërarchie
    

2. Politieke cultuur

• gelijke monniken, gelijke kappen

  • school is een democratie; iedereen bemoeit zich met alles

  • draait vooral om belangen en rechten (anciënniteit)
    

3. Open werk (Professionele) cultuur

• erkende ongelijkheid; meepraten op basis van kwaliteit

  • alleen kwaliteit telt; leren van en met elkaar

  • leren door doen en reflecteren op ervaringen

Drie culturen

3. Open werk (Professionele) cultuur

• erkende ongelijkheid; meepraten op basis van kwaliteit

  • alleen kwaliteit telt; leren van en met elkaar

  • leren door doen en reflecteren op ervaringen

In hoeverre is er sprake van een ‘open werkcultuur’ in jouw school/team/sectie?
Bevordert de cultuur in school/team/sectie onderling leren van en met elkaar?
Hoe kan de cultuur (nog) verbeterd worden?

Open werkcultuur maak je door
als coach (cq collega) lesbezoeken te doen bij collega’s en deze lessen na
te bespreken:

-Erkende ongelijkheid (kwalitei-
ten doen ertoe)
-Leren van elkaar, op basis van
ervaring

Bespreek deze vragen in je tweetal

Vier pijlers in een organisatie

• Hoe ervaart jouw collega/student deze verschillende pijlers?

• In hoeverre ervaart hij/zij aansluiting of juist afstand?

• Waar zijn er vragen?

1

docent waarneembaar actief

2

3

leerling

waarneembaar actief

Volledige instructie

docent is verantwoordelijk

vertellen, uitleggen
verduidelijken
demonstreren, illustreren
schematiseren
opdrachten geven

onderwijsleergesprek

1

gedeelde verantwoordelijkheid

leren zichtbaar maken

‘checken’ van leren

denkvragen stellen

onderwijsleergesprek

samenwerkingsvormen

Feedback organiseren

2

3

leerling is verantwoordelijk

zelfstandig werken

werken met werkschema’s/planners

samenwerken

docent begeleidt ‘op afstand’,

docent waarneembaar actief

leerling

waarneembaar actief

Praktijkconcept: Jezelf en je student of collega?

Leercyclus/reflectiemodel Korthagen

De hele reflectiecirkel door

  Videofragment: Les Frans van Edwer

• Bespreek met elkaar wat jouw invalshoek
  zou zijn als WB in het nagesprek met deze student

• Doorloop de hele reflectiecirkel

• Met welke ‘bril’ kijk je zelf m.b.t. didactiek, pedagogisch handelen?

• Noteer eerst de zin waarmee je het gesprek begint 

In gesprek met de student n.a.v. de opgenomen les vanaf fase 3:

1. Is de lio

2. Is de begeleider

3. Is de observator

Focus: Vanuit welke invalshoek (dus met welke bril op?) voer je als begeleider het gesprek?

Wat is het effect op de student? Verbaal/non verbaal?

Noteer eerst je startzin van het gesprek.

Loop de reflectiecirkel door

• Voer gesprek

• Reflecteer op het gesprek

Videofragment

Filmfragment

• We doen op verzoek één presentatie plenair,
  daarna in groepjes.

De werkwijze is als volgt:

1. Je presenteert 5 tot maximaal 10 minuten 

van je video-opname aan elkaar. 

2. Van tevoren geef je een toelichting op het fragment:
- wat laat je zien, om welk aandachtspunt gaat het

- om welke competentie gaat het, wat is je ontwikkelpunt, waar wil je feedback op

3. De groep bekijkt het fragment en vult rubrics in

4. De nabespreking wordt door één van de groepsleden geleid en gebeurt volgens de reflectiecirkel van Korthagen. De overige groepsleden geven ook hun feedback adhv de rubrics.

5. De presentator trekt conclusies en geeft aan wat hij/zij de volgende keer anders zou doen. 

6. Het gesprek wordt kort nabesproken. 

• Zorg ervoor dat er per groep een laptop is waar jullie de filmpjes op kunnen bekijken en vooral ook dat het geluid goed is. 

Afsluiting

Eindopdracht en rubrics (eerder uitgedeeld en gemaild)

Laatste bijeenkomst is maandag 2 maart

    

• WB’s die al gepresenteerd hebben, lichten in een PPT verder toe

• Presentaties en feedback in groepjes

• Evaluatie

• Certificering

Uitwisseling van ideeën
Lessonup: Hoe pak je deze casus aan?