ET1, ET4 - Inleiding

• Filosofie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 6

Aan de slag

Welkom in je examenjaar!

Aan de slag

Vandaag

• Intro: De vraag naar de mens
• Praktisch: doel, middel, werkwijze, planning
• Intro lezen syllabus
• Aan de slag: mensbeelden

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Opdracht en gesprek

• Geef drie voorbeelden van technologie die verweven zijn met jouw leven. 
• Verandert technologie wie je bent of wat eigen is aan jou?
• Lees het krantenartikel over technologie en de mens en onderstreep zinnen die je interessant vindt.
• Wat is de boodschap van de auteur? 
• In hoeverre ben je het eens met de auteur? 
• Maakt technologie de wereld minder 'menselijk'? Wat betekent 'menselijk' dan hier?

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Empathie?

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Kunst?

Schilderij van Congo (een chimpansee)

Zie wiki over kunst gemaakt door dieren

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Kunst?

Embrace - by digital artist @Sithiis using the NightCafe AI-art generator tool.

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Taal?

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Taal?

bron

https://e360.yale.edu/features/exploring_how_and_why_trees_talk_to_each_other

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Intelligentie?

Aan de slag

Wat maakt de mens tot mens?

Intelligentie?

Aan de slag

Vandaag

• huiswerk bespreken (mensbeelden, 1e vs 3e pp)
• Leerdoelen en planning
• 1e en 3e pp, mensbeeld en bestaanservaring
• de fenomenologische benadering

Aan de slag

Vandaag

• Werkwijze, planning en verwachtingen
• huiswerk bespreken (mensbeelden, 1e vs 3e pp)
• uitleg/bespreken mensbeeld vs bestaanservaring
• uitleg bespreken

Aan de slag

De vraag naar het wezen van de mens

Ik kan verschillende filosofische perspectieven op de vraag wat de mens is uitleggen, toepassen, vergelijken en beoordelen.

Het gaat hierbij met name om de relatie van de mens met techniek en wetenschap en de manier waarop die de vraag naar de mens hebben beïnvloed.

Doel examenstof:

Aan de slag

Praktisch

Hoe?

Kwestie 1: Hoe ervaren wij ons bestaan als mens?

Kwestie 2: Hoe veranderen techniek en wetenschap ons mensbeeld?

Kwestie 3: In hoeverre verandert het wezen van de mens door onze omgang met techniek?

Kwestie 4: Grensvervagingen

Aan de slag

Praktisch

Hoe?

Kwestie 1: Hoe ervaren wij ons bestaan als mens?

Kwestie 2: Hoe veranderen techniek en wetenschap ons mensbeeld?

Kwestie 3: In hoeverre verandert het wezen van de mens door onze omgang met techniek?

Kwestie 4: Grensvervagingen

Aan de slag

Praktisch

Middelen

• Syllabus
• Boek
• Werkboek (en begrippenlijst)
  
• Uitwerking eindtermen (ET)
• Lessonups
  
• Losse opdrachten/vragen
  

Aan de slag

Praktisch

Werkwijze

• Lezen van het syllabus/boek (samen of zelfstandig)
  
• Aantekeningen!
  
• Opdrachten/vragen maken
  
• Quizlet
• ETs uitwerken 
  
• verbinding aan concrete gevallen
  
• gesprekken in de klas

Aan de slag

Praktisch

Planning

SE 2: ET 1 t/m 12
kwestie 1, 2 – hfst 0 t/m 6

SE 3: ET 1 t/m 22 (+ ethiek + kenleer)

kwestie 1 t/m 4 – hfst 0 t/m 13

Studiewijzer periode 1

Aan de slag

ET1

Ik kan de filosofische vraag naar de mens benaderen vanuit de rol die wetenschap en techniek daarbij spelen. 

