Lesbrief 2

• Dienstverlening en Producten
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Keuzevak Natuur, milieu & hergebruik

Leerdoelen

• Ik weet wat milieu, vervuiling en het broeikaseffect zijn.
• Ik ken de stappen van de levenscyclus van een product.
• Ik weet wat duurzame keuzes zijn (keurmerken, voeding, kleding, energie).
• Ik begrijp hoe mijn gedrag invloed heeft op het milieu.
• Ik snap waarom vervuiling en CO₂ slecht zijn voor de aarde.
• Ik kan uitleggen waarom duurzame producten beter zijn voor mens, dier en natuur.
• Ik kan herkennen of een product duurzaam is.
• Ik kan mijn ecologische voetafdruk kleiner maken.
• Ik kan duurzame keuzes toepassen in mijn dagelijks leven.

🌿Milieu en gezondheid

🌍 Het milieu is alles om ons heen.

💨🌊🌱 Schone lucht, water en grond zijn belangrijk voor onze                                 gezondheid.

⚠️ Vervuiling veroorzaakt problemen voor mens, dier en natuur.

🌍 Hoe ontstaat milieuschade?

🔥 Te veel fossiele brandstoffen (olie, gas, steenkool)

🚮 Afval in de natuur

🌳 Kap van bossen

☣️ Giftige stoffen in water, bodem en lucht

🌫️ Te veel CO₂ → versterkt broeikaseffect

Soorten vervuiling

🌫️ Luchtvervuiling

🌊 Watervervuiling

🌱 Bodemvervuiling

🚮 Ruimtevervuiling (zwerfafval)

☀️Versterkte broeikaseffect

🌍 De aarde warmt op door broeikasgassen zoals CO₂.

🏭🚗⚡ Door fabrieken, verkeer en energiegebruik komt er extra CO₂ in de          lucht.

🔥 Daardoor warmt de aarde sneller op → klimaatverandering.

Gevarensymbolen

🔄Levenscyclusanalyse 

📘 Wieg-tot-grafanalyse → je bekijkt een product van begin tot eind.

🛠️ Een methode om te onderzoeken hoe belastend iets is voor het milieu.

🌍 Je meet de totale milieubelasting tijdens de hele levenscyclus.

🔁 De levenscyclus = alle stappen die een product doorloopt van grondstof          tot afval.

Levenscyclusanalyse

De levenscyclus van een product bestaat uit deze fasen:

1. winning van de grondstoffen
2. productie
3. verpakken
4. transport
5. verkopen
6. gebruik
7. recycling en hergebruik.
   

People Planet Profit

Duurzaamheid draait om 3 dingen:

👨‍👩‍👧 People – wat is goed voor mensen?

🌍 Planet – wat is goed voor de aarde?

💶 Profit – hoe verdienen bedrijven op een eerlijke manier geld?

People Planet Profit

• Leren over de 3 P's ( people, planet, Profit)
  

Maar eerst ...

Ecologische Voetafdruk

Wat is dat?

ecologische voetafdruk

🦶 Voetafdruktest  

Beantwoord deze vragen over jouw ecologische voetafdruk:

1️⃣ Hoe groot is jouw voetafdruk?

2️⃣ Hoeveel aardbollen zouden we nodig hebben als iedereen leeft zoals jij?

3️⃣ Is jouw voetafdruk groter of kleiner dan de gemiddelde Nederlander?

4️⃣ Bekijk de percentages van jouw voetafdruk en zet de onderdelen

🏠 wonen, 🍽️ voeding, ✈️ reizen, 🎉 lifestyle

        in volgorde van meeste naar minste impact.

Keurmerken

🔎 Keurmerken helpen je kiezen voor producten die beter zijn voor mens, dier of milieu.

⭐ Voorbeelden:

🤝 Fairtrade – eerlijke handel

🌱 EKO – biologisch

🐟 MSC – duurzame vis

👕 GOTS – duurzame kleding

eerlijke prijs voor boeren 

koepelkeurmerk; minder milieubelastingen en naleven arbeidsrechten

biologische katoen

eerlijke lonen in de confectiefabriek

beperken gebruik schadelijke stoffen voor de gezondheid eindgebruiker

ecologische bij ruwe bewerking

🥦 Biologische voeding

🌱 Duurzaam geproduceerd - Er wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met het milieu.

