W8 L1: Nietszche

• Filosofie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Welkom

"God is dood, en wij hebben hem vermoord."

Friedrich Nietzsche

Herhaling

Zonder boek, zonder aantekeningen

B:  Deugdethiek is niet 'handelingsgericht' wat betekent dat?

A:  Leg uit wat Aristoteles bedoelt met 'deugden'.

C:  Maak de zin af: "Volgens de Beauvoir wordt je niet als vrouw ... maar tot vrouw ... ."

Programma

1. SO bespreken
2.  Uitleg: God is dood
3. Uitleg: Kuddedier en Ubermensch

Schema

Stroming:	Utilisme	Plichtethiek	Deugdethiek
Wat is belangrijk?	Geluk en de gevolgen	Verstand en universele regels en autonomie	Een goed leven leiden. Eudaimonia
Wat moet je wel doen?	Zo veel mogelijk geluk voor zo veel mogelijk mensen	verstandige regels maken en volgen	Je moet de deugden trainen. En een balans vinden.
Wat moet je niet doen?	Je moet geen dingen doen die mensen ongelukkig maken	stelen, liegen, vermoorden misbruiken, martelen	Te veel of te weinig van een deugd hebben.
Wat gebruik je om er achter te komen wat je moet doen?	Hedonistische calculus	categorisch imperatief	Voorbeelden van deugdige mensen

Leerdoelen

8. Ik kan Nietzsches opvatting over goed leven uitleggen, toepassen en bekritiseren.

Dat betekent:

• Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

• Ik kan Nietzsches mensbeeld uitleggen

• Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

• Ik kan Nietzsches idee van een goed leven uitleggen en toepassen 

Friedrich Nietzsche

• Duits filosoof (1844-1900)
• 'De filosoof met de hamer'
• Had een goede snor
• Geen fan van Christendom
• Goede citaten:

-"God is dood"

-"Wat ons niet dood maakt maakt ons sterker."

Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

"God is dood"

Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

• Waarom is God dood?

• De aarde is niet het middenpunt van het universum. (Copernicus)
• De mens is het resultaat van de evolutie (Darwin)
• De kerk is niet meer de baas (Franse revolutie)
• Wetenschap geeft antwoorden ipv de bijbel (Wetenschappelijke revolutie)

Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

Wat zijn de nadelen van de dood van God?

• We kunnen niet meer naar God kijken om te bedenken wat we doen.
• Mensen luisteren niet meer naar de kerk (chaos)
• Alle filosofie en wetenschap van tijdens de kerk is niet meer te vertrouwen

Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

Wat zijn de voordelen van de dood van God?

• We kunnen zelf ons leven richting geven
• Nietzsche vond de kerk toch stom
• We kunnen nieuwe filosofie en wetenschap maken

Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

Oh jeeh God is dood

Nihilisme

Een nieuwe baas vinden

Je eigen leven bepalen

Aan de slag

Lees paragraaf 2.5.1 en beantwoord de volgende vragen:

1. Leg uit waarom Nietzsche zegt dat het gevaarlijk is dat God dood is.
2. Leg uit wat Nietzsche bedoelt met 'de Übermensch'.
3. Leg uit welke kritiek Nietzsche zou hebben op de deugdethiek.

Nihilisme

Een nihilist is iemand die nergens in gelooft en geen waarden heeft.

Leerdoelen

8. Ik kan Nietzsches opvatting over goed leven uitleggen, toepassen en bekritiseren.

Dat betekent:

• Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

• Ik kan Nietzsches mensbeeld uitleggen

• Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

• Ik kan Nietzsches idee van een goed leven uitleggen en toepassen 

Ik kan Nietzsches mensbeeld uitleggen

"De mens is een gebrekkig dier. (Ein Mangelwesen)"

Friedrich Nietzsche

Ik kan Nietzsches mensbeeld uitleggen

• Bedenk vijf dingen die een dier beter kan dan mensen
• Bedenk één ding dat mensen beter kunnen dan dieren. 

1. Voor jezelf

2. Met je buur

3. Met de klas

Ik kan Nietzsches mensbeeld uitleggen

"De mens is een gebrekkig dier. (Ein Mangelwesen)"

Ik kan Nietzsches mensbeeld uitleggen

"De mens is een gebrekkig dier. (Ein Mangelwesen)"

• We zijn niet zo sterk, snel of beschermd als andere dieren.
• Dus wel moeten compenseren met nadenken
• Maar door dat nadenken worden we ook:

jaloers, onzeker, gespannen

Aan de slag

Beantwoord de volgende vragen:

1. Leg uit wat volgens Nietzsche de twee grote problemen van de mens waren. Noteer ook de citaten die hierbij horen.
2. Leg uit wat het nihilisme inhoudt.
3. Beargumenteer of het goed of slecht voor de mens is dat God en het geloof minder belangrijk is geworden.

Leerdoelen

8. Ik kan Nietzsches opvatting over goed leven uitleggen, toepassen en bekritiseren.

Dat betekent:

• Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

• Ik kan Nietzsches mensbeeld uitleggen

• Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

• Ik kan Nietzsches idee van een goed leven uitleggen en toepassen 

Drie opties:

Oh jeeh God is dood

Wat nu?

