De 80-jarige oorlog

• Geschiedenis
• Basisschool
• Groep 8

De Opstand (tachtigjarige oorlog)

1568-1648

Hoe Nederland een vrij land werd

Leerdoelen:

Aan het einde van deze les kan je uitleggen:

• Waarom Nederland in opstand kwam tegen Spanje
• Wat het verschil was tussen katholieken en protestanten in de tijd van Willem van Oranje
• Hoe jij denkt over vrijheid

+ Noem één ding dat je al weet.

++ Noem één ding dat je al weet en vertel er wat over.

+++ Noem iets dat je al weet en geef ook aan waarom dit zo belangrijk was voor de mensen in de 80-jarige oorlog.

Wat weet jij over de tachtigjarige oorlog?

Voorbeeld:

++

Ik weet al dat Willem van Oranje de leider was van de opstand en dat het volkslied over hem gaat.

Wat was de tachtigjarige oorlog?

• Een oorlog tussen Nederland en  Spanje die wel 80 jaar duurde!
• Spanje was de baas over Nederland en Nederland wilde vrij zijn.
• Fillips II was koning van Spanje
• Willem van Oranje was de leider van de opstand in De Nederlanden

Waarom was er oorlog?

• Koning Filips II had veel macht en wilde     alles zelf bepalen
• Hoge belastingen, Nederlanders werden daar armer van
• Spanje was katholiek, veel Nederlanders   waren protestants
• Alle Nederlanders moesten verplicht   katholiek zijn. Er was dus geen   geloofsvrijheid

De katholieke kerk

• De kerk bepaalde hoe je moest geloven en   leven

• Aflaten kopen als je zondig was
• Grote, prachtige kerken die ontzettend   duur waren om te bouwen, terwijl heel veel   Nederlanders arm waren
• Vereren van beelden

Maarten Luther

• Duitse, katholieke monnik in de 16e eeuw
• Was het niet eens met de katholieke kerk
• Sola scriptura. ALLEEN DE BIJBEL!
• Aflaten kopen voor vergeving van zonden, in strijd met de     Bijbel
• De Bijbel was toen in het Latijn, Luther wilde dat de mensen zelf de bijbel konden lezen.
• De kerk moest simpeler, zonder pracht en praal
• In 1517 schreef hij 95 stellingen om de kerk te hervormen
• Luther werd uit de katholieke kerk gezet
• Ontstaan van het protestantisme.

Protestanten

• Waren in 'protest' tegen de Katholieke Kerk

• Vereren van beelden, aflaten kopen en hele dure kerken bouwen was volgens hen in strijd met de leer van Jezus
• Moesten stiekem hun geloof uitoefenen   (Hagepreken)
• Het protestantisme was illegaal

Wat was het verschil tussen katholieken en protestanten?

+ Noem één verschil.

++ Noem één verschil en leg uit hoe je dit verschil terugzag in de tijd van Willem van Oranje.

+++ Leg uit welk verschil volgens jou de meeste spanning veroorzaakte en waarom.

1566: De Beeldenstorm

 In 1566 hadden veel Nederlanders er genoeg van. Ze gingen naar katholieke kerken en sloegen alles kort en klein.

Wat zou jij doen als je niet mocht geloven wat je zelf zou willen? (Niet geloven telt ook)

+ Noem één of meerdere dingen die jij zou doen

++ Noem één of meerdere dingen die jij zou doen en waarom.

+++ Noem de dingen die jij zou doen en waarom. Zou dat veranderen als het gevaarlijk zou zijn? (vervolging, doodstraf)

De Hertog van Alva

• Als reactie op de onrust in De Nederlanden stuurde Koning Filips de Hertog van Alva om orde op zaken te stellen

• Streng en gewelddadig

• Als je protestants was kreeg je de doodstraf

• Belasting verhogen (tiende penning)

Willem van Oranje (Vader des Vaderlands)

• Was eigenlijk Duits. Geboren in Dillenburg 1533

• Hij had een stukje land in Frankrijk (Orange). Ook was hij stadhouder van een groot deel van De Nederlanden

• Willem geloofde in geloofsvrijheid. Het moest niet uitmaken of je katholiek of protestants was
• Toen Willem hoorde wat Filips en Alva in de Nederlanden hadden aangericht, vond hij dat verschrikkelijk en stuurde hij in 1568 een leger om Alva te verjagen

Op 1 april, verloor Alva zijn bril.

• Op 1 april, 1572, bevrijdde Willem van Oranje samen met de watergeuzen Den Briel
• De Watergeuzen waren een soort piraten, die tegen de Spaanse koning Filips vochten
• De watergeuzen waren door een storm, van hun koers afgeraakt en kwamen in de buurt van Den Briel. Toen ze zagen dat er heel weinig Spaanse soldaten waren, kwamen ze aan land en bevrijdden ze Den Briel

Onafhankelijkheid van Spanje: 1581

• De opstand was een succes
• In 1581 verklaarden de provincies in      Nederland dat ze niet langer bij Spanje wilden horen. Dit deden ze met het plakkaat van Verlatinghe. Dit is onze onafhankelijkheidsverklaring
• Vanaf 1588 waren we de Republiek der zeven verenigde Nederlanden

Willem van Oranje, vogelvrij verklaard.

• Koning Filips II verklaard Willem vogelvrij 
• Als je Willem van Oranje vermoordde kreeg je een beloning van 25.000 kronen 

Moord op Willem van Oranje 1584

- Balthasar Gerards had een hekel aan Willem en wilde graag die 25.000 kronen ontvangen.

- Balthasar deed alsof hij een vriend was van Willem.

- Hij vermoordt Willem in zijn eigen huis met een pistool (Prinsenhof Delft).

- ''Mijn God, heb medelijden met mijn ziel en met mijn arme volk!''

Na de dood van Willem van Oranje

• 1584: Willem van Oranje werd vermoord, maar de opstand ging door onder zijn zoon Maurits van Nassau, een slimme legerleider
• De Republiek werd sterker en rijker door handel en werd een belangrijke macht in Europa
• Twaalfjarig Bestand (1609-1621): Tijdelijke wapenstilstand met Spanje, maar daarna laaide de strijd weer op
• 1648: De oorlog eindigde met de Vrede van Münster. Nederland werd officieel onafhankelijk en kreeg de naam De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

Waarom wilde Nederland vrij zijn?

+ Noem één reden waarom Nederland vrij wilde zijn.

++ Noem één of meerdere reden waarom Nederland vrij wilde zijn en leg uit waarom dit belangrijk was.

+++ Noem één of meerdere redenen waarom Nederland vrij wilde zijn. Ben je het hier mee eens? Vertel waarom wel of niet.

Wat betekent vrijheid voor jou?

+ Noem een voorbeeld van vrijheid in jouw leven.

++ Noem een voorbeeld van vrijheid in jouw leven en geef aan waarom dat voor jou belangrijk is.

+++ Noem een voorbeeld van vrijheid in jouw leven, leg uit waarom dit belangrijk voor jou is en of dit ook zou kunnen in de 80-jarige oorlog.