🚫 Geen bestrijdingsmiddelen of kunstmest - De bodem en natuur blijven schoner.

🐄 Dieren krijgen veel leefruimte - Ze mogen naar buiten en hebben een beter leven.

💊 Geen antibiotica - Dieren krijgen alleen medicijnen als het echt nodig is.

🌱 Duurzaam geproduceerd - Er wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met het milieu.

🚫 Geen bestrijdingsmiddelen of kunstmest

De bodem en natuur blijven schoner.

🐄 Dieren krijgen veel leefruimte

Ze mogen naar buiten en hebben een beter leven.

💊 Geen antibiotica

Dieren krijgen alleen medicijnen als het echt nodig is.

Eet jij wel een biologisch? Zo ja waarom?

Duurzaam gevangen vis

🔵 Overbevissing: er wordt te veel vis gevangen → te weinig vissen blijven           over.

🎣 Bijvangst: vissers vangen soms vissen die ze niet willen → die gaan                    terug.

🌍 Duurzame vis betekent:

✔ Genoeg vissen blijven in de zee.

✔ Zo min mogelijk bijvangst.

Duurzame kleding

🔖 Keurmerken laten zien of kleding eerlijk en                                            milieuvriendelijk  is.

🌍 Veel kleding komt uit lagelonenlanden.

💶 Arbeiders krijgen vaak heel weinig betaald.

⚠️ Ze werken vaak onder slechte omstandigheden.

⏱️ Ze maken lange dagen en hebben soms weinig daglicht.

Kledingindustrie is de 1 na grootste vervuiler

• 10 % van de wereldwijde CO2-uitstoot
• 20 % van het wereldwijde afvalwater
• 85% van de kleding die we kopen komt jaarlijks op de vuilnisbelt
• door het wassen van kleding komt 500.000 ton microvezels in de oceanen (= 50 miljard plastic flesjes)

Energielabel

• Elektrische apparaten hebben een energielabel. Daarop kun je zien of het apparaat zuinig met energie is.
  
• Het geeft namelijk aan of een product veel of weinig energie gebruikt. 
• Het energielabel is door de Europese Unie (EU) verplicht.
  
• Elektrische apparaten, auto’s en gebouwen moeten bij verkoop een energielabel hebben.
  
• Als er een A op het label staat, is het apparaat heel zuinig met energie.
  
• Als er een G op het label staat, is het apparaat helemaal niet zuinig met energie.

Voorbeeld energielabel

Duurzaam consumentengedrag

Wat je koopt hangt af van:

1.Persoonlijke omstandigheden

2.Financiële mogelijkheden

3.Jouw kijk als consument, op de maatschappij-> bijv. vind jij dierenwelzijn belangrijk dan koop je vaker biologische producten 

4.Sociale beïnvloeding

5.Commerciële beïnvloeding

6. Consumenteninformatie

7. Techniek (Technologische ontwikkelingen: zuinige auto - slimme koelkast)

Duurzaam consumeren

Je kunt letten op:

♻️ Recycling & hergebruik

🔍 Keurmerken

🔋 Energielabels

🐟 Duurzame vis

👕 Duurzame kleding

🌱 Biologische voeding

🛒 Minder & bewuster kopen

Anders consumeren

Gebruik je verstand. Koop wat je écht nodig hebt en kies voor producten die langer meegaan of minder schade veroorzaken.

Kleine keuzes → groot effect.

Opdrachten lesbrief 2

Taak	Zelfstandig - samenwerken klassikaal - expert	Welke tekstbronnen (tb), stappenplannen (sp) of sjablonen heb je nodig?
Taak 1	2-3
Taak 2	2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12	Tb Duurzaamheid
Taak 3	2-3-4-5-6-7	Tb keurmerken
Taak 4	2-4-5	Tb duurzaam consumentengedrag