Kunst en AI

• Kunstzinnige oriëntatie
• Burgerschapskunde
• +3
• Basisschool
• Middelbare school
• Groep 7,8
• Leerjaar 1,2

Introductie

Leerlingen onderzoeken hoe AI beelden maakt en welke rol taal, interpretatie en keuzes daarbij spelen. Door analoog en digitaal te werken ervaren zij hoe prompten werkt en reflecteren zij op makerschap, creativiteit en kunst in de openbare ruimte.

Instructies

Download voor instructies de lesbrief. Ook vind je diverse downloads die handig zijn bij deze les. 

Veel plezier!

Instructies

P-DM-01-Kunst-en-AI.pdf

P-DM-02-AI-kunstenaar.pdf

P-DM-03-Kletsen-Over-Kunst.pdf

Werkbladen

P-DM-01-Afbeeldingen.pdf

techniekkaart-canva-AI.pdf

P-DM-kunststromingen.pdf

Canva-AVG-advies.pdf

Thema: Digitalisering en mediawijsheid

Kunst & AI

Werk samen met Artificiële Intelligentie

Wat heb je nodig:

• Tablet of laptop
• A4 papier (4 vellen per leerling)
• Kleurpotloden of krijtjes
• Afbeeldingen van abstracte kunstobjecten
• Google Arts & Culture spellen:
  Odd One Out 
  Say What You See

Stap 1: Oriëntatie

Deze vragen kan je na deze les beantwoorden.

1. Op welke manier verschilt jouw perspectief van dat van je klasgenoot?

2. Hoe moeilijk is het om afbeeldingen gemaakt door AI te herkennen?

3. Hoe omschrijf je duidelijk je creatieve wensen aan AI?

AI en kunst

Klik hier om de video van het jeugdjournaal te bekijken.

Wat vinden jullie?
Mag de AI-versie van 'Het Meisje met de Parel' in het museum hangen?

Afbeelding: PIONIER! in samenwerking met AI

AI?

AI (Artificiële Intelligentie) is een computerprogramma dat heeft geleerd van heel veel voorbeelden en daardoor kan helpen om nieuwe ideeën, beelden of teksten te maken. AI kan niet zelf denken of voelen.

Herken jij kunst gemaakt door AI?

Speel het spel 'Odd One Out' hier (De vreemde eend in de bijt). Je mag hier raden welke van de vier afbeeldingen door AI is gemaakt.

De uitleg is in het engels. 

Klik op 'Launch Experiment'.

Afbeelding: PIONIER! in samenwerking met AI

Waarop heb je proberen te letten bij het bekijken van de beelden? 

Wat maakt dat je soms denkt dat iets door AI is gemaakt?

Afbeelding: PIONIER! in samenwerking met AI

Stap 2: Onderzoeken

AI maakt kunst, of doe jij dat?

Als je kunst maakt met AI, geef jij als mens het computerprogramma een opdracht in woorden. Die opdracht heet een prompt. AI maakt op basis daarvan een beeld en gebruikt daarbij voorbeelden van kunst en beelden die al door andere mensen zijn gemaakt.

Maar hoe geef je AI een goede opdracht?

We gaan dit oefenen met een tekenopdracht. 

Afbeelding: PIONIER! in samenwerking met AI

Prompt

Een prompt is een opdracht in woorden, vaak voor een AI of computer. Hoe duidelijker je de opdracht omschrijft, hoe beter de computer je kan helpen. Goed prompten, betekent dus ook helder en duidelijk kunnen uitleggen wat je nodig hebt. 

Kunst kijken en omschrijven

We gaan ontdekken hoe moeilijk het is om iemand anders precies te laten maken wat jij ziet, met enkel woorden. En dat woorden nooit voor iedereen hetzelfde betekenen.

• Vorm tweetallen en ga met de rug tegen elkaar zitten. 

• De één krijgt een afbeelding en speelt de 'Mens' en de ander krijgt een leeg a4 en kleurpotloden en speelt de 'AI'.
• Mens: Omschrijf de afbeelding heel precies, zodat 'AI' de afbeelding kan tekenen zonder deze te zien. 
• AI: Teken alleen wat je hoort, niet wat je denkt dat logisch is. 
• Jullie krijgen hiervoor 5 minuten.

Resultaten bekijken en vergelijken

Bekijk eerst samen in als duo de afbeelding en het resultaat. Wat valt op? 

Leg nu alle tekeningen bij elkaar in de klas. 

Wat valt je op als je de tekeningen vergelijkt?

Bespreek samen wat er belangrijk is bij het omschrijven als mens en bij het tekenen als AI. 

Nu draaien we de rollen om en komt er een nieuwe afbeelding. 