Daarbij kan ik betrekken:

• een uitleg van wat de filosofische vraag naar de mens inhoudt (inleiding);
  
• een uitleg, vergelijking en evaluatie van verschillende filosofische antwoorden op de vraag naar de mens; 
• […]

Aan de slag

• 1e pp: benadering waarbij je iets beschrijft of onderzoekt vanuit de persoonlijke (bestaans)ervaring.
  
  
• 3e pp: benadering waarbij je objectieve kenmerken beschrijft of onderzoekt.

ET4.2

Eerste- en derdepersoonsperspectief:

Aan de slag

ET4

Ik kan uitleggen en evalueren dat de vraag naar het wezen van de mens op twee manieren (mensbeeld of bestaanservaring) kan worden opgevat. 

Daarbij kan ik betrekken:

• de begrippen […], ‘mensbeeld’, […], ‘bestaanservaring’;
  
• een uitleg en vergelijking van het eerstepersoonsperspectief en het derdepersoonsperspectief op de vraag naar de mens;
  
• een uitleg en vergelijking van de empirisch wetenschappelijke benadering en de fenomenologische en existentialistische benadering van de vraag naar de mens;
  
• een uitleg van de ethische dimensie van mensbeelden en bestaanservaringen

Aan de slag

ET4

Ik kan uitleggen en evalueren dat de vraag naar het wezen van de mens op twee manieren (mensbeeld of bestaanservaring) kan worden opgevat. 

Daarbij kan ik betrekken:

• de begrippen […], ‘mensbeeld’, […], ‘bestaanservaring’;
  
• een uitleg en vergelijking van het eerstepersoonsperspectief en het derdepersoonsperspectief op de vraag naar de mens;
  
• een uitleg en vergelijking van de empirisch wetenschappelijke benadering en de fenomenologische en existentialistische benadering van de vraag naar de mens;
  
• een uitleg van de ethische dimensie van mensbeelden en bestaanservaringen

Aan de slag

• mensbeeld: opvatting of idee over de essentie of unieke kenmerken van de mens.
  - objectief
  - 3 pp
  
  
• bestaanservaring: manier waarop wij ons bestaan ervaren.
  - subjectief
  - 1e pp

ET4.1

De vraag naar het wezen van de mens kun je op twee manieren beantwoorden:

Aan de slag

De vraag naar het wezen van de mens

Bron: Q-high Channel

https://www.youtube.com/watch?v=yscg2ERfOaw&list=PLNQwh1JkMz6LQsimlR-fFNZldREaek0cE

ET4.1

Aan de slag

De vraag naar het wezen van de mens

...in relatie tot wetenschap en techniek

ET4.1

Aan de slag

ET4

Ik kan uitleggen en evalueren dat de vraag naar het wezen van de mens op twee manieren (mensbeeld of bestaanservaring) kan worden opgevat. 

Daarbij kan ik betrekken:

• de begrippen […], ‘mensbeeld’, […], ‘bestaanservaring’;
  
• een uitleg en vergelijking van het eerstepersoonsperspectief en het derdepersoonsperspectief op de vraag naar de mens;
  
• een uitleg en vergelijking van de empirisch wetenschappelijke benadering en de fenomenologische en existentialistische benadering van de vraag naar de mens;
  
• een uitleg van de ethische dimensie van mensbeelden en bestaanservaringen

Aan de slag

De vraag naar het wezen van de mens

Waarom is deze vraag filosofisch? Wat zou de 'ethische dimensie' zijn?

ET4.4

Aan de slag

De vraag naar het wezen van de mens

Waarom is deze vraag filosofisch? Wat zou de 'ethische dimensie' zijn?

ET4.4

Aan de slag

De vraag naar het wezen van de mens

Waarom is deze vraag filosofisch? Wat zou de 'ethische dimensie' zijn?

ET4.4

Welke ethische implicaties heeft jouw eigen mensbeeld?

Kies een afbeelding. Bedenk welk mensbeeld het mensbeeld dat hierbij van belang is en welke ecthische implicatie dit heeft.

Aan de slag

ET4

Ik kan uitleggen en evalueren dat de vraag naar het wezen van de mens op twee manieren (mensbeeld of bestaanservaring) kan worden opgevat. 

