Potjes Latijn

• Grieks
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Basis uit andere culturen

Eerste inwoners Latium (later Rome) 

• pater  familias = dokter

• Schapenwol: goed tegen kneuzingen, zwellingen, baarmoederontstekingen en spit
• Kool: goed tegen koorts en andere pijntjes

Geneeskunde

Romeinen hebben veel aspecten van de samenleving overgenomen van vroegere culturen, vooral de Griekse medische traditie

• Waarzeggerij (hepatoscopie) 
• Godsdienst

Griekse geneeskunde

Hoe heet de man op de eerste slide?

1. Anthropos
2. Apollo
3. Artsos
4. Asklepios

Wat heeft hij in zijn hand?

1. Een knoestige boomtak
2. Een staf met slang die omhoog kruipt
3. Een staf met een slang die omlaag kruipt
4. Een slang die om zijn arm kronkelt

Waarom een slang?

1. Om mensen van hun angst af te helpen
2. Het was een heilig dier
3. Een slang had geneeskrachtige werking
4. Ter nagedachtenis aan de Python van Apollo

De slang werd ook wel als symbool voor het eeuwige leven gezien. Het vinden van de huid van d slang was het bewijs dat deze zich steeds verjongde.

Asklepios

Was een mens, maar met goddelijke oorsprong

Hij was zo goed in mensen genezen dat Hades niets meer te doen had

Dat kostte Asklepios zijn leven...

Volgens de Grieken werd je het beste beter door

1. naar een arts te gaan
2. een nachtje te logeren in een tempel
3. je urine te drinken
4. jezelf aan een ladder van het dak te gooien

Beter worden...

Antwoord B was het goede antwoord, 

een nachtje logeren in een tempel (van Asklepios), maar: 

alle andere antwoorden hebben ook te maken met beter worden! Of beter... in ieder geval met Griekse geneeskunde.

asklepiostempel Epidauros

Beter worden

Patienten moesten :

• baden
• vasten 
• bidden en offeren

Droomtherapie (Asklepios verschijnt met goede raad)

Deze droomtherapie kon was bespoedigd worden door het inhaleren van dampen die 's nachts verspreid werden.

Als met zelfstandig (zingend) de treden van de trap naar de tempel kon betreden werd je als hersteld beschouwd

Het plaatje van de vorige slide is

1. een verklaring waarom mensen ziek werden
2. een manier om therapie te vinden voor zieken
3. het ontstaan van de godenwereld
4. de visie van de middeleeuwen, niet van de Grieken

Verhelderend...

De Grieken dachten dat je ziek werd door een overvloed aan iets: 

iemand die teveel zwarte gal had werd zwartgallig (melancholisch) en had behoefte aan lucht/bloed. 

De eed van Hippocrates is

1. gebruikt door Griekse artsen in de oudheid
2. nog steeds in gebruik (in aangepaste versie)
3. een muurversiering in het Albert Schweitzer Ziekenhuis
4. een tekst die je kunt vertalen

Allemaal dus!

Maar wie was Hippokrates?

Hippokrates was

1. een paardenliefhebber
2. de zoon van Apollo
3. een arts op Kos
4. de zoon van Asklepios

Hippokrates van Kos

• Hij wordt beschouwd als de oprichter van de moderne geneeskunst.
• Het Corpus Hippocraticum (een verzameling van meer dan 60 oude geschriften over geneeskunst)
• Hippocrates bedacht onder andere de Eed van Hippocrates, die hedendaagse artsen nog afleggen. 
• Hippocrates en zijn volgelingen waren de eersten die veel ziektes en de behandelingen daarvoor omschreven.

Volgens de Hippokratische eed moest je

1. voor het pensioen van je docent zorgen
2. iedereen helpen die bij je kwam
3. ook galstenen verwijderen
4. een grote schuld opbouwen tijdens je studie

Huh?

Ja, je werd dus geacht voor je docent te zorgen alsof het je vader was (die verzorgde je ook als die niet meer kon werken)

Geen schuld: een opleiding was gratis. 

Galstenen: dat is precies het enige wat expliciet genoemd wordt: als iemand daar last van heeft mag je hem niet helpen maar moet je hem doorsturen naar een professionele galstenenverwijderaar. 

Tempelgenezingen & wijgeschenken

Tempels van Asklepios

Omgeving soort kuuroord (sporten, theater, hotel)

Screening door priesters

Goede voorbereiding (bidden, wassen, gezond eten)

Slapen in abaton (heiligste deel van de tempel)

Bezocht worden door een droom/de god (...)

's Ochtends: genezen

Uit dankbaarheid een geschenk wijden aan de tempel

wijgeschenk: (reclame)tekst uit Epidauros met de wondergenezingen

wat genezen was

of moest worden

Een wijgeschenk van een man die een wijgeschenk komt brengen

Wat is het kortste geschrift in het Corpus Hippocraticum?

Welke (moderne) thema's uit de medische wereld worden in de Eed van Hippocrates aangesneden?

Anatomie

Menselijk lichaam is heilig (daar mocht je niet in snijden!)

Kennis over de inwendige mens haalde men uit kadavers van varkens...

Niet helemaal hetzelfde...

Gereedschap

De Romeinen kenden al verschillende instrumenten voor geneeskunde, waaronder enkele speciaal voor vrouwen.

Zo gebruikten ze al pincetten, scalpels en scharen, en waren ze bekend met methodes als hechten en schedelboringen.

in Rome

* kruidendokter (pater familias)

*Griekse artsen (vanaf 3e E)

*buitenlandse artsen (vanaf 1e E - Caesar)

En er zijn nog veel meer interessante dingen te vertellen over de griekse geneeskunde maar....