MKW401
TCVT Mobiele kraan
W4-01
Onderdelen in deze les
TCVT Mobiele kraan
W4-01
Cursusprogramma
TCVT W4-01
Theoriedeel
Praktijkdeel
Certificaat of bewijs
🎓
Toets
Programma
Even voorstellen
Even voorstellen
Leuk je te ontmoeten!
Wie ben je?
Wat is je functie?
In welke discipline ben je voornamelijk werkzaam?
En nu jullie…
Wat betekent hijsen met de mobiele kraan voor jou?
Hoe ervaar jij hijsen op jouw werkplek?
Heb je wel eens gevaarlijke situaties met de kraan meegemaakt?
Vragen vooraf
Hier hoop ik deze dag antwoord op te krijgen…
De machine
in vogelvlucht
Als machinist de machine kennen door:
het lezen van de handleiding
instructie
Waarom de machine kennen?:
Om veilig te kunnen werken
Bij storingen kun je de monteur uitleggen wat er fout gaat.
Boven de 10 t/m wettelijk verplicht om je TCVT-ra registraat te halen.
Mobiele telescoopkraan
De hoofdonderdelen in vogelvlucht
telescoopsecties
hijsdraad
hijsblok
cabine
cabine bovenwagen
hoofdgiek/basissectie
scharnierpunt van de giek
liertrommel
contragewicht/ballast
bovenwagen
stempelpoot
stempelcilinder
stempelplaat
stempelbalk
hart draaikrans
onderwagen
De bediening van de kraan is handleidingafhankelijk. SOMA-kraan bediening:
Bediening kraan
Stuurknuppel links
draaien naar links
draaien naar rechts
uittelescoperen
intelescoperen
Stuurknuppel rechts
optoppen
aftoppen
hoofdlier neerlaten
hoofdlier hijsen
Op het dashboard bevinden zich diverse controlelampen en schakelaars.
Controleer bij het aanzetten van het contact minimaal of de lampjes van laadstroom, oliedruk en handrem branden.
Bij het starten moeten laadstroom en oliedruk weer uitgaan.
Dashboard
Benodigde documenten
Voor de gebruiker: inzien of de machine veilig inzetbaar is.
verplicht bij maximale werklast van hijskraan 2 ton of meer
moet altijd in de nabijheid van de kraan aanwezig zijn.
Kraanboek
In het kraanboek staat aangetekend:
type- en serienummer
eigenaar van de machine
keuringen en grote reparaties of veranderingen
controles van kabels.
technische gegevens, zoals hoeveelheid ballast
stempeldruk ed.
Kraanboek hijskraan & keuring
Documenten die bij de machine horen zijn:
het kraanboek
een gewaarmerkte hijstabel
de CE-verklaring
na één jaar het keuringsrapport
een instructieboek in de Nederlandse taal
de certificaten van hijskabel en -blokken
de vergunningen en ontheffingen (kentekenbewijs)
het onderhoudsschema
Machinegebonden documenten
Betekenis gewaarmerkt: hijstabel dient te zijn ondertekend en te zijn afgestempeld door fabrikant of leverancier.
De hijstabel heeft een nummer die moet corresponderen met het genoemde hijstabelnummer in kraanboek.
Zo weet je 100% zeker, de tabel hoort daadwerkelijk bij deze machine.
Gewaarmerkte hijstabel
Stabiliteit en capaciteit
Stabiliteit
“Weerstand tegen kantelen of het zelfstandig blijven staan op eigen kracht. We spreken hier dus over het blijven staan van de mobiele kraan.”
Stabiliteit en capaciteit hebben veel met elkaar te maken.
Hoe groter de stabiliteit des te groter de capaciteit.
Stabiliteit en capaciteit
Kantellijn en kantelhoek
Kantellijn op banden
Kantellijn op stempels
Kantelhoek kantellijn en momenten
kantellijn
lastmoment
stabiliteitsmoment
kantelhoek
Aflezen van een hijstabel
volledig gestempeld hoofdgiek/jib
half gestempeld hoofdgiek/jib
volledige ballast/gedeeltelijke ballast
variabel gestempeld
Veelvoorkomende tabellen
Aflezen hoogtetabel
lengte giek
hijshoogte
Vlucht/radius
Bovenbouw
vakwerkgieken
telescoopgieken
loopkatgiek
Hoofdsoorten gieken
Voor- en nadelen vakwerkgiek
Onderdelen
rollenkop
hijsblok
kopstuk
tuidraden
tussenstuk
hijsdraad
evenaar
boomstops
broekstuk
A-frame
topdraad
ballast
bovenbouw
onderbouw
Wat? Verschillende kokers die in- en uit elkaar schuiven
Waarvoor? Zorgen net als vakwerkgieken dat hoogte/afstand te overbruggen is.
