In Catilinam 13 r.25-29

• newEditor
• Latijn
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 6

In Catilinam 13 r.25-29

Learning objective

Ad hominem...

previously on Raging Cicero...

Want wat is het, Catilina, dat jou in deze stad nu/nog kan behagen? Waarin (namelijk) niemand is buiten die samenzwering van verdorven mensen, die jou niet vreest, niemand die [jou] 25 niet haat.

Quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est? - quae heeft meerdere betekenis-opties: welke?

Quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est? - welke twee vragen stel je jezelf bij een vorm van 'esse'?

Quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est?

quae - vragend vnw / betrekkelijk voornaamwoord

(in vraagzin, vaak congruerend) / (leidt bijzin in; soms relatieve aansluiting)

est - 1. PPP in nominativus? onderdeel PV (voltooide tijden Passief)

2. gerundivum? grndvm van verplichting: 'moeten worden'

3. op beide vragen 'nee'? vertaal 'gewoon' letterlijk het koppelww.

- maak daarbij de zin af >> Quid est = wat is er/het?

Quod privatarum rerum dedecus non haeret in fama?

• welk gebruik van quod?

A

betr.vnw. = begin bijzin

B

Rel.aansl. = begin hoofdzin

C

vragend vnw

D

voegwoord (omdat)

Quod privatarum rerum dedecus non haeret in fama?

• welk gebruik van vragend vnw quod?

A

zelfstandig: wat?

B

bijvoeglijk bij privaturum

C

bijvoeglijk bij privaturum rerum

D

bijvoeglijk bij dedecus

Quod privatarum rerum dedecus non haeret in fama?

Van welk werkwoord komt de PV?
a.k.a. hoort de -e- bij de stam of is het een kenmerk?

A

haerére dus ind praes

B

haerare dus con praes

C

haerire dus ind fut

Quae lubido ab oculis, quod facinus a manibus umquam tuis, quod flagitium a toto corpore afuit?

• welk gebruik van quae/quod?

A

allen vragend vnw

B

quae vrg - quod betr

C

quae betr - quod vrg

D

quae vrg - quod voegw

Quae lubido ab oculis, quod facinus a manibus umquam tuis, quod flagitium a toto corpore afuit?

quae...quod...quod...afuit << één PV = 1 hoofdzin

Quae lubido ab oculis,

quod facinus a manibus umquam tuis,

quod flagitium a toto corpore afuit?

quae...quod...quod...afuit << één PV = 1 hoofdzin

wat valt op aan de structuur van de zinsdelen?

Quae lubido ab oculis,

quod facinus a manibus umquam tuis,

quod flagitium a toto corpore afuit?

(quae lubido) ab...

(quod facinus) a...

(quod flagitium) a... afuit >> a(b)-esse

NB: de herhaling van het voorzetsel geeft aan welke aanvulling bij het werkwoord hoort

(13) r.25-27

Welk merkteken van huiselijke schande is niet ingebrand in jouw leven?
Welke schande van privé aangelegenheden kleeft niet aan jouw reputatie?
Welke wellust heeft ooit ontbroken aan jouw ogen, welke misdaad aan jouw handen, welke laagheid aan jouw hele lichaam?

domesticae, privatarum – contrasteert met voorafgaande ‘in hac urbe’

Nota inusta est: metafoor. Brandmerken werd door Romeinen toegepast op tot slaaf gemaakten en criminelen.

Toelichting van dedecus in volgende tricolon

tricolon, parallellisme, climax, anafora (vrg.vnw.), retorische vragen, asyndeton

Cui tu adulescentulo quem corruptelarum inlecebris inretisses non aut ad audaciam ferrum aut ad libidinem facem praetulisti?

• Hoeveel PV's spot je?

A

1

B

2

C

3

D

4

Cui tu adulescentulo [quem corruptelarum inlecebris inretisses] non aut ad audaciam ferrum aut ad libidinem facem praetulisti?

• Hoe is 'Cui' gebruikt?

A

als relatieve aansluiting

B

als zelfstandig vrg vnw

C

als bijvoeglijk vrg vnw

Cui tu adulescentulo quem corruptelarum inlecebris inretisses non aut ad audaciam ferrum aut ad libidinem facem praetulisti?

• Welk woord leidt de bijzin in?

A

er is geen bijzin

B

Cui

C

quem

D

(non) aut

Cui tu adulescentulo [quem corruptelarum inlecebris inretisses] non aut ad audaciam ferrum aut ad libidinem facem praetulisti?

kijk goed wat het nevenschikkende aut...aut... verbindt:

hier de parallel opgebouwde [ad+acc] en LV

praetulisti (van praeferre) heeft dus 2x LV

Vertaal de kern van de zin: Cui tu adulescentulo

aut ferrum aut facem praetulisti?

[...] quem corruptelarum inlecebris inretisses [...]

• Wat is het antecedent van quem?

A

tu

B

adulescentulo

[quem corruptelarum inlecebris inretisses]

inretisses : con plqpf - definiërend (in betr.bijzin)

(inf perf: inretisse + n.u.)

PV in de bijzin is net als in de hoofdzin 2de sg

>> quem = acc sg M, dus LV bij de PV

[quem corruptelarum inlecebris inretisses]

die jij had verstrikt ...

inretisses : con plqpf - definiërend (in betr.bijzin)

(inf perf: inretisse + n.u.)

PV in de bijzin is net als in de hoofdzin 2de sg

>> quem = acc sg M, dus LV bij de PV

[...] quem corruptelarum inlecebris inretisses [...]

• welke naamval is corruptelarum?

A

nom

B

gen

C

dat/abl

D

acc

[...] quem corruptelarum inlecebris inretisses [...]

• welke naamval is inlecebris ?

A

nom

B

gen

C

dat/abl

D

acc

(13) r.27-29

Aan welk jongetje, die jij in de verleidingen van jouw perverse invloed had verstrikt, heb jij geen zwaard voorgehouden voor een roekeloze daad, geen fakkel voor lust?

Als ferrum metonymia is voor zwaard, is facem dan niet ook een metonymia voor een ander soort fakkel?