07-10-2026

• newEditor
• Latijn
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

07-10-2026

Deze les:

• nakijken werkblad Oefenen met conjunctivusvormen

• check leerwerk

• herhaling: conjunctivus in HZ & BZ

• verder met Brief 7

Oefenen met de conjunctivus

Oefenen: Niet-feitelijke zinnen

Aantekening: conjunctivus in de bijzin: voegwoorden

• ut = opdat, om te (doel)/zodat (gevolg) (let op: tam...ut!)

• cum = toen (tijd)/omdat (reden)/hoewel (toegeving)

• ne = opdat niet, om niet te, om te voorkomen dat (= ontkenning van ut) - maar niet bij werkwoorden van vrezen!

• ut = zoals (vergelijking)/zodra (tijd)

• cum = wanneer, toen (tijd)

+conjunctivus

+indicativus

Kies de juiste vertaling: Ut pater, ita filius est.

1

Zo vader, zo zoon. (lett: zoals de vader is, zo is de zoon)

2

De zoon is zo, opdat de vader is.

Kies de juiste vertaling: Ut audivit, abiit.

1

Hij vertrok, zodra hij het hoorde.

2

Hij vertrok, opdat hij het hoorde.

Kies de juiste vertaling: Edimus, ut vivamus.

1

We eten, zodra we leven.

2

We eten, om te leven/opdat we leven.

Kies de juiste vertaling: Cum aeger esset, domi mansit.

1

Toen hij ziek was, bleef hij thuis.

2

Omdat hij ziek was, bleef hij thuis.

Kies de juiste vertaling: Cum aeger fuerit, domi non mansit.

1

Hoewel hij ziek was, bleef hij niet thuis.

2

Toen hij ziek was, bleef hij niet thuis.

Kies de juiste vertaling: Timeo, ne veniat.

1

Ik vrees, dat hij komt.

2

Ik vrees, dat hij niet komt.

Aantekening: conjunctivus in de bijzin: geen voegwoorden

• indirecte vraag
  Houd je van me? > Ik vraag, of je van me houdt.

• indirecte rede
  Ik wens: 'Help me!' > Ik wens dat je me helpt.

• irrealis > HZ & BZ in conjunctivus, vertalen met 'zou'
  Nisi te haberem, dolorem. > Als ik jou niet had, zou ik verdrietig zijn.
  Si numquam cum eo venissem, nunc in balneis fuissem. > Als ik nooit met hem was meegegaan, zou ik nu in het badhuis hebben gezeten/had ik nu in het badhuis gezeten.

Aantekening: conjunctivus in de bijzin: geen voegwoorden

• betrekkelijke bijzin - deze MOET je laten zien in je vertaling!
  - Servus, qui vasam fregisset, se celavit.
  reden (causaal): De slaaf verstopte zich, omdat hij een vaas had gebroken.
  - Servum ad forum misit, qui cibum emeret.
  doel (finaal): Hij stuurde een slaaf naar de markt, om eten te kopen/opdat hij eten kocht/die eten moest kopen.
  - Magister est vir qui severe puniat.
  definiërend: De meester is zo'n man die streng straft.