In allerlei uitvoeringen van mobiele kranen, soms zelfs op rupskranen.
Telescoopgiek
deel voor deel
gesynchroniseerd (kranen tot ca. 50 ton)
Systemen van telescoperen
Functie: de hoofdgiek verlengen.
Hulpgiek tijdens transport: gemonteerd naast of onder de hoofdgiek en aan de basissectie
Let op: lees eerst de handleiding en blijf nadenken tijdens de/montage van de hulpgiek!
Jib of hulpgiek
Jib/hulpgiek tijdens opbouwen
Beveiligingen
De bekendste hiervan is de lastmomentbeveiliging, oftewel L.M.B. Andere beveiligingen:
hijseindafslag
windingenbeveiliging
slappe reepbeveiliging
slangbreukbeveiliging
zwenkbeveiliging
uitloopbeveiliging
Beveiligingen op de kraan
Om te voorkomen dat het hijsblok tegen de schijven van de rollenkop aan de bovenzijde van de giek wordt getrokken, wordt op een kraan een hijseindafslag gemonteerd.
Hijseindafslag
Aandrijving
Ook wel een ‘chassis’ genoemd.
Drie functies chassis:
de ruggengraatfunctie voor de benodigde stijfheid
biedt bevestigingspunten voor alle onderdelen
het dragende onderstel voor de bovenwagen
Onderwagen mobiele kraan
Bij ruwterrein kraan andere toepassing van onderwagen
Eén as star is aan het chassis verbonden, terwijl de tweede as pendelend wordt opgehangen.
Zo kan er worden gereden met lasten en wordt grip gehouden in het terrein.
Ruwterrein kraan
Aandrijflijn bandenkraan
Bestaat uit twee delen:
deel dat luchtdruk verzorgt (compressor, natte ketel drukregelaar etc)
deel dat de druk in het luchtsysteem verbruikt: (remmen, parkeerrem, gaspedaal)
Pneumatisch systeem
Aandrijving rupskraan
looprollen
spanwiel
draagrollen
sprocket
Hijsblokken/inscheren
Onder te verdelen in:
Hijshaken
balgewichten
enkelschijfsblok
meerschijfsblokken
Gegeven:
trekkracht van de lier (reeptrek): 47 kN (4,7 ton)
te hijsen gewicht: 16 ton (160 kN)
Gevraagd:
welke hijsblok nodig?
160 kN : 47 kN = 3,4 parten afgerond 4 parten.
Er is hijsblok nodig van minimaal twee schijven.
Raadpleeg altijd de machinehandleiding bij het
inscheren van de hijskabel!
Inscheren
De hijskabel zit meestal met een wigklemverbinding aan de hijshaak bevestigd.
Moderne verbindingen zijn de aangeperste of aangegoten terminals.
Wigklem-verbinding
Opstellen van de hijskraan
Aandachtspunten juist opstellen:
Zoek voor het afstempelen een ruimte die groot genoeg is om de mobiele kraan veilig op te stellen en volledig te kunnen afstempelen.
Zet de kraan op de parkeerrem voordat de kraan gebruikt wordt.
Borg de uitgeschoven steunpoten (als dit kan).
Opstellen hijskraan
Wees vóór het opstellen van een hijskraan met de draagkracht van de ondergrond.
Check: zijn er andere obstakels aangebracht? Denk aan kelders, leidingen, rioolbuizen en dergelijke, waar je rekening mee moet houden bij het opstellen.
Vraag de opdrachtgever op de werklocatie naar de benodigde informatie.
Opstellen hijskraan met stempels
Stempelkracht berekenen
Stempelkracht =
gewicht kraan + gewicht last
aantal steunpunten
2,5
(dynamische kracht)
X
Stempelkracht
Stempelkracht =
gewicht kraan + gewicht last
aantal steunpunten
2,5
(dynamische kracht)
X
Bijvoorbeeld:
gewicht kraan: 24 ton
gewicht last: 8 ton
aantal stempels: 4
20 ton
200 kN
Druk op de ondergrond
Druk op ondergrond =
stempelkracht
oppervlakte stempelschot
Bijvoorbeeld:
stempelkracht: 20 ton
oppervlakte stempelschot: 1 m²
20 ton
200 kN
1 meter
1 meter
Druk op de ondergrond
Druk op ondergrond =
stempelkracht
oppervlakte stempelschot
⬇️
20 ton/m2
Druk op ondergrond =
stempelkracht
oppervlakte stempelschot
20 ton/m2
40 ton/m2
10 ton/m2
20 ton
200 kN
2 m²
20 ton
200 kN
1 m²
20 ton
200 kN
0,5 m²
Oppervlakte stempelschot
Oppervlakte stempelschot =
stempelkracht
draagkracht ondergrond
= 2 m2
Oppervlakte stempelschot =
stempelkracht
draagkracht ondergrond
Bijvoorbeeld:
stempelkracht: 20 ton
draagkracht ondergrond: 10 ton/m²
20 ton
200 kN
10 ton/m²
10 ton/ m²
20 ton
10 ton/m2
√2 = 1,41
1,41 m
1,41 m
Hoe plaats je de stempels?
