EC De vorssenpoel

• Burgerschapskunde
• Basisschool
• Groep 3

Burgerschap op school

EC de Vorssenpoel

Even voorstellen

Arie van de Vrie

Docent maatschappijleer

Coördinator burgerschap

Wat is burgerschap in het onderwijs?

Wat is burgerschap?

Vd Ploeg, P (2022): zeggenschap i.p.v. zelfredzaamheid

Nieuwelink, H (2023): Burgerschap is het ideaal van vrije en gelijke mensen met het vermogen om maatschappelijk en politiek te functioneren en daarmee gezamenlijk de samenleving vorm te (kunnen) geven.

Eidhof, B (2019): Het toerusten van leerlingen met kennis, vaardigheden en houdingen, die ze in staat stellen om zelfstandig te handelen ten aanzien van sociale, maatschappelijke of politieke problemen.

Biesta: vrij vertaald: burgerschapsvorming is het ongrijpbare resultaat van ‘goed’ onderwijs.

De wet op burgerschap kwam er omdat: 

kennis van en over democratische instituties is te laag

De wet op burgerschap:

- het is soms lastig om gedeelde waarden te vinden

- is een gevolg van een veranderende en complexere maatschappij

Een aantal dilemma's:

Leerlingen mogen op school alleen in het Nederlands met elkaar of met een leerkracht praten

1. Eens
2. Oneens
3. Bespreekbaar

Er moet ruimte zijn voor leerkrachten die seksuele diversiteit onacceptabel vinden

1. Eens
2. Oneens
3. Bespreekbaar

Er moet ruimte zijn voor leerkrachten die voor de klas een sterke mening hebben over het conflict Israël-Hamas

1. Eens
2. Oneens
3. Bespreekbaar

Een leerling moet alle ruimte krijgen om complottheorieën uit te leggen

1. Eens
2. Oneens
3. Bespreekbaar

Dit is burgerschap

Maar hoe vul je dat nu in als school? 

Wat vraagt de overheid?

Sinds 2006 zijn er wetten rondom burgerschap

Maar vanaf Augustus 2021 is het volgende verplicht:

De opdracht vanuit de wet:

Er moet een visie zijn, burgerschap moet doelgericht zijn en samenhangend aangeboden zijn. Daarnaast moet dit alles te zien zijn in de schoolcultuur. Een school moet daarnaast inzicht hebben in de resultaten

De wet noemt indirect drie basiswaarden

Vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit

De kern

Hoe ben je als school een oefenplaats voor de diverse Nederlandse samenleving.

Kerndoelen (concept)

Bouwstenen

Vrijheid en gelijkheid

Macht en inspraak

Democratische cultuur

Identiteit

Diversiteit

Solidariteit

Digitaal samenleven

Duurzaamheid

Globalisering

Techonologisch burgerschap

Vrijheid en gelijkheid

Onlosmakelijk verbonden met een democratische cultuur

Leerlingen leren hier hoe de democratische cultuur is ontstaan en hoe je die onderhoudt.

Macht en inspraak

Sterke kenniscomponent

Als kennis er is, ook basis voor meer:

- invloed uitoefenen

- kritisch zijn op (internationale) machtsverhoudingen

Democratische cultuur

Vooral dialoog en debat!

Kritisch kijken naar eigen standpunten 

Verschillen oplossen of accepteren

Identiteit

Ontdekken van de eigen identiteit

Hoe verhoud je je tot anderen/andersdenkenden

Grenzen stellen, herkennen, benoemen en bewaken

Reflecteren op idealen en diversiteit en hoe je je daartoe verhoudt.

Diversiteit

Een heel breed begrip

Zeer actueel op scholen

Met name v.w.b. seksualiteit en gender

Maar diversiteit is breder

Solidariteit

Leren over ongelijkheid, discriminatie en uitsluiting (gelijkheidsbeginsel)

Opkomen voor elkaar en zorgen voor de omgeving

Digitaal samenleven

Mediawijsheid (op waarde schatten van bronnen, sociale media + digitale weerbaarheid)

Kerndoelen digitale geletterdheid

Duurzaamheid

Heeft veel aandacht van scholen. 

Verschil in onderwijsniveau en stad/platteland geeft wel grote verschillen

Uitvoering is gelijk aan solidariteit

Kenniscomponent, zoals SDG's is nog minimaal

Globalisering

Overlapt veel thema's: invloed van globalisering op het gebied van migratie, duurzaamheid, technologische ontwikkelingen en verdelingsvraagstukken

Technologisch burgerschap

Ontwikkelt zich razendsnel, daardoor ondergeschoven kindje. Wel veel vanuit STO

Ethische kant is belangrijk

Een paar vragen:

Welke waarden vind jij belangrijk voor burgerschapsonderwijs?

Waar maak je je zorgen om, met betrekking tot de maatschappelijke ontwikkeling van jouw leerlingen?

Wat typeert jouw school met betrekking tot burgerschapsonderwijs?

In groepen van 5

Teken je burgerschapsonderwijs!

Aan de slag

Teken jouw burgerschapsonderwijs.

Laat het fundament zien. Wat is de kern? Waar gaat het om?

Voor wie is jouw burgerschapsonderwijs bestemd

Laat doelgerichtheid zien

Laat de oefenplaats(en) zien
Laat samenhang zien

Waar ligt nu de taak voor scholen?

Zorg voor samenhang

Bespreek burgerschap regelmatig in de teams. Maak tijd en ruimte

Schoolleiding moet ervoor zorgen dat het personeel zich veilig en gesteund voelt.

Maak burgerschap duurzaam.

Kern van burgerschap:

De school is een oefenplaats voor samenleven!

Ruimte voor vragen!