Stap 3: Uitvoeren

Zeg wat je ziet

• Start het spel: Say What You See  op Google Arts & Culture. Speel level 1 oefeningen. 
• Je krijgt een afbeelding te zien en beschrijf zo precies mogelijk wat je ziet. Lees ook de tips die je krijgt in het spel.
• Doe dit spel samen met de hele klas.
• Welke verschillen merk je op en hoe maak je de omschrijving steeds kloppender?
• Dit spel speel je in het engels. Gebruik Google Translate voor vertaling, als dat nodig is.

Stap 4: Reflecteren

Waardoor ontstaan er verschillen tussen de originele afbeelding en de tekening die door de beschrijving ontstaat?

Wat zijn belangrijke onderdelen voor een prompt voor AI?

Je hebt een kunstwerk gemaakt met hulp van AI.
Wie vind jij dat de maker is, jij, de computer, of de makers van wie de computer heeft geleerd?
Kun je uitleggen waarom je dat vind?

Einde les 1 - Op de volgende slide gaat les 2 verder.

Thema: Digitalisering en mediawijsheid

AI kunstenaar

Maak met AI een ontwerp voor een kunstwerk 

voor de openbare ruimte.

Wat heb je nodig:

• Fotocamera - tablet
• Website: Canva (met gratis educatie account)
• Een kladpapiertje en pen

Stap 1: Oriëntatie

Deze vragen kan je na deze les beantwoorden.

1. Wat is kunst in de openbare ruimte?

2. Hoe kan kunst een plek meer betekenis geven?

3. Hoe werk je goed samen met AI?

Kunst in de openbare ruimte

Bekijk hier een video over kunst in de openbare ruimte.

In de video zag je kunstwerken gemaakt van echte materialen. In deze les maak je een digitaal ontwerp voor een kunstwerk voor de openbare ruimte met AI.  

Je maakt dit kunstwerk speciaal voor een plek in de buitenruimte, b.v. op het schoolplein of ergens anders in de wijk. 

Met alle digitale kunstwerken maken jullie als klas een tentoonstelling. 

Ken jij kunstwerken in de openbare ruimte in jouw omgeving?

Zo ja, wat vind je daarvan?

Stap 2: Onderzoeken

Openbare ruimte: een plek voor je kunstwerk. 

Allereerst bepaal je waar het kunstwerk moet komen te staan. Lees de onderstaande hulpvragen, denk even na en ga dan naar buiten en vind je plek in de buurt van de school.

Hoe vind je jouw plek?

Denk aan een plek in de buurt van de school waar je iets zou willen veranderen. Een plein, het park of in een straat. Het kan zijn dat je je er prettig voelt, of juist niet. Of dat er op die plek iets gebeurd is waarover je mensen wilt vertellen.

Kies in de klas verschillende plekken. 

Klaar?

1. Overleg met je leerkracht over de plek die je hebt gekozen. 
2. Ga naar buiten met een fotocamera.
3. Neem foto's van de plek, van meerdere kanten. 
4. Maak liggende en staande foto's. 
5. Zorg dat er geen personen op je foto te zien zijn.

Fantasie oefening

We gaan het kunstwerk ontwerpen voor de plek die jij hebt uitgekozen.

Om op ideeën te komen, ga je een chille reis maken in jouw fantasie. Bekijk eerst de video met uitleg van de oefening hiernaast en luister daarna naar de geluidsopname. 

Op reis in je fantasie

Zit iedereen er klaar voor? 

Luister naar de geluidsopname. 

Volg de aanwijzingen.

Denk mee in stilte.

Schrijf je ideeën op een kladbriefje.

Stap 3: Uitvoeren

Maak een prompt voor AI om het kunstwerk te maken

Maak een prompt voor je kunstwerk aan de hand van je ideeën uit de chilloefening. Hieronder staan enkele voorbeeldzinnen voor een prompt, vul aan met jouw ideeën. 

Ontwerp een ..... voor de openbare ruimte dat gaat over ..... 

Het belangrijkste onderdeel is …. 

Ik wil dat mensen die het zien zich … voelen of over … gaan nadenken.

Het kunstwerk heeft een ..... stijl. 

Het is gemaakt van.... 

Het heeft vooral … vormen en ... kleuren

Zet AI aan het werk met je prompt

Ga naar Canva AI en volg deze stappen op de Techniekkaart die bij deze les hoort.  

1. Klik op Canva AI - selecteer onder het schrijfvlak 'Afbeelding'. 
2. Beschrijf het kunstwerk dat je wilt maken met je eigen prompt.
3. Kies bij 'Stijl' voor 'minimalisme' zodat je het kunstwerk op een lege achtergrond krijgt.
4. Je krijgt vier voorstellen. Hier kan je nog op doorwerken met nieuwe prompts. Klik op een afbeelding en tik eronder wat je eraan wilt veranderen. Probeer verschillende dingen uit. 
5. Kies een afbeelding uit en klik op bewerken. 

tips

Je kan verschillende kunststijlen gebruiken in je prompt. Je kan het infoblad Kunststromingen gebruiken dat bij deze les te downloaden is. 