Hoogspanning en weeromstandigheden
De gevarenzone (belaste strook) van hoogspanningsverbindingen:
minimaal 60 meter bij stalen masten met 380 KV
minimaal 50 meter bij stalen masten met 220 KV
let op, neem bij twijfel altijd contact op met de netwerkbeheerder!
Hoogspanning
Weersomstandigheden hebben ook invloed op stabiliteit.
Wind: een lading met een groot oppervlak en gering gewicht zal meer invloed ondervinden van wind dan een lading met een klein oppervlak en een groot gewicht. Wind kan zorgen voor stuwdruk, maar ook schuine reeptrek.
Aandachtspunten voor het hijsen bij veel wind zijn:
hijs een last niet onnodig hoog (dus houd deze laag)
geleid de last met een stuurtouw
houdt de last op het smalste gedeelte in de wind
Weersomstandigheden
Bij dreigend onweer moet een hijskraan buiten gebruik gesteld worden.
Maatregelen bij naderend onweer:
volg de instructies op die in de machinehandleiding staan
zet de giek windvrij (tenzij de machinehandleiding anders voorschrijft)
zorg dat de te hijsen lasten zijn losgekoppeld of veilig zijn neergezet
Onweer
De dieselmotor
Bij aandrijving van de mobiele kraan wordt vaak gebruikt gemaakt van een dieselmotor.
Dieselmotor drijft de volgende systemen aan:
hydraulisch systeem
elektrisch systeem
pneumatisch systeem
mechanisch systeem
Functie dieselmotor
cilinderblok
cilinderkop
zuigers
drijfstangen
krukas
vliegwiel
carter
Hoofdonderdelen dieselmotor
De dieselmotor zet brandstof (dieselolie) om in mechanische energie. De meeste motoren zijn uitgevoerd als vierslagmotor. Dit wil zeggen dat in vier slagen, van één in de motor aanwezige zuiger, de verbranding (arbeid) plaatsvindt
Vierslagmotor
In de motor bevindt zich ook olie (motorolie), deze olie heeft diverse functies. Er is een ezelsbruggetje: KOEGRAS.
KOE = koelen.
G = geluiddempend
R = reinigen
A = afdichten
S = smeren
Motorsmering
Heel belangrijk voor de dieselmotor is de dieselolie. De dieselolie wordt door de brandstof inspuitpomp op het juiste moment ingespoten. Het inspuiten gebeurt met kleine hoeveelheden en door kleine gaatjes door een verstuiver.
Het is daarom van belang dat de dieselolie niet vervuild is of lucht bevat.
Bij het leegrijden van de tank dient men de filters te vervangen en de lucht uit het systeem te halen (ontluchten).
Het brandstofsysteem
Het brandstofsysteem
Kleur van rook uitlaatgassen: laat zien of de motor nog steeds goed functioneert. Bij niet goed functioneren motor:
Wit, hierbij gaat het om water of koelvloeistof welke in systeem is gekomen.
Blauw, dit zal duiden op oliegebruik van de motor
Zwart, slechte verbranding van de brandstof door een teveel of te weinig van brandstof en/of lucht.
Uitlaatgassen
Hydraulisch systeem
De dieselmotor drijft een hydraulische pomp aan via de PTO, deze pomp zet mechanische energie om in hydraulische energie.
De hydraulische olie transporteert de energie door het systeem, waarna in een hydromotor of hydraulische cilinder de hydraulische energie weer omgezet wordt in mechanische arbeid.
De pomp zuigt olie aan uit het oliereservoir (tank) en perst deze naar de regelunit (of ventielenblok).
