Ondersteunen bij voeding en het bereiden van maaltijden 2627 p1 les 8

• newEditor
• Helpende zorg en welzijn
• MBO
• Studiejaar 1

Les 8   2.24 t/m 2.27

Wat gaan we doen

• Terugblik vorige les

• 2.4 Diabetes

• 2.5 Diëten

• 2.26 Cholesterol

• 2.27 Cholesterol, vet en voeding 

• Maken: lezen en opdrachten 

Terugblik 

Benoem 2 eetstoornissen en de gevolgen ervan?

Wat is een evenwichtige voedingspatroon?

Leerdoelen

Aan het eind van deze les.....

• Heb je kennis over diabetes

• Weet je welke diëten je in de praktijk kan tegenkomen

• Heb je kennis over cholesterol 

2.24 Diabetes

Er zijn twee typen diabetes:

• Type I ontstaat als je jong bent, meestal als kind. Als je deze vorm van diabetes hebt, moet je insuline spuiten.

• Type II ontstaat vaak op latere leeftijd. Een belangrijke oorzaak van deze vorm van diabetes is overgewicht. Mensen die deze vorm hebben, moeten eerst afvallen. Ze krijgen vaak tabletten, hoewel het ook mogelijk is dat ze moeten spuiten. Diabetes type II komt ook steeds meer bij jonge kinderen voor. Dat komt doordat veel kinderen al te dik zijn.

Diabetes ontstaat doordat de alvleesklier geen of te weinig insuline maakt. Insuline is een stof die ervoor zorgt dat glucose (koolhydraten) in de cellen opgenomen kan worden. Bij iemand die diabetes heeft, is het bloedsuikergehalte te laag of te hoog. De cliënt kan daarvan allerlei klachten krijgen: dorst, veel plassen, jeuk, vermagering en vermoeidheid. Bovendien is een hoog bloedsuikergehalte niet goed voor het lichaam. Het kan schade aan verschillende organen geven, zoals het hart en de nieren.

Hypo / Hyper

• Hypo: is een te laag bloedsuikergehalte

•  Hyper: is een te hoog bloedsuikergehalte 

Een hypo is een te laag bloedsuikergehalte. De symptomen zijn: wisselend humeur, hoofdpijn, moeheid, zweten en trillen, duizeligheid, honger, in coma raken.

Een hyper is een te hoog bloedsuikergehalte. De symptomen daarvan zijn: moeheid, droge tong, veel dorst, vaak plassen, flauwvallen, in coma

 raken.

Iemand met diabetes moet daarom vooral regelmatig eten en bij extra inspanning ook extra koolhydraten eten. Zo blijft de bloedsuikerspiegel gelijkmatig en voorkom je een hypo of hyper. Daar kun jij bij helpen.

Wat doe je bij een hypo of hyper?

Laat de cliënt niet alleen.

Zorg ervoor dat de omgeving veilig is.

Dien insuline toe of geef de cliënt koolhydraten te eten (bijvoorbeeld druivensuiker).

Laat de cliënt veel drinken.

Lijkt dat niet te helpen, dan kan de cliënt in coma raken. Bel dan 112!

Mensen met diabetes moeten zich heel goed aan de schijf van vijf houden. Belangrijk bij dit dieet is dat de voeding goed over de dag verdeeld wordt, omdat het bloedsuikergehalte dan zo stabiel mogelijk blijft. Pieken zijn niet goed. Het is bijvoorbeeld niet goed om het ontbijt over te slaan en dan heel uitgebreid te lunchen. Bij dit dieet moet je elke dag ongeveer evenveel koolhydraten gebruiken en deze goed over de dag verdelen

2.25 Diëten 

Een dieet is een aanpassing in het voedingspatroon. Veel mensen doen een dieet uit gezondheidsoverwegingen, maar ook bij allergieën en ziekten.

Diëten 

Energiebeperkt: wordt voorgeschreven bij overgewicht. De voeding moet minder calorieën bevatten

Energieverrijkt: wordt voorgeschreven bij ondergewicht of zwakte bijvoorbeeld; na operatie of ziekten 

Lactoservrij: wordt toegepast bij mensen die de lactose uit voeding niet kunnen verteren

Natriumbeperkt: wordt voorgeschreven bij een hoge bloedruk en bij sommige nierziekten

Glutenvrij: wordt toegepast bij mensen met glutenallergie (coeliakie)

Mensen met coeliakie kunnen niet tegen deze gluten. De darmwand raakt dan beschadigd. Door deze beschadiging ontstaat hevige buikpijn, worden de voedingsstoffen niet meer goed opgenomen in het bloed en treden tekorten op. Mensen voelen zich dan moe en lusteloos. 