1. Nihilisme

2. een nieuwe baas vinden

3. Je eigen leven bepalen

We zijn een gebrekkig dier

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Kuddedier: mens die niet zijn eigen waarde bepaalt, maar laat bepalen door anderen. 

Een kuddedier heeft een slavenmoraal: Het volgen van het gezag van anderen zonder zelf na te denken.

influencers

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Kuddedier: mens die niet zijn eigen waarde bepaalt, maar laat bepalen door anderen. 

• Kijkt naar andere mensen voor regels
• Is veel bezig met wat andere mensen van hem/haar vinden
• Doet niet wat hij/zij zelf wil

influencers

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Kuddedier: mens die niet zijn eigen waarde bepaalt, maar laat bepalen door anderen. 

influencers

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Kuddedier: mens die niet zijn eigen waarde bepaalt, maar laat bepalen door anderen. 

influencers

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Kuddedier: mens die niet zijn eigen waarde bepaalt, maar laat bepalen door anderen. 

Wat zou Nietzsche vinden van de deugdethiek van Aristoteles?

influencers

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Kuddedier: mens die niet zijn eigen waarde bepaalt, maar laat bepalen door anderen. 

influencers

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Samen met je buur:

1. Bedenk iemand of een groep mensen die jullie een kuddedier vinden.
2. Wie of wat volgt deze groep als leider?
3. Denken jullie dat deze groep gelukkig is?

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Op naar de Übermensch!

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch: Iemand die zijn of haar eigen leven bepaalt.

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch: Iemand die zijn of haar eigen leven bepaalt.

• Maakt zelf de regels
• Trekt zich niks aan van wat andere mensen vinden
• Doet waar die zin in heeft
• denkt voor zichzelf
• Leeft groots!!!

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

• Maakt eigen regels

• Trekt zich niks aan van anderen
• Doet waar die zin in heeft

• Leeft voor zichzelf

Kuddedier:

• Volgt regels van anderen
• Vind het belangrijk wat anderen vinden.
• Doet niet waar die zin in heeft
• Leeft voor anderen

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

`Ik hou van hem die niet te veel deugden verlangt. Eén deugd is meer een deugd dan twee, omdat het meer een knoop is waaraan zijn lot zich kan vastklampen.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

`Ik hou van hem die niet te veel deugden verlangt. Eén deugd is meer een deugd dan twee, omdat het meer een knoop is waaraan zijn lot zich kan vastklampen.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

De übermensch heeft een bijzonder leven.

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

'Ik hou van hem die zich schaamt wanneer de dobbelstenen in zijn voordeel vallen, en die dan vraagt: "Ben ik een bedrieger?" - want hij wil vergaan.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

'Ik hou van hem die zich schaamt wanneer de dobbelstenen in zijn voordeel vallen, en die dan vraagt: "Ben ik een bedrieger?" - want hij wil vergaan.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

De Übermensch zorgt voor zijn eigen succes. (En is niet afhankelijk van geluk)

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

'Ik hou van hem die zich schaamt wanneer de dobbelstenen in zijn voordeel vallen, en die dan vraagt: "Ben ik een bedrieger?" - want hij wil vergaan.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

De Übermensch zorgt voor zijn eigen succes. (En is niet afhankelijk van geluk)

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

'Ik hou van hem die zijn God tuchtigt, omdat hij van zijn God houdt: want hij moet vergaan door de toorn van zijn God.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

'Ik hou van hem die zijn God tuchtigt, omdat hij van zijn God houdt: want hij moet vergaan door de toorn van zijn God.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

De Übermensch luistert niet naar een hogere macht

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

'Ik hou van hem die zijn God tuchtigt, omdat hij van zijn God houdt: want hij moet vergaan door de toorn van zijn God.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

De Übermensch luistert niet naar een hogere macht

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

'Ik hou van hem die van een vrije geest en een vrij hart is: zo is zijn hoofd slechts de ingewanden van zijn hart; zijn hart echter veroorzaakt zijn ondergang.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

Übermensch:

'Ik hou van hem die van een vrije geest en een vrij hart is: zo is zijn hoofd slechts de ingewanden van zijn hart; zijn hart echter veroorzaakt zijn ondergang.'

-Aldus Sprak Zaratoestra, Friedrich Nietzsche

De Übermensch denkt voor zichzelf

Aan de slag

1. Bedenk een voorbeeld van iemand die Nietzsche een Übermensch zou kunnen noemen. Leg uit waarom je dit voorbeeld hebt gekozen.

2. Gebruik het begrip telos om kritiek te leveren op Nietzsche zijn opvatting van een goed leven.

3. Beargumenteer of je een Übermensch kan zijn als je Chirsten bent.

Leerdoelen

8. Ik kan Nietzsches opvatting over goed leven uitleggen, toepassen en bekritiseren.

Dat betekent:

• Ik kan Nietzsches uitspraak ‘God is dood’ uitleggen

• Ik kan Nietzsches mensbeeld uitleggen

• Ik kan het onderscheid tussen kuddedieren en Übermenschen uitleggen en toepassen

• Ik kan Nietzsches idee van een goed leven uitleggen en toepassen