Het hydraulische systeem
Van hieruit wordt de oliestroom gestuurd naar, bijvoorbeeld de topcilinder of telescopeercilinder. (gebruikers)
Is de cilinder aan het einde van zijn slag dan gaat de olie door een overdrukklep weer terug naar de tank. Voordat de olie weer in de tank komt, wordt het nog gefilterd van slijtagedeeltjes afkomstig uit het systeem
Het hydraulische systeem
Eenvoudig hydraulisch systeem
Bij mobiele kranen worden hydraulische pompen aangedreven door een dieselmotor en in enkele gevallen door een elektromotor
Pompen in verschillende uitvoeringen, maar meestal op een mobiele kraan, tandwiel-, schotten- en plunjerpompen.
Pomp
Cilinders zetten hydraulische energie om in mechanische energie en worden op mobiele kranen gebruikt om verschillende bewegingen te laten uitvoeren. Cilinders onderscheiden we in drie soorten namelijk:
Cilinders
enkelwerkende cilinder
dubbelwerkende cilinder
In elke hydraulische installatie zijn diverse kleppen ingebouwd.
De veiligheidsklep (overdrukventiel) beschermt het systeem tegen te hoge drukken en voorkomt daarmee breuk in slangen en leidingen.
Kleppen
Terugslagkleppen
onbelaste terugslagkleppen
belaste terugslagkleppen
druk gestuurde terugslagkleppen
Laten olie maar in één richting stromen
Voorkomen ongewild terugstromen van de hydraulische olie
Functie: drukschommelingen in
het hydraulische systeem opvangen.
Accumulator
Elektrisch systeem
Om het elektrische systeem in zijn geheel te behandelen zou te veel worden, we behandelen dus alleen de hoofdonderdelen.
Drie belangrijke onderdelen zijn:
Elektrische systeem
startmotor
accu
dynamo
Aandachtspunten:
controleren van de juiste spanning van de Multiriem
slijtage van de Multiriem
controle juiste werking van de dynamo met het laadstroomlampje op het dashboard
Dynamo
Aandachtpunten:
Vloeistofniveau: minimaal 1 cm boven de platen staan. Eventueel bijvullen met gedemineraliseerd water. Bij een onderhoudsvrije accu kun je het niveau niet controleren.
Controleer of de poolklemmen goed vastzitten.
Schoonhouden accupolen van aanslag (bloemkolen).
Vet ze licht in met zuurvrije vaseline
Bij het loshalen van de poolklemmen altijd eerst de –pool los.
Accu
Bij lege accu, weer laden.
Starten (overstarten) van een accu uit een andere machine is ook mogelijk. Gebruik hier een juiste aansluitvolgorde ➡️
Lege accu weer laden
Het verwijderen in omgekeerde volgorde:
“de min pool zit er het minst lang op”
Schakelingen
Onderhoud en
storingen
Voor waarborging veiligheid: verplicht dat een kraan goed
wordt onderhouden en periodiek gekeurd wordt.Welk onderhoud is nodig is om veilig te kunnen werken?
Welke controles en onderhoudswerkzaamheden om
kraan in goede conditie te houden?
Onderhoud
Lagers: ondersteunen draaiende assen
en machineonderdelen
Onderhoud: lagers
lagers
glijlagers
wentellagers
kogellager
tonnenlager
naaldlager
De as glijdt op een min of meer goede oliefilm in een bus of lagerschaal.
Glijlagers
In een wentellager, dit kan een kogellager, rollager of naaldlager zijn, rolt de as met een binnenring op kogels of rolletjes in de buitenring
Wentellagers
kogellager
tonnenlager
naaldlager
Regelmatig onderhoud is noodzakelijk om mobiele kraan in goede staat te houden.
Veiligheid van de machinist: denk bijvoorbeeld aan het schoon en vetvrij houden van opstappen, handgrepen, kraandek en ramen.
Door regelmatig onderhoud kunnen schade en reparaties voorkomen worden.
Onderhoud betekent regelmatig de gehele machine controleren met vier zintuigen: zien, horen, voelen en zelfs ruiken.
Onderhoud plegen
oliepeilen van de dieselmotor
oliepeilen hydrauliektank
koelvloeistofniveau controleren
controleren vervuiling van de radiateur
controleren wielmoeren en banden
controleren werking van de L.M.B.
controleren werking van de stempelinrichting
controleren hijsgereedschappen en kabels
controleren van verlichting.
Dagelijks onderhoud
Minimaal maandelijks:
accucontrole
telescooparm(giek) invetten
pennen uitschuifcilinder smeren
pennen topcilinder smeren
draaikranslager smeren
steunpoten smeren
bedieningshendels smeren
Klein onderhoud
Minimaal jaarlijks:
het inspecteren van alle bout en lasverbindingen
het verversen van hydrauliekolie
het verversen van de olie uit het zwenkhuis
het keuren van de machine.