Stap 4: Reflecteren

Waarom heb je deze specifieke plek voor jouw kunstwerk gekozen?

Voel jij je maker/eigenaar van je kunstwerk? En waarom?

Vertel iets over hoe je het maken van AI kunst hebt ervaren.

Wat vond je van deze les?

😒🙁😐🙂😃

Einde les 2 - Op de volgende slide gaat les 3 verder.

Thema: Digitalisering en mediawijsheid

Kletsen over kunst

Interview elkaar over je AI kunstwerk.

Wat heb je nodig:

• Schrijfpapier
• Tablet
• App om audio op te nemen
  
• Rustige en stille plek

Stap 1: Oriëntatie

Deze vragen kan je na deze les beantwoorden.

1. Welke vragen kan je stellen over kunst?

2. Wat vertel je over je kunstwerk?

3. Hoe beïnvloed jouw verhaal de blik van de kijker?

Interview

Bekijk de video op de volgende slide. 

De interviewer, Sven Gunst, stelt vragen over een kunstwerk aan de maker. 

Luister goed naar de vragen.

Welke vragen stelde Sven?

Stap 2: Onderzoeken

Interviewvragen bedenken

Jullie gaan elkaar interviewen over de kunstwerken die je maakte met AI.

• Werk met je schoudermaatje.
• Laat je kunstwerk zien aan de ander. 
• Kijk 1 minuut in stilte naar het werk van de ander. Wat zie je allemaal? 
  Welke gedachten kwamen er bij je op? Waar ben je nieuwsgierig naar? 
• Bedenk nu als interviewer minimaal 3 vragen voor je schoudermaatje. 

Voorbereiden interview 

Met je schoudermaatje doe je twee interviews. In het ene interview ben je de interviewer en in het andere ben je de kunstenaar en vertel je over je eigen werk.

• Bespreek met je schoudermaatje de vragen die je als interviewer bedacht hebt.
• Bekijk de vragen hiernaast. 
  
• Mis je als maker van het werk nog een vraag. Voeg deze toe aan de vragen. 
  
• Neem nu de tijd om na te denken over de antwoorden op de vragen van je schoudermaatje.
  
  Je kan een aantal steekwoorden van je antwoorden opschrijven. Deze kan je dan tijdens het interview bij de hand houden.

Stel naast je eigen vragen ook de volgende vragen in je interview:

• Vraag eerst naar iemands naam en de titel van het kunstwerk.
• Waarom heb je voor deze plek gekozen voor je kunstwerk?
  
• Wat heeft je geïnspireerd?
  
• Hoe ben je op de titel gekomen?
  
• Van welk materiaal heb je AI gevraagd je kunstwerk te maken en waarom?

Stap 3: Uitvoeren

Interview elkaar over je AI kunstwerk en neem het op

• Zoek een rustige plek op met je schoudermaatje.
• Neem met je tablet het geluid op.

• Interview je schoudermaatje over het kunstwerk. Klaar? Wissel dan van rol.  Gebruik de vragen uit de tips en je eigen vragen. En lees nog meer tips op de volgende slide.
• Maak er 2 losse audio opnames van! 
• Sla de opname op met de naam van de maker en het kunstwerk. Bijvoorbeeld: Piet-Standbeeld

tips

Voorbereiding is belangrijk voor een interview, maar blijf ook luisteren. Wees nieuwsgierig naar het verhaal dat er verteld wordt en vraag door met vragen zoals:

Kan je daar iets meer over vertellen?

Hoe bedoel je dat precies?

Kan je een voorbeeld geven?

Maak een testopname en luister deze terug. Is alles goed verstaanbaar?

Maak een tentoonstelling met de AI kunst en de verhalen erachter.

Rond de lessenserie af met een tentoonstelling

Hieronder een aantal voorbeelden:

• Museum: Maak een tentoonstelling in de klas met afgedrukte afbeeldingen met daaronder een tablet met het geluidsfragment. 
• Kunstwandeling met audiotour: Maak eenvoudig een kunstwandeling met audiotour door de wijk aan via de website Izitravel. Bekijk hier een uitlegvideo. 
• Presentatie: Iedereen laat om de beurt zijn kunstobject zien op het digibord. En laat het geluidsfragment horen. 
  

Stap 4: Reflecteren

Welk antwoord van je schoudermaatje heeft je
verrast en waarom?

Welke interviewvraag vond je lastig om te beantwoorden en waarom?

Hoe beïnvloed het samenwerken met AI jouw gevoel van voldoening of trots op je werk?

     Einde