Eiwitbeperkt en eiwitverrijkt dieet

• Bij een eiwitbeperkt dieet is het belangrijk dat de voeding voldoende calorieën bevat in de vorm van vetten en koolhydraten. Anders gaat het lichaam de eiwitten als brandstof gebruiken en niet meer voor de opbouw van weefsel en spieren.

• Een eiwitrijk dieet is bijvoorbeeld nodig bij ondervoeding, rond een grote operatie, bij veel bloedverlies en tijdens het herstel van een ziekte. 

Het menselijk lichaam, onder andere de spieren, bestaat uit eiwitten. Eiwitten spelen een rol bij het onderhoud en herstel van alle lichaamscellen. Sommige mensen met nierziekten moeten een eiwitarm dieet volgen. In dat geval moeten voedingsmiddelen als vlees, melkproducten, vis, soja, noten en vleesvervangers worden vermeden.  volledig eiwitvrij dieet wordt nooit voorgeschreven. Het lichaam heeft namelijk altijd eiwitten nodig om goed te kunnen functioneren.

2.26 Cholesterol

Er zijn twee soorten cholesterol:

• HDL, de goede soort

• LDL, de slechte soort

Cholesterol is een belangrijke en noodzakelijke bouwstof voor bijvoorbeeld de cellen en hormonen. Maar… zodra het percentage cholesterol te hoog is, vormt cholesterol een bedreiging.

 

Het lichaam maakt zelf cholesterol aan. Dit gebeurt in de lever. Via het bloed gaat de cholesterol naar alle cellen. 

Het is belangrijk dat de verhouding tussen beide soorten cholesterol goed is. HDL zorgt ervoor dat een teveel aan cholesterol naar de lever vervoerd wordt. De lever breekt het slechte LDL af.

LDL vervoert cholesterol door het lichaam. Wat over is, gaat vastzitten. Dat wordt opgeslagen aan de binnenkant van aderen en organen. Die raken dan langzaamaan verstopt. Dat geeft een risico op hart- en vaatziekten.

2.27 Cholesterol, vet en voeding

Cholesterol komt ook in het lichaam door de vetten in de voeding

Vet is een noodzakelijke voedingsstof. Het zorgt voor de opname van vitamine A, D en E in de darmen. Het geeft ook een beschermend laagje onder de huid en het levert vetzuren, bijvoorbeeld linolzuur.

Verschil in soorten vetten

1. Onverzadigd vet: Dit helpt bij afbraak van LDL en is daarom goed

2. Verzadigd vet: Dit verhoogt het LDL-cholesterol en is daarom slecht

 Linolzuur speelt een belangrijke rol in de afbraak van het slechte LDL-cholesterol, maar het lichaam kan dit zuur niet zelf maken. Daarom is iets van vet in de voeding nodig.

Er is verschil in soorten vet:

onverzadigd vet

Dit helpt bij de afbraak van LDL en is daarom goed vet. Onverzadigd vet zit in vloeibare (plantaardige) oliën en bakproducten, vis en noten.

verzadigd vet

Dit verhoogt het LDL-cholesterol en is daarom slecht vet. Verzadigd vet zit in hard frituurvet, harde bakproducten, snacks, vette vleessoorten en kaas.

Het is voor een gezond eetpatroon van belang zo veel mogelijk te kiezen voor onverzadigd vet.

Check leerdoel

Je kan nu....

•  Uitleggen wat diabetes is en weet je het verschil tussen en hyper en hypo

• Verschillende diëten benoemen

• Gezonde en ongezonde vetten benoemen

Herhaal hier de lesdoelen en stel hier vragen over. 

Je kan ook de interactieve vragen van lessonup gebruiken om gebruik te kunnen maken van de individuele aanspreekbaarheid. 

Maken:

Lees: 

2.24, 2.25, 2.26 en 2.27

 Maak:

Opdracht 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62 en 63