Groot onderhoud
Bij optreden storing ga de volgende punten na:
welke functies uitgevallen zijn
zijn er afwijkende geluiden hoorbaar
bij welke bewegingen treed de storing op
is er iets vreemds te zien of lekt er olie
is er iets warmgelopen of losgetrild
Storingen
Soorten storingen
elektrische
mechanische
hydraulische
pneumatische
Accu
Dynamo
Zekeringen, thermische beveiliging
Schakelaars, beveiligingen, eind-schakelaars
Sensoren
Elektromagneet-schakelaars (relais)
Bedrading
Remmen
Vergrendelpennen,
beveiligingenKoppelingen
Tandwielkasten
Draaikrans
Staalkabels
Kabelschijven,
hijstrommel
Oliepeil, aanzuiging
filtersOlielekkage
Pompen
Hydromotoren
Cilinders,
afstempeling, veringKleppen
Luchtlekkage
werkzaamheden op een verantwoorde manier stoppen
indien zelf de storing lokaliseren, repareren of de technische dienst inschakelen.
Loop regelmatig, bij de hele machine, de bedrading na en controleer deze visueel op losse verbindingen en/of op beschadigde isolatie.
Hoe handelen bij storing?
Geef de juiste gegevens door zoals:
de aard van de storing
waarnemingen, gehoord, gezien, gevoeld of geroken
welke onderdelen er volgens jou stuk zijn
het type en serienummer van de machine
het adres waar de machine zich bevindt.
wat je eventueel al hebt gedaan
Inschakelen technische dienst
Let op bij laswerkzaamheden!
Altijd de hoofdschakelaar op uit of nog beter de accuklemmen losmaken.Wees extra voorzichtig met lassen aan constructiedelen mobiele kraan. Dit mag nóóit zonder overleg met de kraanleverancier.
Bij grotere reparaties of ingrijpende wijzigingen: er moet hiervan aantekening gemaakt in kraanboek.
Bij ingrijpende of grote wijzigingen: mogelijk moet zelfs nieuwe keuring uitgevoerd.
Aandachtspunten storingen
Werken met meerdere kranen
De communicatie tussen machinisten onderling moet geregeld zijn.
Toezicht door een deskundige is geregeld.
De communicatie tussen de machinisten en de deskundig toezichthouder moet geregeld zijn.
Opstellen van een Taak-Risico-Analyse (TRA). Uitgangspunt: geen enkele handeling of falen van één van de twee kranen brengt de sterkte en stabiliteit van de andere kraan in gevaar.
De toegestane werklast bedraagt 75% van de werklast op de benodigde vlucht.
Een hijsplan is niet noodzakelijk.
Werken met 2 kranen
Alle specifieke maatregelen horende bij het werken met twee kranen aan één last.
Het opstellen van een hijsplan met daarin een berekening van de positie van het zwaartepunt en van het belastingsverloop in de kranen.
Werken met een hoofd/staartkraan
Een hijsplan moet opgesteld. Uitgangspunt: het hijsen van een last op vier (hijs)punten of meer is in principe altijd (statisch) onbepaald en daarom risicovol. Je weet niet hoe de last wordt verdeeld tussen de (hijs)punten, de belasting van de kranen is dus onbekend. Daarom: het beste terugvallen op drie (hijs)punten door twee van de vier hijspunten te verbinden met een evenaar of hijsbalk.
Als het noodzakelijk is om de last te hijsen op vier –of meer (hijs)punten, moet een methode ontwikkeld worden waarmee de belasting van alle kranen, tijdens het hijsen, wordt gecontroleerd.
Alle specifieke maatregelen behorende bij het werken met twee kranen aan één last.
Hijsen met meerdere kranen
Hijsen met meerdere kranen
Wat is de WLL van de lengen?
150 ton
100 :1,4 = 71,4 ton
Wat is de tabelwaarde die aangehouden moet worden?
150 : 2 = 75 ton : 0,75 = 100 ton
200 ton
200 ton
71,4 ton
51 ton
71,4 ton : 1,4 = 51 ton
200 ton
200 ton
Wat is de maximale stempelkracht, gerekend met 100t last per kraan?
200 +100 = 300 : 4 = 75 x 2,5=187,5 ton
Wat is de druk op de ondergrond bij schotten van 2 x 4m?
2m x 4m = 8m2 187,5 : 8 = 23,43 t/m2
Wat voor schotten zijn er nodig bij draagkracht ondergrond van 18 ton per m2?
187,5 : 18 = 10,41 m2 √ 3,22x 3,22
Bedankt voor je aandacht