Daarbij kan ik betrekken:

• de begrippen […], ‘mensbeeld’, […], ‘bestaanservaring’;
  
• een uitleg en vergelijking van het eerstepersoonsperspectief en het derdepersoonsperspectief op de vraag naar de mens;
  
• een uitleg en vergelijking van de empirisch wetenschappelijke benadering en de fenomenologische en existentialistische benadering van de vraag naar de mens;
  
• een uitleg van de ethische dimensie van mensbeelden en bestaanservaringen

Aan de slag

ET4

Ik kan uitleggen en evalueren dat de vraag naar het wezen van de mens op twee manieren (mensbeeld of bestaanservaring) kan worden opgevat. 

Daarbij kan ik betrekken:

• de begrippen […], ‘mensbeeld’, […], ‘bestaanservaring’;
  
• een uitleg en vergelijking van het eerstepersoonsperspectief en het derdepersoonsperspectief op de vraag naar de mens;
  
• een uitleg en vergelijking van de empirisch wetenschappelijke benadering en de fenomenologische en existentialistische benadering van de vraag naar de mens;
  
• een uitleg van de ethische dimensie van mensbeelden en bestaanservaringen

Aan de slag

ET4

Ik kan uitleggen en evalueren dat de vraag naar het wezen van de mens op twee manieren (mensbeeld of bestaanservaring) kan worden opgevat. 

Daarbij kan ik betrekken:

• de begrippen […], ‘mensbeeld’, […], ‘bestaanservaring’;
  
• een uitleg en vergelijking van het eerstepersoonsperspectief en het derdepersoonsperspectief op de vraag naar de mens;
  
• een uitleg en vergelijking van de empirisch wetenschappelijke benadering en de fenomenologische en existentialistische benadering van de vraag naar de mens;
  
• een uitleg van de ethische dimensie van mensbeelden en bestaanservaringen

Aan de slag

ET4.3

Wat weet je nog van fenomenologie?

Maak samen een woordwolk

Aan de slag

ET4.3

Wat is het verschil tussen empirisch wetenschappelijke en fenomenologische benadering?
Gebruik de syllabus 4.1 Inleiding.

De existentialistische benadering

Existentialisme... wat weet je er nog van?

Werk in tweetallen. Schrijf bovenaan: 'dualisme'. Om de beurt schrijf je iets op dat daarbij hoort.

ET4.3

sartre 

de beauvoir

te kwader trouw

verantwoordelijkheid

gedwongen tot vrijheid

ethische dimensie: we hebben de opdracht wat van ons leven te maken

Existentialisme: 

de existentie gaat vooraf aan de essentie. 

De vraag naar het wezen van de mens: de existentialistische benadering

Existentialisme: 

• de existentie gaat vooraf aan de essentie. 
• bestaan geeft vorm aan wie je bent
• door keuzes te maken geef je vorm aan je identiteit
• je hebt de opdracht er iets van te maken (ethische dimensie) 

De vraag naar het wezen van de mens: de existentialistische benadering

Aan de slag

ET4

Ik kan uitleggen en evalueren dat de vraag naar het wezen van de mens op twee manieren (mensbeeld of bestaanservaring) kan worden opgevat. 

Daarbij kan ik betrekken:

• de begrippen […], ‘mensbeeld’, […], ‘bestaanservaring’;
  
• een uitleg en vergelijking van het eerstepersoonsperspectief en het derdepersoonsperspectief op de vraag naar de mens;
  
• een uitleg en vergelijking van de empirisch wetenschappelijke benadering en de fenomenologische [...] benadering van de vraag naar de mens;
  
• een uitleg van de ethische dimensie van mensbeelden en bestaanservaringen

Aan de slag

Begrippen

• Eerstepersoonsperspectief 
• Derdepersoonsperspectief 
• Mensbeeld 
• Bestaanservaring

Lees p.27/28/29 en schrijf in eigen woorden op wat ze betekenen.